Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην αντιεξουσιαστική εφημερίδα Βαβυλωνία, φύλο 38, Νοέμβριος 2007. Ο Γιώργος Παπαχριστοδούλου έχει σπουδάσει στο Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, είναι δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός και μέλος της συντακτικής ομάδας της Βαβυλωνίας. (εικόνα František Kupka, Vertical Plains Blue and Red, 1913)

 

Κάποτε ο Νοέμβρης θύμιζε εξέγερση. Τώρα πια μυρίζει μούχλα. Τι να πεις και φέτος; Τα ίδια με πέρυσι; Το Πολυτεχνείο έθρεψε τη συλλογική μνήμη όλη τη μεταπολίτευση, έφτιαξε καριέρες, μεγάλωσε γενιές με μύθους, μέχρι που η φάση έκλεισε και τυπικά με τις υποθέσεις ΕΛΑ και 17Ν. Το καθεστώς δεν έχει πλέον ανάγκη να ψαρεύει στελέχη από τη δεξαμενή του αντιδικτατορικού αγώνα-αυτός ο ρόλος απέμεινε στην παραδοσιακή αριστερά για να γεμίζει τα ψηφοδέλτια με όσους κόλλησαν ένσημα του χθες. Άλλωστε είναι κάτι που αποδίδει: οι ανθρωποφύλακες του χθες γίνανε υπηρέτες του σήμερα για τον κάθε αντιστασιακό ή (πρώην) αθυρόστομο που διέβη (περιχαρής) το κατώφλι του κοινοβουλίου. Οι ανθρωποφύλακες δεν έπαψαν να υπάρχουν όμως. Χάσμα γενεών ή χάσμα πολιτικής (αν κάνει κανείς σήμερα πολιτική); Προφανώς, το δεύτερο από τη στιγμή που κόμματα και οργανώσεις έχουν αδειάσει από κόσμο, νόημα, περιεχόμενο, από τη στιγμή που η ένταξη σε τέτοιους μηχανισμούς χειραγώγησης ξεκινά από την ανάγκη να ικανοποιήσεις το προσωπικό σου συμφέρον. Ποιος και γιατί να μπει σήμερα σε ένα κόμμα, σε μία οργάνωση, αν δεν έχει άμεσο υλικό συμφέρον; Να κάνει τι; Να κολλάει αφίσες, να στέλνει e-mail, να μοιράζει προεκλογικό υλικό; Να γίνει απλός εκτελεστής των αποφάσεων των άλλων, έτσι για να αποκτήσει ένα ρόλο; Η απομαζικοποίηση κομμάτων/οργανώσεων είναι γεγονός εδώ και χρόνια. Ευτυχώς. Οι ψόφιες εκκλήσεις για συμμετοχή (σε ένα παιχνίδι με σημαδεμένη τράπουλα) επισημαίνουν το αυτονόητο. Λένε στο ΠΑΣΟΚ: θα ψηφίσουν και οι φίλοι. Κάτι σαν τις επιρροές που λέγανε παλιά οι κομμουνιστές, δηλαδή. Και μετά; Θα διαμορφώσουν πολιτική οι φίλοι και τα μέλη; Δεν είναι εντούτοις παραδοσιακού τύπου αριστερά, μαρξιστική-λενινιστική, το ΠΑΣΟΚ. Περισσότερο σε περονικού τύπου κόμμα φέρνει. Οπότε όσοι, εντός και προς στα αριστερά, ονειρεύονται διάσπαση, ας το ξεχάσουν. Η εξουσία ενώνει.

