Δημοσιεύτηκε στο Alternet.org (2014.12.01). Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας

Η δημόσια παιδεία δέχεται επίθεση παντού στο κόσμο, και σε απάντηση φοιητικές κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν στη Βρετανία, το Καναδά, τη Χιλή, την Ταϊβάν και αλλού.

Η Καλιφόρνια βρίσκεται και αυτή ανάμεσα στα πεδία μάχης. Οι Times του Λός Άντζελες παρουσιάζουν ένα ακόμη κεφάλαιο στην εκστρατεία καταστροφής του κάποτε σπουδαιότερου δημόσιου συστήματος ανώτερης εκπαίδευσης στο κόσμο: «Στελέχη του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια ανακοίνωσαν την πρόθεση για πάγωμα των εγγραφών νέων φοιτητών στα περισσότερα τμήματα».

Παρόμοια υποχρηματοδότηση βρίσκεται σε εξέλιξη σε όλες τις πολιτείες. «Στις περισσότερες πολιτείες», αναφέρουν οι Times της Νέας Υόρκης, «είναι τα δίδακτρα και όχι οι επιχορηγήσεις των πολιτειών που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των προϋπολογισμών», έτσι ώστε «η εποχή των οικονομικών τετραετών προγραμμάτων στα δημόσια πανεπιστήμια, επιδοτούμενα από τη πολιτεία, μπορεί να έχει παρέλθει».

Όλο και συχνότερα και τα κοινοτικά κολλέγια αντιμετωπίζουν παρόμοιες καταστάσεις – με τις ελλείψεις να αγγίζουν και τη δωδεκαετή υποχρεωτική εκπαίδευση.

«Υπάρχει μια μετατόπιση από την άποψη πως η ανώτερη εκπαίδευση ωφελεί το σύνολο της κοινωνίας προς το ότι οι άνθρωποι που λαμβάνουν την εκπαίδευση είναι αυτοί που ωφελούνται γι’ αυτό πρέπει να πληρώσουν το λογαριασμό» συμπεραίνει ο Ronald G. Ehrenberg, επιμελητής του δημόσιου πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών για την Ανώτερη Εκπαίδευση του Κορνέλ.

Μια πιο ακριβής περιγραφή πιστεύω πως είναι, «Αποτυχία εκ του σχεδιασμού», όπως τιτλοφορείται η μελέτη του Ινστιτούτου Οικονομικής Πολιτικής (Economic Policy Institute, EPI), το οποίο παραμένει για πολύ καιρό η βασική πηγή αξιόπιστων πληροφοριών και αναλύσεων για την κατάσταση της οικονομίας.

Η μελέτες του EPI δείχνουν τις συνέπειες της μεταμόρφωσης της οικονομίας από την εγχώρια παραγωγή στον χρηματοπιστωτικό τομέα και την μεταφορά της παραγωγής στο εξωτερικό. Εκ του σχεδιασμού, πάντα υπάρχουν εναλλακτικές.

Μια από τις βασικές αιτιολογήσεις για το σχεδιασμό είναι αυτό που ο νομπελίστας Joseph Stiglitz αποκάλεσε την «θρησκεία» του «οι αγορές οδηγούν σε αποδοτικά αποτελέσματα,» που πρόσφατα δέχτηκε ακόμα ένα συντριπτικό χτύπημα με την κατάρρευση της φούσκας των ακινήτων, η οποία είχε αγνοηθεί λόγω δογματισμού, που πυροδότησε την τωρινή οικονομική κρίση.

Έχουν υπάρξει ακόμη και ισχυρισμοί για τα υποτιθέμενα οφέλη από την ραγδαία επέκταση των χρηματοπιστωτικών οργανισμών από τη δεκαετία του 1970. Πειστικότερη είναι όμως η περιγραφή του Martin Wolf, ανώτερου οικονομικού ανταποκριτή για τους Financial Times: «Ένας εκτός ελέγχου χρηματοπιστωτικός τομέας κατατρώει την σύγχρονη οικονομία από τα μέσα, όπως η προνύμφη της αράχνης τρώει το ξενιστεί μέσα στον οποίο εκκολάφτηκε» .

