Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο 6ο τεύχος του Roar Magazine. Η Eleanor Finley είναι συγγραφέας, δασκάλα και ακτιβίστρια. Συμμετέχει στο συμβούλιο του ISE (Institute for Social Ecology) και είναι υποψήφια διδάκτορας στην ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας. (Εικόνα David Istvan)

 

 

Μόλις λίγο καιρό πριν η ιδέα πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξέλεγαν τον μεγιστάνα εργολάβο Donald Trump στην προεδρεία έμοιαζε σχεδόν αδιανόητο. Και τώρα που αυτή η αδύνατη πιθανότητα πραγματοποιήθηκε, ένας νέος χώρος άνοιξε για ριζοσπαστική σκέψη. Αν η εκλογή του Donald Trump είναι πράγματι δυνατή, τι άλλες απιθανατότητες μπορούν να υλοποιηθούν;

Μέχρι σήμερα η λαϊκή αντίσταση στον Trump κυρίως έχει εκφραστεί μέσα από μαζικές διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες στο δρόμο. Την ημέρα της ορκωμοσίας της του Trump, υπολογίζεται πως 2.9 εκατομμύρια άνθρωποι διαδήλωσαν σε δεκάδες πόλεις των ΗΠΑ. Αυτές οι στιγμές ορόσημο, όπως η Πορεία των Γυναικών ή η Διαδήλωση για την Επιστήμη, έδωσαν στους ανθρώπους τις απαραίτητες ευκαιρίες να νοιώσουν την κάθαρση, να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους και να αναγνωρίζουν κοινές αξίες. Όμως ως διαμαρτυρίες είναι εγγενώς περιορισμένες. Ειδικά δεν είναι ικανές να προκαλέσουν την βαθιά θεσμική μεταμόρφωση που η κοινωνία μας χρειάζεται τόσο απελπισμένα.

Κάτω από τις ιδιαίτερα προβεβλημένες κινητοποιήσεις, έχουν αρχίσει να σχηματίζονται λαϊκές και κοινοτικές μορφές αντίστασης στον Trump. Κάτω από το λάβαρο των «πόλεων άσυλο» οργανώσεις κοινοτήτων, θρησκευτικές ομάδες, νομικοί σύμβουλοι, εργατικά κέντρα και πολίτες έχουν στήσει δίκτυα για την στήριξη οικογενειών μεταναστών που ζουν υπό την απειλή απέλασης. τα εγχειρήματα αυτά, που δομούνται σε βάση γειτονιών, αμφισβητούν τις κυρίαρχες υποθέσεις για την πολιτική συμμετοχή και αναδεικνύουν το καίριο ερώτημα του τι πραγματικά πρέπει να σημαίνει να είσαι πολίτης.

Στο μεταξύ δήμαρχοι και δημοτικοί αξιωματούχοι έχουν έρθει στο προσκήνιο σαν μερικούς από τους πιο μαχητικούς αντιπάλους του Trump. Τον περασμένο Ιούνιο, σχεδόν 300 δήμαρχοι, μεταξύ τους και 9 από τις δέκα μεγαλύτερες πόλεις στην Αμερική, αγνόησαν τις επιθυμίες του προέδρου και επαναδεσμεύτηκαν στην Συμφωνία του Παρισιού για τη Κλιματική Αλλαγή. Αν αυτές οι διακηρύξεις αποτελούν γνήσιες πράξεις πολιτικής ανυπακοής ή απλά συμβολικές χειρονομίες από τις τοπικές ελίτ που θέλουν να εξελίξουν τις πολιτικές τους καριέρες είναι εκτός θέματος. Αυτό που έχει σημασία είναι πως σε μια περίοδο μιας χωρίς προηγούμενο πολιτική αναταραχή, άνθρωποι απαιτούν από τους τοπικούς αξιωματούχους να δράσουν εκ μέρους των κοινοτήτων τους – ανεξαρτήτως υπηκοότητας – αντί σύμφωνα με τις επιταγές του ακροδεξιού καθεστώτος. Στρέφονται στις κοινότητες τους σαν τόπους βασικής πολιτικής δράσης και ηθικής ανωτερότητας.

