Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Foreign Policy In Focus. Ο John Feffer είναι συγγραφέας και διευθυντής του Foreign Policy In Focus. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.

 

 

Η Γερμανία βίωσε το δικό της εκλογικό σοκ αυτή την εβδομάδα όταν η ακροδεξιά κέρδισε το 13 τις εκατό των ψήφων στις βουλευτικές εκλογές της χώρας.

Για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μισό αιώνα, η ακροδεξιά θα αντιπροσωπεύεται στο Γερμανικό κοινοβούλιο, με περισσότερους από 90 έδρες. Αν και τώρα είναι το τρίτο πιο δημοφιλές κόμμα – πίσω από τους χριστιανοδημοκράτες (CDU) και τους σοσιαλδημοκράτες (SPD) – η Εναλλακτική για την Γερμανία (AfD) παραμένει πολύ τοξική για να είναι κομμάτι ενός κυβερνητικού συνασπισμού.

Το AfD όμως θα έχει επιρροή πολύ πέρα από τα νούμερά του. «Εν ολίγοις» αναφέρει1 το Deutsche Welle, «τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα».

Η εκλογική νίκη του AfD κατέστρεψε ένα ταμπού στην Γερμανία που κρατούσε την ακροδεξιά στο περιθώριο. Αναμφίβολα θα σπρώξει την κυβέρνηση των χριστιανοδημοκρατών περισσότερο δεξιά, ειδικά σε κοινωνικά θέματα όπως η μετανάστευση. Θα έχει ίσως και επιπτώσεις στις συνεχιζόμενες συζητήσεις για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πέρα από την Γερμανία, η επιτυχία του AfD θα δράσει σαν αναβολικό σε άλλους ακροδεξιούς σχηματισμούς, ιδιαίτερα μετά τις απώλειες του Εθνικού Μετώπου στις τελευταίες γαλλικές εκλογές. Κοιτώντας λίγο πιο μακριά, αν καταφέρει να επιστρέψει στο κοινοβούλιο μετά τις επόμενες εκλογές, το AfD θα έχει το δικαίωμα σε κρατική χρηματοδότηση να δημιουργήσει το δικό του κομματικό ίδρυμα, που θα επιτρέψει στη γερμανική ακροδεξιά να διαδώσει το μήνυμα της σε όλο το κόσμο.

Η επανάσταση της Ευρώπης εναντίον του φιλελευθερισμού – τόσο στην οικονομική όσο στην κοινωνική εκδοχή του – συνεχίζει να αναταράσσει την καθημερινή πολιτική. Ένα εξίσου ανησυχητικό ερώτημα, όμως, είναι πόσο θα αναστατώσει και την καθιερωμένη γεωπολιτική.

 

Τι θέλει το AfD

 

Η ακροδεξιά στη Γερμανία ακολούθησε κατά κύριο λόγο το ίδιο σενάριο με το Tea Party και τον Trump στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ξεκίνησε το 2013 με πολλούς ακαδημαϊκούς θυμωμένους με την Ευρωζώνη (και κατ’ επέκταση, με την Ευρωπαϊκή Ένωση). Αλλά όπως και ο οικονομολόγος Dave Brat2 ήταν ένας άγνωστος πολιτικός υποψήφιος ώσπου άρχισε να μιλάει για την δήθεν «απειλή» των μεταναστών στην Βιρτζίνια – και κατέληξε να πάρει την έδρα του επικεφαλής της συμπολίτευσης Eric Cantor το 2014 – το AfD έγινε πραγματικά δημοφιλές με το να ενισχύει το αντιμεταναστευτικό συναίσθημα.

Ως καγκελάριος η Angela Merkel των χριστιανοδημοκρατών καλωσόρισε τους πρόσφυγες το 2015 – μια εισροή ως σήμερα περίπου 1,3 εκατομμυρίων ανθρώπων – το AfD άρχισε να κερδίζει υποστηρικτές από το κεντροδεξιό CDU. Ακόμη και θεωρητικά μετριοπαθή στελέχη του AfD, όπως ο Jorg Muethen, δήλωσαν πως, «σε κάποιες Γερμανικές πόλεις, προσπαθώ πολύ να βρω Γερμανούς στους δρόμους3», εξισώνοντας έτσι την Γερμανική υπηκοότητα με το χρώμα του δέρματος ή άλλα εξωτερικά χαρακτηριστικά.