Η μελέτη του EPI διαπίστωσε πως η «Αποτυχία εκ του σχεδιασμού» είναι ταξική. Για τους σχεδιαστές, ήταν μια εκπληκτική επιτυχία, όπως αποκαλύπτει και η συγκέντρωση πλούτου στο πλουσιότερο 1%, στην πραγματικότητα το 0,1%, ενώ η πλειοψηφία έχει καθηλωθεί σε στασιμότητα ή παρακμή.

Εν συντομία, όταν τους δίνεται η ευκαιρία, «οι Αφέντες της Ανθρωπότητας» επιδιώκουν την επίτευξη του αχρείου αξιώματός τους, όλα για εμάς και τίποτα για τους άλλους».

Η μαζική δημόσια εκπαίδευση είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Αμερικάνικης κοινωνίας. Είχε πάρα πολλές διαστάσεις. Ένας σκοπός ήταν να προετοιμάσει ανεξάρτητους αγρότες για μια ζωή ως μισθωτών εργατών που θα ανέχονταν αυτό που θεωρούσαν ως κυριολεκτική σκλαβιά.

Το εξαναγκαστικό στοιχείο δεν πέρασε απαρατήρητο. Ο Ralph Waldo Emerson παρατήρησε πως οι πολιτικοί ηγέτες απαιτούν λαϊκή εκπαίδευση γιατί φοβούνται πως «Η χώρα γεμίζει με χιλιάδες και εκατομμύρια ψηφοφόρους, και πρέπει να τους επιμορφώσεις για να τους κρατήσεις μακριά από τους λαιμούς μας». Να επιμορφωθούν με το σωστό τρόπο: Να περιορίζει τις απόψεις και την αντίληψη τους, να αποθαρρύνει την ελεύθερη και ανεξάρτητη σκέψη και να τους εκπαιδεύσει για υποταγή.

Το «αχρείο αξίωμα» και η εφαρμογή του έχουν συχνά προκαλέσει αντίσταση, που με τη σειρά της προκαλεί τους ίδιους φόβους μεταξύ των ελίτ. Πριν σαράντα χρόνια υπήρξε μια βαθιά ανησυχία πως ο πληθυσμός απελευθερωνόταν από την απάθεια και την υπακοή.

Στο διεθνιστικό φιλελεύθερο άκρο, η Τριμερής Επιτροπή – η μη κυβερνητική ομάδα χάραξης πολιτικών από την οποία προερχόταν κατά κόρον τα μέλη της κυβέρνησης Κάρτερ – εξέδωσε αυστηρές προειδοποιήσεις το 1975 ότι υπάρχει πολύ δημοκρατία, εν μέρει λόγω της αποτυχίας των θεσμών υπεύθυνων για «την κατήχηση των νέων». Στα δεξιά, ένα σημαντικό υπόμνημα του 1971 από τον Lewis Powell, απευθυνόμενο στο Εμπορικό επιμελητήριο των ΗΠΑ, το κύριο εταιρικό λόμπυ, παραπονιόταν πως οι ριζοσπάστες καταλάμβαναν τα πάντα – πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης, κυβέρνηση κλπ – και καλούσε την επιχειρηματική κοινότητα να χρησιμοποιήσει την οικονομική της ισχύ για να αντιστρέψουν την επίθεση, την οποία γνώριζε καλά, στον πολύτιμο τρόπο ζωής μας. Ως λομπίστας της βιομηχανίας καπνού, είχε εξοικειωθεί με τις διεργασίες του κράτους πρόνοιας για πλούσιους που αποκαλούσε «ελεύθερη αγορά».