 

Η Κοινοτική εναλλακτική

 

Στο μέσο αυτής της κατάστασης, ένα μικρό δίκτυο από πολιτικές πλατφόρμες έχει ξεπεταχτεί με σκοπό τον μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίο οι πόλεις και οι κοινότητες των Ηνωμένων Πολιτειών λειτουργούν. Θολώνοντας το όρια μεταξύ κοινωνικών κινημάτων και τοπικής  διακυβέρνησης, αυτά τα πειράματα κοινοτισμού οργανώνονται με βάση υπάρχοντες δήμους και περιφέρειες, απαιτώντας κοινωνικά δίκαιες και οικολογικές λύσεις σε θέματα που αφορούν το σύνολο της κοινότητας. Όμως η κοινή τους ατζέντα πάει πολύ πιο πέρα από την εκλογή προοδευτικών κομμάτων στη τοπική διοίκηση. Με υπομονή μέσα από ένα συνδυασμό πολιτικής εκπαίδευσης, λαϊκής κινητοποίησης και μεταρρύθμισης, οι κοινοτιστές θέλουν να βάλουν την δυνατότητα της λήψης αποφάσεων πίσω στα χέρια των πολιτών. Ο κοινοτισμός δεν είναι απλά μια στρατηγική τοπικής διακυβέρνησης, αλλά ένα μονοπάτι προς την κοινωνική ελευθερία και την ακρατική δημοκρατία.

Ο ίδιος ο όρος «κοινοτισμός» προέρχεται από τον «ελευθεριακό κοινοτισμό», που επινοήθηκε από τον κοινωνικό θεωρητικό και φιλόσοφο Murray Bookchin. Με την χρήση της λέξης «ελευθεριακός», ο Bookchin επικαλείται την αρχική του σημασία από τον αναρχισμό του δέκατου ένατου αιώνα. Κατά την άποψή του, θεμελιώδεις έννοιες όπως «ανεξαρτησία» και «ελευθερία» είχαν αλλοιωθεί και προσεταιριστεί από τη δεξιά, και ήταν καιρός οι αριστεριστές να τις διεκδικήσουν πίσω. Παρόλα αυτά η ταμπέλα «ελευθεριακός» παραλείπεται από πολλά από τα νέα πειράματα κοινοτισμού. Πρόσφατα, η πλατφόρμα Καταλανών πολιτών Barcelona en Comú1 (Βαρκελώνη από Κοινού) έκαναν δημοφιλή τον κοινοτισμό ως κομμάτι του πολιτικού της σχεδίου για την Καταλονία. Η δική τους εκδοχή του κοινοτισμού συνδέεται στενά με τη θεωρία και τη πράξη των κοινών, τα οποία επιστρατεύουν για να υπερασπίσουν την πόλη έναντι του ανεξέλεγκτου τουρισμού και αστικής ανάπτυξης.

Ο κοινοτισμός χαρακτηρίζεται από την επιμονή του πως το πρόβλημα με την κοινωνία είναι η αποδυνάμωση μας. Ο καπιταλισμός και το κράτος όχι μόνο προκαλούν αξιοσημείωτο φυσικό πόνο και ανισότητα, μας κλέβει και την δυνατότητα να παίξουμε κάποιο ουσιαστικό ρόλο στις ίδιες μας τις ζωές και κοινότητες. Με την αρπαγή της δυνατότητας να λαμβάνουμε αποφάσεις, μας στερούν την ίδια μας την ανθρωπιά και την αίσθηση σκοπού – μας στερούν τη νοηματοδότηση μας.

Η λύση, όπως την βλέπουν οι κοινοτιστές, είναι η άμεση δημοκρατία. Για να το πετύχουν αυτό, πρέπει να καλλιεργήσουμε τη νέα κοινωνία μέσα στο κέλυφος της παλιάς με την διάβρωση της λαϊκής νομιμοποίησης του κράτους και αποσυνθέτοντας την εξουσία κατά πρόσωπο σε λαϊκές συνελεύσεις και συνομοσπονδίες. Αυτό σημαίνει να έχεις πίστη πως οι άνθρωποι έχουν νοημοσύνη και θέλουν να αλλάξουν τα πράγματα. Με τα λόγια του Bookchin, ο ελευθεριακός κοινοτισμός «προϋποθέτει μια αυθεντική δημοκρατική επιθυμία να ανακόψουν τις αυξανόμενες εξουσίες του έθνους κράτους». Οι άνθρωποι μπορούν, και πρέπει, να είναι οι ειδικοί όσον αφορά τις δικές τους ανάγκες.