Το κόμμα υποστήριξε συνοριακούς ελέγχους – ακυρώνοντας πρακτικά το σύστημα ελεύθερης μετακίνησης του Schengen εντός πολλών μελών της ΕΕ – αλλά και νέους συνοριακούς ελέγχους. Η Frauke Petry, μια από τους ηγέτες του κόμματος που επίσης θεωρείται μετριοπαθής, έχει δηλώσει πως οι νέες αυτές αστυνόμευσης των συνόρων θα πρέπει να πυροβολούν4 μετανάστες, αν χρειαστεί, στην προσπάθεια τους να εισέλθουν στη χώρα.

Βασικό κομμάτι του αντιμεταναστευτικού μηνύματος ήταν η Ισλαμοφοβία. Το κόμμα γέμισε τους δρόμους της Γερμανίας με αφίσες σαν και αυτή που έδειχνε από πίσω δύο νεαρές γυναίκες με μπικίνι που έγραφε «Μπούρκες; Προτιμάμε τα μπικίνι!». Στο Facebook προώθησε μια διαφήμιση που έδειχνε ματωμένα ίχνη ελαστικού με λεζάντα, «Τα ίχνη που άφησε η οικουμενική καγκελάριος στην Ευρώπη», συνδέοντας την πολιτική της Merkel για τους πρόσφυγες με τις τρομοκρατικές επιθέσεις στην ευρωπαϊκή ήπειρο .

Το κόμμα έχει και άλλες βαθιά ανησυχητικές θέσεις, όπως η άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Αυτό όμως που προκάλεσε κάποια διαφωνία μέσα στο ίδιο το κόμμα είναι η στάση του απέναντι στην Γερμανική ιστορία. Ένας από τους κομματικούς ηγέτες, ο Bjorn Hocke, ζήτησε «στροφή 180 μοιρών5» στην γερμανική αντιμετώπιση της ναζιστικής περιόδου. Μιας και η παρούσα γερμανική πολιτική είναι σταθερά ταγμένη στην πλευρά της αποδοκιμασίας και καταδίκης του ναζισμού, είναι πολύ ανησυχητικό να φανταστούμε το είδος της πολιτικής που ο Hocke προτιμά.

Αυτό το γερμανικό επακόλουθο της έλξης του Trump στους λευκούς σοβινιστές και των νεοναζί έχει διχάσει το κόμμα. Η Frauke Petry έφυγε ξαφνικά από μια συνέντευξη τύπου του AfD αυτή την εβδομάδα, αφού ανακοίνωσε πως δεν θα είναι κομμάτι της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος6. Η Petry φημολογείται πως ήθελε να εκκαθαρίσει το κόμμα από τα εξτρεμιστικά του στοιχεία – τουλάχιστον εκείνων που παίρνουν ακραίες θέσεις στο ζήτημα της ιστορίας – όπως η Marine Le Pen προσπάθησε να καθαρίσει το Εθνικό Μέτωπο με το να διώξει τον αντισημίτη πατέρα της από το ακροδεξιό κόμμα.

Σύμφωνα με την ανάλυση7 του Spiegel από τους 94 πιθανούς κοινοβουλευτικούς οι 35 είναι «δεξιοί εξτρεμιστές». Δεν πρόκειται δηλαδή για την εκκαθάριση δυο-τριών σάπιων φρούτων. Περιμένουμε το AfD να χωριστεί στις ίδιες παρατάξεις realo και fundi ­– πραγματιστές εναντίον φονταμενταλιστών – όπως και οι Πράσινοι.

Μια καίρια σύνδεση μεταξύ του AfD και του Trump, του UKIP και του δεξιού Ισραηλινού πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu είναι ο διαφημιστής τους, ο Vincent Harris8. Είναι αυθεντία στον συνδυασμό αντιμεταναστευτικών, ισλαμοφοβικών και φυλετικών μηνυμάτων. Με μια από τις προτάσεις ο Harris για το AfD, πήγε πολύ μακριά. Το κόμμα απέρριψε την πρότασή του ως κεντρικού προεκλογικού συνθήματος, το «Η Γερμανία για τους Γερμανούς». Ίσως επανεμφανιστεί στις επόμενες εκλογές, αν οι δήθεν μετριοπαθείς εγκαταλείψουν το κόμμα.