Από τότε πολλά μέτρα έχουν ληφθεί για την αποκατάσταση της πειθαρχίας. Ένα από αυτά είναι η σταυροφορία ιδιωτικοποίησης – της τοποθέτησης του ελέγχου σε αξιόπιστα χέρια.

Ένα ακόμη είναι η απότομη αύξηση στα δίδακτρα, σχεδόν 600% από το 1980. Αυτό παράγει ένα εκπαιδευτικό σύστημα με «μεγαλύτερη οικονομική διαστρωμάτωση από ότι συμβαίνει κάθε άλλη χώρα», σύμφωνα με την Jane Wellman, πρώην διευθύντριας του Delta Cost Project, που παρακολουθεί τέτοια θέματα. Οι αυξήσεις των διδάκτρων παγιδεύουν τους φοιτητές σε μακροχρόνια χρέη και ως εκ τούτου υποταγή στην ιδιωτική ισχύ.

Δικαιολογίες σε οικονομική βάση έχουν δοθεί, αλλά δεν είναι ιδιαίτερα πειστικές. Σε άλλες χώρες από πλούσιες ως φτωχές, συμπεριλαμβανομένου και του Μεξικού δίπλα μας, τα δίδακτρα παραμένουν δωρεάν ή κατ’ όνομα. Το ίδιο ίσχυε και για τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες όταν μετά των 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν ένα πολύ φτωχότερο κράτος και ένας μεγάλος αριθμός φοιτητών μπόρεσαν να πάνε στο κολλέγιο χάρη στο Νόμο για την Αναπροσαρμογή των Στρατιωτών του 1944 – παράγοντα μοναδικής οικονομικής ανάπτυξης, ξεπερνώντας ακόμη και την σημασία της βελτίωσης της ζωής.

Ένας ακόμη μηχανισμός είναι η εμπορικοποίηση των πανεπιστημίων. Αυτό έχει οδηγήσει σε μια δραματική αύξηση του διοικητικού τομέα, συχνά στελεχωμένου από επαγγελματίες διευθυντές αντί να προέρχονται όπως πριν από το ίδιο το ίδρυμα, και την εγκαθίδρυση μιας εταιρικής κουλτούρας «αποδοτικότητας» -που είναι ιδεολογική αντίληψη, όχι απλά οικονομική.

Ένα επακόλουθο είναι η απόφαση κρατικών κολλεγίων να καταργήσουν προγράμματα νοσηλευτικής, μηχανολογίας και επιστημών υπολογιστών λόγω υψηλού κόστους – και συμβαίνει να είναι τα επαγγέλματα στα οποία υπάρχει έλλειψη εργατικού δυναμικού, σύμφωνα με τους Times της Νέας Υόρκης. Η απόφαση αυτή βλάπτει το κοινωνικό σύνολο αλλά συμμορφώνεται με την επιχειρηματική ιδεολογία του βραχυπρόθεσμου κέρδους, χωρίς κανένα ενδιαφέρον για τις ανθρώπινες συνέπειες, σύμφωνα με το «αχρείο αξίωμα».

Μερικές από τις πιο ύπουλες συνέπειες εντοπίζονται στην διδασκαλία και στην αξιολόγηση. Το ιδεώδες του Διαφωτισμού για την εκπαίδευση απεικονίζεται ως το άνοιγμα μονοπατιών που οι μαθητές ακολουθούν με το δικό τους τρόπο, αναπτύσσοντας την δημιουργικότητα και την ανεξαρτησία του νου τους.

Η εναλλακτική, προς αποφυγή, είναι η εικόνα του αδειάσματος νερού σε ένα δοχείο – και μάλιστα τρύπιο, όπως όλοι μας γνωρίζουμε από την εμπειρία μας. Η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει την διδασκαλία για χάρη των εξετάσεων και άλλους μηχανισμούς που καταστρέφουν το ενδιαφέρον των μαθητών και προσπαθούν να τους βάλουν σε ένα καλούπι, όπου θα ελέγχονται εύκολα. Πράγματα τόσο γνώριμα σήμερα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s