Δεν αποκαλούν όλα τα κινήματα, που ευθυγραμμίζονται με ένα κοινοτιστικό πρόγραμμα, έτσι. Για παράδειγμα το απελευθερωτικό κίνημα των Κούρδων προωθεί ένα παρόμοιο μοντέλο με το όνομα «δημοκρατικός φεντεραλισμός». Ο ίδιος ο Bookchin αργότερα υιοθέτησε τον όρο «κομουναλισμός» για να καταδείξει την συνάφεια μεταξύ των απόψεών του και της Κομμούνας του Παρισιού το 1871. Πρακτικά κάθε περιοχή και κουλτούρα ;στο κόσμο έχει κάποια ιστορική κληρονομιά λαϊκών συνελεύσεων, πρωτόγονης δημοκρατίας η ακρατικής αυτοκυβέρνησης. Το ερώτημα είναι πως θα αναβιώσουμε αυτές τις κληρονομιές  και να τις χρησιμοποιήσουμε  για την διάβρωση της κυριαρχίας του καπιταλισμού και του κράτους πάνω από την υπόλοιπη κοινωνία.

 

Ο ρόλος των πόλεων

 

Κωμοπόλεις, πόλεις, χωριά, δημοτικά διαμερίσματα και γειτονιές προσφέρουν την πραγματική κλίμακα που τέτοιες ενδυναμωτικές πολιτικές μπορούν να ανθίσουν. Ιστορικά, οι πόλεις φέρνουν τους ανθρώπους κοντά, διευκολύνοντας την διαφορετικότητα με την ενθάρρυνση διαπολιτισμικής αλληλεπίδρασης. Το εγγενές αυτό χαρακτηριστικό δίνει στις πόλεις μια ανθρωπιστική ευαισθησία – και κατά συνέπεια και με ριζοσπαστική δυναμική. Όπως το έθεσε η Hannah Arendt, «πολιτική βασισμένη στον ανθρώπινο πλουραλισμό». Οι πόλεις υφαίνουν πολλούς διαφορετικούς τύπους ανθρώπων μαζί σε ένα πλούσιο υφαντό καθημερινής ζωής.

Ο φόβος και η δυσπιστία των πόλεων είναι βασικός πυλώνας του ακροδεξιού κινήματος του Trump. Οι τραμπιστές φοβούνται τους μετανάστες, τους μαύρους ανθρώπους και όσους παίζουν με τους κανόνες του φύλλου. Φοβούνται τους ελίτ, τη πολιτική ηγεμονία και την οικονομική επισφάλεια που οι ανελέητα φαντασμαγορικές πόλεις αντιπροσωπεύουν. Ένα ολόκληρο φάσμα καρικατούρων είναι τοποθετημένες σε μια τρομακτική εικόνα ενός παρακμιακού κοσμοπολιτισμού.

Οι ανταγωνισμοί αυτοί χειροτερεύουν με την ακραία ανισότητα που βρίσκεται σε μητροπολιτικές περιοχές. Ο «εξευγενισμός» (gentrification) δεν πλησιάζει καν στο να περιγράψει τον εσωτερικό εκτοπισμό που συμβαίνει σε ολόκληρες τις ΗΠΑ. Στο Σαν Φρανσίσκο, ένα μικρό, απλό σπίτι κοστίζει περίπου 3,5 με 4 εκατομμύρια δολάρια, απλά διαμερίσματα με μια κρεβατοκάμαρα κυμαίνονται από 3500 έως 15000 δολάρια ενοίκιο το μήνα. Κάτω από τους λαμπερούς πύργους των δισεκατομμυριούχων της τεχνολογίας, οικισμοί με σκηνές σφηνώνονται με επισφάλεια ανάμεσα στους τσιμεντένιους πυλώνες των υπόγειων διαβάσεων δρόμων ταχείας κυκλοφορίας. Στο μεταξύ, οι φτωχοί εργαζόμενοι εξορίζονται σε απομονωμένα προάστια, όπου υπάρχει ελάχιστη ζωή στο δρόμο και συχνά χωρίς δημόσια μέσα μετακίνησης.