Τέλος τι θα ήταν σύγχρονες εκλογές δίχως την ανάμειξη των Ρώσσων;

Στο δρόμο προς τις εκλογές, πολλές μεγάλες εφημερίδες έγραφαν9 πως η Ρωσική ανάμειξη στις εκλογές ήταν μηδαμινή. Ίσως βιάστηκαν να μιλήσουν. Πρώτα από όλα πρέπει να αναλογιστούμε τους ρωσόφωνους, αυτούς με γερμανική καταγωγή που εγκαταστάθηκαν στη Γερμανία από τα 1980 – το σωστό είδος μεταναστών από την οπτική του AfD. Το AfD υπολογίζει10 πως το ένα τρίτο των υποστηρικτών του προέρχεται από αυτούς τους ψηφοφόρους, και βοήθησε το κόμμα να γίνει το δεύτερο πιο δημοφιλές στην πρώην Ανατολική Γερμανία.

Έπειτα ήταν η υποχρεωτική επίσκεψη στη Μόσχα, καθώς η Petry έκανε το προσκύνημα της τον περασμένο Φεβρουάριο και συναντήθηκε11, μεταξύ άλλων, με τον πραγματικά ακραίο πολιτικό Vladimir Zhirinovsky. Καθώς οι εκλογές μπήκαν στο τελικό τους στάδιο, τα συνήθη τρολ και bot του Twitter μπήκαν στο παιχνίδι, μερικά από αυτά ρωσικά, για να στηρίξουν το AfD.

Ξανά, όπως και με την περίπτωση του Trump, το Κρεμλίνο δεν ενδιαφέρεται να προωθήσει ένα συγκεκριμένο κόμμα με την ελπίδα πως θα νικήσει ή θα επαναπροσδιορίσει την εξωτερική πολιτική της χώρας. Θέλει απλά να αναστατώσει το status quo που αντιλαμβάνεται ως αρνητικά προδιατεθειμένο προς τη Ρωσία.

 

Έχει κερδίσει ήδη η δεξιά;

 

Αν και η ριζοσπαστική δεξιά έχει χάσει κάποιες πρόσφατες εκλογές – κυρίως στην Γαλλία και την Ολλανδία – έχει παρ’ όλα αυτά μεταμορφώσει τον διάλογο στην Ευρώπη.

Σκεφτείτε την κατάσταση στο μεταναστευτικό. Αυτό το μήνα, το διετές πρόγραμμα για την μεταφορά 160000 μετανάστες από την Ελλάδα και την Ιταλία σε άλλες χώρες μέλη της ΕΕ έληξε. Κατάφερε την μεταφορά μόλις 28000 ατόμων12, και μόνο μετά από μεγάλη προσπάθεια. Κάποιες χώρες – κυρίως η Πολωνία και η Ουγγαρία –  αρνήθηκαν να δεχτούν ακόμη και ένα πρόσφυγα. Περισσότερες από 20 κράτη μέλη απέτυχαν να επιτύχουν τον υποχρεωτικό τους στόχο κατά 50 τις εκατό.

Ακροδεξιοί λαϊκιστές μόλυναν την συζήτηση πάνω στην μετανάστευση, απορρίπτοντας εκατομμύρια ανθρώπων αλλά και συνδέοντας αυτή τη «μάστιγα» με την ΕΕ, την πολυπολιτισμικότητα και τις φιλελεύθερες πολιτικές γενικότερα. Σε ολόκληρη την ήπειρο, τα μέλη της ΕΕ αυστηροποιούν τους μεταναστευτικούς τους νόμους, αυξάνουν τον αριθμό των απελάσεων, και κατεδαφίζουν ανεπίσημους καταυλισμούς σαν την «Ζούγκλα13» στην βόρεια γαλλική πόλη του Καλέ.

«Οι δεξιοί λαϊκιστές έχουν ήδη κερδίσει τις επερχόμενες εκλογές στην Ευρώπη, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα», γράφει ο Krsto Lazarevic στη Deutsche Welle14. «Η ΕΕ έχει διαγράψει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δυτικά πρότυπα του πολιτισμού με την συνεργασία της με την Λιβυκή ακτοφυλακή, Αφρικανούς δικτάτορες και απελαύνοντας ανθρώπους πίσω σε εμπόλεμες ζώνες».