Ενώ τα ευρωπαϊκά κινήματα απαιτούν την διατήρηση το «δικαίωμα στη πόλη» των κατοίκων των αστικών κέντρων, στις αμερικάνικες πόλεις προσπαθούμε να βρούμε πως θα ξαναβάλουμε τους απλούς ανθρώπους πίσω στο αστικό τοπίο . ο καπιταλισμός γέννησε παραμορφωμένες πόλεις στην Αμερική. Τα τεράστια, γεμάτα προεξοχές σχήματα εκφράζουν την αίσθηση ανημποριάς και αποξένωσης των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων. Ότι ελάχιστος ζωτικός χώρος υπάρχει τα τελευταία χρόνια τον έχουν καταπιεί κτηματομεσίτες και το μεγάλο κεφάλαιο. Η παραμορφωμένη απεικόνιση της αστικής ζωής επεκτείνεται συνεχώς προς τα έξω, μετατρέποντας την αγροτική γη σε χώρους στάθμευσης, οικογενειακά καταστήματα σε πολυκαταστήματα και αγροτικές κοινότητες με στενούς δεσμούς σε βαρετή περιαστική ενδοχώρα.

Οι κοινοτισμός μπορεί να καταπολεμήσει την τάση των εργαζόμενων των αγροτικών περιοχών να μην εμπιστεύονται τις πόλεις – και την διαφορετικότητα των ανθρώπων που τις κατοικούν – με το να βάλει την δύναμη πίσω στα χέρια των ανθρώπων. Μέσα στις πόλεις, κοινοτιστές μπορούν να προχωρήσουν σχέδια για την μεταμόρφωση των απάνθρωπα μεγεθυμένων φυσικών και υλικών χαρακτηριστικών τους. Μια κοινοτιστική ατζέντα θα επιδίωκε τελικά την ανάκτηση των αστικών περιοχών ως μέρη που οι άνθρωποι ζουν πραγματικά και δεν πάνε απλά για ψώνια. Σε αγροτικό και περαστικό περιβάλλον οι κοινοτιστές μπορούν να προσφέρουν ένα όραμα αποκέντρωσης και ανεξαρτησίας από το κράτος που θα είναι χωρίς προκατάληψη και κατάχρηση. Η υποταγή των αγροτικών περιοχών με αποσπαστικές βιομηχανίες μπορεί να σπάσει με την προσφορά οικολογικών τρόπων ζωής, συνδεδεμένους με τοπική λήψη πολιτικών αποφάσεων. Δεν είναι εύκολα έργα αυτά, αλλά είναι ουσιαστικά στην ολιστική κοινωνική αλλαγή που χρειαζόμαστε τόσο απελπισμένα.

 

Συντονισμός για την κοινοτική δύναμη

 

Το κοινοτιστικό κίνημα σήμερα στις ΗΠΑ είναι σαν βλαστάρι. Είναι μικρό και ευαίσθητο, φρέσκο και γεμάτο προοπτικές. Αυτοί οι νέοι κοινοτικοί ηγέτες, αν και συχνά ψάχνουμε αριστερές ηγεσίες σε μεγάλες πόλεις όπως η Νέα Υόρκη και το Σικάγο, βρίσκονται σε σχετικά μικρότερες πόλεις όπως το Τζάκσον στο Μισισιπή και την Ολύμπια στην Ουάσιγκτον. Αυτό δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Καθώς οι μεγάλες πόλεις αδειάζουν από τους αρχικούς τους κατοίκους και χαρακτήρα, μικρές και μεσαίες πόλεις προσφέρουν σχετικά περισσότερες ευκαιρίες για κοινοτική διάδραση και οργάνωση.

Αυτό το καλοκαίρι, είχα την ευκαιρία να συναντήσω ηγέτες από διάφορα κοινοτιστικά εγχειρήματα, μεταξύ τους το Cooperation Jackson, το Seattle Neighborhood Action Councils (NAC), την Portland Assembly, την Olympia Assembly και την ομάδα της εκστρατείας της Genese Grill για την θέση τοπικής συμβούλου στην πόλη του Μπέρλινγκτον στο Βερμόντ. Οι ακτιβιστές αυτοί παρουσίασαν καλοδουλεμένες αναλύσεις, έθεσαν καίρια ερωτήματα και μοιράστηκαν καινοτόμες μεθόδους συντονισμού. Αυτό που βρήκα  πιο εντυπωσιακό ήταν η ικανότητα τους να εκφράσουν ουτοπικές ιδέες με πολιτικές κοινής λογικής που σαν στόχο έχουν πράγματι τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Οι πολιτικές τους επιδιώξεις είναι σοβαρές και βασίζονται στην πίστη πως η λαϊκή θέληση μπορεί πράγματι να προσφέρει ανώτερες λύσεις σε δύσκολα κοινωνικά θέματα.

Στο Σιάτλ, η Neighborhood Action Coalition (NAC) στο δραματικό απόηχο της εκλογής του Trump. Όπως πολλές ομάδες εναντίον του Trump, ο κύριος σκοπός τους είναι η προστασία των ομάδων που είναι στόχος εγκλημάτων μίσους και παρέχουν άμεσες υπηρεσίες. Όμως αντίθετα από την δημιουργία μεγάλων, ασαφών «γενικών συνελεύσεων» όπως το Occupy Wall Street, η NAC σχεδιάζει τα παραρτήματα της σύμφωνα με τα δώδεκα περίπου δημοτικά διαμερίσματα. Κάθε παράρτημα γειτονιάς ενθαρρύνεται να επιλέξει μόνο του τις δικές του δραστηριότητες και πολλές ομάδες έχουν μεγαλώσει μέσα από ενημερώσεις από πόρτα σε πόρτα.

Η NAC δημιουργεί νέες μορφές αντιπαράθεσης μεταξύ πολιτών και δημοτικών αξιωματούχων. Το Σιάτλ είναι στο μέσο εκλογικής περιόδου για τη δημαρχεία χωρίς εν ενεργεία υποψήφιο. Η NAC έτσι συντονίζει μια σειρά από συγκεντρώσεις στο δημαρχείο που ονομάζει «Candidate Jeopardy» στις οποίες οι υποψήφιοι απαντούν σε μια σειρά θεμάτων που έχουν γραφεί από τους πολίτες. Όπως στο τηλεπαιχνίδι Jeopardy πρέπει να επιλέξουν από ένα φάσμα ερωτήσεων, εύκολες προς δύσκολες. «Ποιος θα επιλέξει τα εύκολα;» γράφει μια πρόσκληση για μια τέτοια εκδήλωση στη Seattle Weekly. «Ποιος θα επιλέξει τα δύσκολα; Θα έχουμε ένα Ken Jennings (ένας διάσημος παίχτης του Jeopardy) στις εκλογές του 2017; Ελάτε να το ανακαλύψετε;»

Η NAC ίσως τελικά συναντήσει ένα φιλικό πρόσωπο στο αξίωμα. H Nikkita Oliver, ένα από τα φαβορί, είναι ακτιβίστρια του Black Lives Matter που κατεβαίνει με πρόγραμμα του να είναι υπόλογοι οι τοπικοί αξιωματούχοι στο κοινό. Αν κερδίσει, το Σιάτλ θα αρχίσει να μοιάζει με τη Βαρκελώνη, όπου η ριζοσπάστης ακτιβίστρια των στεγαστικών δικαιωμάτων Ada Colau είναι δήμαρχος.

Στο Πόρτλαντ του Όρεγκον, η οργάνωση Portland Assembly χρησιμοποιεί ένα παρόμοιο μοντέλο «συμβουλίων διαβούλευσης» και εγγράφει νέα μέλη στις υπάρχουσες οργανώσεις γειτονιάς. Τώρα δουλεύουν πάνω στη δημιουργία στη δημιουργία μιας συμμαχίας για τους αστέγους που θα καλύπτει όλη τη πόλη, προωθούν την ριζική αναδιάρθρωση της αστυνομίας. Την άνοιξη, φίλοι της Portland Assembly μπήκαν στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων με το εγχείρημα «Portland Anarchist Road Care». Μετά από ένα πολύ δύσκολο χειμώνα, ακτιβιστές με τη γνωστή εμφάνιση του «black bloc» – με μαύρα ρούχα και μαντήλια να καλύπτουν τα στόματά τους – βγήκαν στους δρόμους με άσφαλτο και έκλεισαν τις λακκούβες. Η αναρχική μέριμνα των δρόμων ανατρέπει δημιουργικά την άποψη πως αυτοί που προωθούν την ακρατική κοινωνία είναι αντιδραστικοί, καταστροφικοί και ανίκανοι. Είναι ακόμη ένα εξαιρετικό παράδειγμα αυτού που η Kate Shea Baird2 αποκαλεί «χειροπιαστό πραγματισμό» – η χρήση μικρών κερδών για να δείξουν πως η πραγματική αλλαγή είναι πραγματικά δυνατή.