Έπειτα είναι το θέμα της βοήθειας προς χώρες όπως η Ελλάδα να βγουν από την αέναη οικονομική τους κρίση. Οι συζητήσεις αυτή την εβδομάδα μεταξύ Αθηνών και των αρχών της Ευρωζώνης μοιάζουν να δείχνουν προς νέα δάνεια και την προοπτική η Ελλάδα να γίνει οικονομικά ανεξάρτητη μέχρι τον επόμενο Αύγουστο. Αλλά αν η Merkel πρέπει να φέρει τους Ελεύθερους Δημοκράτες σε μια κυβέρνηση συνασπισμού, θα πρέπει να αντιμετωπίσει την «κόκκινη γραμμή» του κόμματος για την μεταρρύθμιση της Ευρωζώνης για την διευκόλυνση «πιστωτικών μεταφορών» σε χώρες όπως η Ελλάδα. Οι ευρωσκεπτικιστές του AfD θα κάνουν γιορτή.

 

Αλλού στην Ευρώπη

 

Η Γαλλία γύρισε την πλάτη στην παλίρροια του μίσους στις τελευταίες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές. Το Εθνικό Μέτωπο (FN), που έμοιαζε ασταμάτητο, έχει τώρα έχει μόνο οκτώ έδρες στο κοινοβούλιο, και η αρχηγός του Marine Le Pen ηγείται ενός διασπασμένου κόμματος15.

Στον απόηχο των ηττών της Le Pen, αναλυτές αναρωτήθηκαν αν ο Trump έχει επίδραση πάνω στην Ευρώπη. Οι Ευρωπαίοι βλέπουν πως οι Ηνωμένες Πολιτείες μεταμορφώθηκαν εξαιτίας του Trump σε τσίρκο και δεν θέλουν να τους συμβεί το ίδιο.

Αλλά αυτό είναι στη Γαλλία. Αλλού η ακροδεξιά συνεχίζει την προέλαση της.

Στην Νορβηγία, για παράδειγμα, το δεξιό Κόμμα της Προόδου πέτυχε ένα σημαντικό 15 τις εκατό στις τελευταίες εκλογές του Σεπτέμβρη, αρκετά καλό για να βρεθεί κυβερνητικός εταίρος του Συντηρητικού Κόμματος. Αυτό ίσως οφείλεται στο ότι το Κόμμα της Προόδου, παρά την αντιμεταναστευτική ρητορική του και την εθνικιστική το προσέγγιση δεν είναι τόσο ακραίο όσο το FN16.

Μια πιο αυθεντικά ριζοσπαστική δεξιά διεκδικεί με αυτοπεποίθηση την ηγεσία της Αυστρίας στις εκλογές του επόμενου μήνα. Εκεί το ακροδεξιό Κόμμα της Ελευθερίας (FPO) βρίσκεται σε καλύτερη δημοσκοπική17 θέση από το AfD – περίπου στο 20 τις εκατό. Θα τα κατάφερνε καλύτερα αν το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα δεν άρχιζε να ενσωματώνει το αντιμεταναστευτικό, ισλαμοφοβικό μήνυμα του. Ο κίνδυνος που αποσοβήθηκε στο τέλος της προηγούμενης χρονιάς όταν ο ανεξάρτητος Alexander Van der Bellen νίκησε τον αρχηγό του FPO, Norbert Hofer μοιάζει να επιστρέφει.

Ακόμη χειρότερα, η κεντροδεξιά στην Αυστρία, αντίθετα με το αντίστοιχό της στην Γερμανία, δεν έχει πρόβλημα με το σχηματισμό κυβέρνησης με την ακροδεξιά. Με δεδομένο πως το ένα τρίτο των Αυστριακών δεν θέλουν να ζουν μαζί με μουσουλμάνους18 – περισσότεροι από ότι στη Γερμανία ή τη Γαλλία ή την Ελβετία – μπορεί να περιμένει και σημαντική λαϊκή στήριξη σε ένα τέτοιο συνασπισμό.

Στο μεταξύ στην Τσεχία, μια φιγούρα τύπου Trump19 είναι πιθανό να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές τον επόμενο μήνα. Ο Andrej Babis, ο νυν υπουργός οικονομικών, είναι ένας δισεκατομμυριούχος που είναι επιφυλακτικός απέναντι στην ΕΕ και θέλει να κλείσει τα σύνορα της ΕΕ για να κρατήσει έξω τους μετανάστες. Η ανάμιξή του σε ένα  σκάνδαλο διαφθοράς στο οποίο είναι αναμεμιγμένη μια από τις επιχειρήσεις του που έλαβε παράνομες επιχορηγήσεις από την ΕΕ – ω! η υποκρισία – δεν φαίνεται να έχει βλάψει την δημοφιλία του.