Ίσως το μεγαλύτερο και πιο υποσχόμενο κοινοτιστικό κίνημα στις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή είναι το Cooperation Jackson, μια πολιτική πρωτοβουλία με έδρα στον βαθύ αμερικάνικο νότο. Σε μια πόλη που πάνω από το 85 τις εκατό του πληθυσμού είναι μαύροι αλλά το 90 τις εκατό του πλούτου είναι στα χέρια λευκών, το Cooperation Jackson και οι προκάτοχοι του έχουν σχηματίσει μια ομοσπονδία συνεταιρισμών που ανήκουν στους εργάτες τους και άλλων πρωτοβουλιών για δημοκρατική και οικολογική παραγωγή. Η οικονομική βάση αυτή συνδέεται έτσι με τις λαϊκές συνελεύσεις, που σε γενικές γραμμές καθορίζουν τις προτεραιότητες του εγχειρήματος.

Όπως η NAC στο Σιάτλ, το Cooperation Jackson παρεμβαίνει στις τοπικές εκλογές και τη διακυβέρνηση της πόλης. Ο νέος δήμαρχος του Τζάκσον του Μισισιπή ο  Chokwe Antar Lumumba, προέρχεται από μια οικογένεια διάσημων μαύρων ριζοσπαστών και έχει στενές σχέσεις με το κίνημα. Ο Lumumba  υποστήριξε την πρωτοβουλία του Cooperation Jackson να χτίσει Κέντρο για Κοινοτική Παραγωγή, ένα δημόσιο κοινοτικό κέντρο με ειδίκευση στο 3D printing και τη ψηφιακή παραγωγή.

Η επαναστατική προοπτική του κοινοτισμού

Αυτά είναι λίγα μόνο από τα πειράματα κοινοτισμού που λαμβάνουν χώρα σε ολόκληρες τις ΗΠΑ. Σηματοδοτούν αυτές οι πρωτοβουλίες τη γέννηση ενός δημοκρατικού επαναστατικού κινήματος; Θα μας σώσουν από τα σαγόνια του φασισμού και να συνειδητοποιήσουμε την δυνατότητα μας για μια πραγματική πολυπολιτισμική, φεμινιστική και οικολογική κοινωνία; Ίσως – και πρέπει να το ελπίζουμε όλοι μας. Πράγματι, κάτι σαν ένα νέο παράδειγμα κοινοτισμού παίρνει μορφή αναγνωρίζοντας πως ο αντιρατσισμός, η φεμινιστική απελευθέρωση, η οικονομική δικαιοσύνη και η άμεση δημοκρατία είναι συνυφασμένες. Ο ενθουσιασμός για αυτό το παράδειγμα ωριμάζει σε επίπεδο πόλης, όπου διαφορετικοί άνθρωποι ενθαρρύνονται από το περίγυρό τους να έχουν ουμανιστική οπτική.

Υπάρχουν όμως σημαντικοί λόγοι για τους οποίους οι κοινοτιστές πρέπει να είναι προσεχτικοί και επιφυλακτικοί. Ενώ ριζοσπάστες αριστεροί τοποθετούν τις βάσεις για λαϊκή πολιτική συμμετοχή, φιλελεύθερες και «προοδευτικές» ρεφορμιστικές οργανώσεις όπως η MoveOn και η Indivisible προσπαθούν συνεχώς να απορροφήσουν και να εκτρέψουν την δυναμική αυτή ξανά προς τη πολιτική κομμάτων. Ασαφείς όροι όπως «συμμετοχική δημοκρατία» είναι αποτελεσματικά για να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή ατόμων που δεν αισθάνονται άνετα με όρους όπως «ριζοσπαστικός» και «επαναστατικός». Μπορούν όμως να τις καπηλευτούν εύκολα θεσμοί όπως το Δημοκρατικό Κόμμα, που ταπεινωμένο και απογυμνωμένο από αξιοπιστία, τώρα στρέφεται πεινασμένο προς τις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές.