Η νίκη του AfD μπορεί να ενισχύσει αυτή τη πολιτική τροχιά στην Ευρώπη και πέρα από αυτή. Είναι ακόμα δύσκολο να φανταστούμε το κόμμα, να προωθεί με επιτυχία νομοσχέδια και να έχει αντίκτυπο στη διακυβέρνηση. Αν το κόμμα όμως πάρει πάνω από 5 τις εκατό των ψήφων στις επόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές, θα έχει κερδίσει το δικαίωμα για το δικό διεθνές ίδρυμα. Φυσικά η Βουλή μπορεί να αναπτύξει διάφορους μηχανισμούς καθυστέρησης για να αποτρέψει μια επίσημη χρηματοδοτική ροή – όπως έκανε όταν το αριστερό Die Linke κέρδισε το δικαίωμα – αλλά υπάρχει μια ισχυρή κλίση στην γερμανική πολιτική κουλτούρα για την τήρηση των κανόνων.

Εργάστηκα με Γερμανικά [πολιτικά] ιδρύματα σε ολόκληρο το κόσμο: το Friedrich Ebert (SPD), το Friedrich Naumann (FDP),το Heinrich Boll (Πράσινοι) και το Rosa Luxemburg (Die Linke). Χρηματοδοτούμενα από Γερμανούς  φορολογούμενους, όλα πρόσφεραν πολύτιμη στήριξη στην πολιτική κοινωνία και στην προώθηση χρήσιμων ανταλλαγών ιδεών.

Η προοπτική τα χρήματα της γερμανικής κυβέρνησης να βοηθήσουν την διάδοση της ακροδεξιάς πολιτικής σε παγκόσμιο επίπεδο είναι ένα εφιαλτικό σενάριο. Η Γερμανία έκανε ένα βήμα πιο κοντά στο να βοηθήσει στην παγκοσμιοποίηση της εναλλακτικής δεξιάς (alt-right) και να ανακυκλώσει από το σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας κάτι που δεν έπρεπε να ξαναδεί το φως της ημέρας: μια Φασιστική Διεθνή.

 

 

 

 

  1. http://www.dw.com/en/far-right-afd-enters-german-parliament-what-it-means-for-german-politics/a-40664281
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Dave_Brat
  3. http://www.bbc.com/news/world-europe-37274201
  4. http://www.bbc.com/news/world-europe-35452306
  5. http://www.dw.com/en/afd-on-course-for-parliament-says-germany-done-with-nazi-past/a-40519573
  6. http://www.telegraph.co.uk/news/2017/09/25/afd-co-leader-walks-party-day-election-announces-fight-against/
  7. http://www.dw.com/en/far-right-afd-enters-german-parliament-what-it-means-for-german-politics/a-40664281
  8. http://www.haaretz.com/world-news/europe/.premium-1.814164
  9. https://www.nytimes.com/2017/09/21/world/europe/german-election-russia.html?mcubz=0&_r=0
  10. http://time.com/4955503/germany-elections-2017-far-right-russia-angela-merkel/
  11. http://www.reuters.com/article/us-germany-election-afd/leader-of-germanys-far-right-party-meets-putin-allies-in-moscow-idUSKBN16012C
  12. https://www.opendemocracy.net/can-europe-make-it/solon-ardittis/live-and-let-die-end-of-eu-migrant-relocation-programme
  13. http://www.bbc.com/news/world-europe-37745386
  14. http://www.dw.com/en/krsto-lazarevic-right-wing-populists-have-already-won-the-election/a-40535116
  15. https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/09/21/frances-national-front-lost-big-in-the-last-two-elections-now-the-far-right-party-is-in-chaos/?utm_term=.02fc2627290a
  16. https://www.theatlantic.com/international/archive/2017/09/norway-progress-party-populism-immigration/539535/
  17. http://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2017/09/05/the-right-is-set-to-be-the-big-winner-in-austrias-upcoming-general-election/
  18. http://www.thejournal.ie/muslims-austria-election-3609189-Sep2017/
  19. http://www.express.co.uk/news/world/857959/Andrej-Babis-Czech-elections-October-eurosceptic-euro-EU

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s