Έτσι η συνδιαλλαγή με «προοδευτικά» κινήματα θα είναι δίχως αμφιβολία κάτι σαν χίμαιρα. Από την μια, μπορεί να είναι σημαντικοί σύμμαχοι σε κοινοτικές εκστρατείες και σημεία εισόδου για πολιτικά νεοφερμένους. Από την άλλη μπορούν να διαλύσουν ένα λαϊκό κίνημα. Και όταν αυτά τα κρατοκεντρικά σχήματα αποτύχουν, οι άνθρωποι θυμώνουν και απογοητεύονται – πιθανώς στρέφοντας την απογοήτευση τους σε στήριξη της ακροδεξιάς.

Δεν έχουμε ανάγκη, αυτό που στο The Nation με κέφι περιγράφουν σαν «προοδευτισμό των μεγάλων πόλεων»3. Χρειαζόμαστε ένα μη ιεραρχικό τρόπο ζωής που παρέχει αφθονία και ελευθερία σε όλους. Για τα σημερινά κινήματα κοινοτισμού αυτό σημαίνει πως:

  • Πρέπει να δώσουμε αξία στην πόλη όχι σαν αυτό που είναι, αλλά σαν αυτό που μπορεί να είναι. Πρέπει να βάλουμε την ιδέα του πολίτη με ένα νέο νόημα και να φτιάξουν τον ριζοσπαστικό πολίτη που βασίζεται στην συμμετοχή μέσα στην κοινότητα και όχι στην γραφειοκρατική έγκριση του κράτους.
  • Πρέπει να αντισταθούμε στο πειρασμό της εναπόθεσης της πίστης μας σε καλοσυνάτους δημάρχους και άλλες προσωπικότητες, ανεξάρτητα πόσο χαρισματικές ή καλοπροαίρετες είναι, εκτός και αν επιζητούν την διάλυση των εξουσιών που κρατούν. Η επανάσταση είναι υπομονετική δουλειά. Είναι απίθανο να ζήσουμε να δούμε όλοι μας την επανάσταση που ζητάμε. Όμως έχουμε περισσότερα εργαλεία στα χέρια μας από όσα νομίζουμε. Η ίδια η μυθολογία των Ηνωμένων Πολιτειών είναι αυτή της αποκέντρωσης. Στο τετράτομο έργο του, Η Τρίτη Επανάσταση (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια) ο Murray Bookchin εξιστορεί τα κύματα λαϊκών συνελεύσεων που αποσπάστηκαν από τις βάσεις τους στην αγροτική Νέα Αγγλία κατά την Αμερικάνικη Επανάσταση και μετακινήθηκαν στις νότιες αποικίες. Η Διακήρυξη της Συνομοσπονδίας και η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων ήταν παραχωρήσεις στην λαϊκή πίεση. Η συνομοσπονδιακή σκέψη παραμένει στη λαϊκή φαντασία ακόμα σε κάποια από τα φαινομενικά ποιο συντηρητικά άτομα της κοινωνίας μας.

Σήμερα οι πιο πολλοί άνθρωποι πιστεύουν πως τίποτα δε μπορεί να γίνει για την κυβέρνηση τους. Όμως τίποτα δεν είναι πιο μακριά από την αλήθεια. Το πικρό μάθημα από την νίκη του Trump είναι πως η αλλαγή – για καλό και για κακό – είναι η μόνη σταθερά στις ανθρώπινες σχέσεις. Όπως εύγλωττα το έθεσε η συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας Ursula K. LeGuin: «Ζούμε στο καπιταλισμό. Οι εξουσίες του μοιάζουν ακατανίκητες. Το ίδιο ίσχυε και για το θεϊκό δικαίωμα των βασιλιάδων. Κάθε ανθρώπινη εξουσία μπορεί αντιμετωπιστεί και να αλλαχθεί από ανθρώπινα όντα». Τα κινήματα κοινοτισμού μπορεί να είναι μικρά, αλλά η δυναμική τους είναι επαναστατική.

 

 

 

  1. https://barcelonaencomu.cat
  2. https://katesheabaird.wordpress.com
  3. https://www.thenation.com/article/tale-one-city/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s