Έχουμε όμως πιο σοβαρά πράγματα να ασχοληθούμε. Ασωπός, Κορώνεια, Αχελώος, Σκουριές Χαλκιδικής,Πηνειός. Ο κατάλογος είναι ατελείωτος. Οι συνέπειες του μεταπολεμικού μοντέλου «ανάπτυξης», όπως ακολουθήθηκε στην Ελλάδα, είναι εδώ. Απειλούν. Εμάς και τη φύση. Φώναζαν από παλιά κάτι οικολόγοι μέχρι να τους παρασύρει το ρεύμα του κοινοβουλευτισμού και πνιγούν στη μερικότητα. Κανείς δεν άκουγε. Για τη δεξιά και την υποτίθεται πάντοτε ευαίσθητη αριστερά ούτε λόγος. Και γιατί να το κάνει η αριστερά, άλλωστε; Σχεδόν τα ίδια με τη δεξιά δεν έλεγε από παλιά; Τα ίδια δεν έλεγε ο Μαρξ, έχοντας καταπιεί όλο το καπιταλιστικό παραμύθι της προόδου, της αποτελεσματικότητας, του πρωτείου της παραγωγής; Έβδομο συνέδριο του ΚΚΕ (Οκτώβριος 1945): το αναπτυξιακό σχέδιο του κόμματος μιλάει για ανοικοδόμηση προς όφελος του λαού και εθνική ανεξαρτησία, που σημαίνει «δημιουργία βαριάς βιομηχανίας, δηλαδή μεταλλουργίας, χημικής βιομηχανίας, μηχανουργίας και ανάπτυξη όλων των πλουτοπαραγωγικών δυνάμεων του τόπου» και εξηλεκτρισμό. Το σχέδιο αναλύεται εκτενώς δύο χρόνια αργότερα στο βιβλίο «Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα» του οικονομολόγου Δ. Μπάτση (εκτελέστηκε μαζί με το Μπελογιάννη, το ’52). Το ότι μπόρεσε να εκπληρώσει το όραμα ο Καραμανλής δεν έχει καμία σημασία. Μόνη διαφορά το ποιος θα ασκούσε τον έλεγχο και θα καταλήστευε τους φυσικούς πόρους: το κόμμα-κράτος (ΚΚΕ) ή οι ιδιώτες παρέα με το κράτος (δεξιά);

Μπροστά στη λατρεία της ανάπτυξης, μπροστά στη μανία για την κατάληψη της εξουσίας, το περίφημο χάσμα δεξιάς και αριστεράς καταρρέει. Φουγάρα, τρακτέρ, μεγάλα έργα-βιασμοί της φύσης οι μεν, τα ίδια και οι άλλοι. Η τοποθέτηση της ανάπτυξης στο κέντρο της παγκόσμιας πολιτικής τον 20ο αιώνα καθόρισε δύο στρατόπεδα: από τη μία, οι «ανεπτυγμένοι», από την άλλη, οι «υπανάπτυκτοι», συνεπώς οι δεύτεροι έπρεπε να ακολουθήσουν τους πρώτους-συχνά με τη βία-για να ελεγχθούν και να καταληστευτεί ο τόπος τους. Ο μύθος της Προόδου, μία κεντρική σημασία της εποχής του διαφωτισμού και η σχεδόν μηχανική του συνέχεια στον 20ο αιώνα, ο μύθος της «ανάπτυξης», κατέρρευσαν. Τυφλός όποιος δεν το αντιλαμβάνεται, επικίνδυνος όποιος επιχειρεί να αναστήσει το μύθο, εργολάβος όποιος μιλά στο όνομά του. Η κοινωνία αντιλαμβάνεται αυτή την κατάρρευση γιατί βλέπει μπροστά της στην καθημερινότητα, όχι σε κάποιους ψυχρούς οικονομικούς δείκτες τις ανυπολόγιστες συνέπειες: ποιος θα πείσει στον Αστακό τους κατοίκους ότι το εργοστάσιο λιθάνθρακα που ετοιμάζει η EDISON είναι «για το καλό τους»; Πώς θα πείσεις για το ίδιο στο Μαντούδι, μία περιοχή-σύμβολο της επέλασης της αναπτυξιακής λαίλαπας; Θα γίνει δηλαδή Πτολεμαΐδα όλη η Ελλάδα; Επόμενη επιλογή για κράτος και κεφάλαιο είναι η χειραγώγηση: ένα παπαγαλάκι μας στα ΜΜΕ υμνεί την τάδε εταιρεία που θα σώσει τον τόπο, θα δώσει δουλειά κλπ. Σε διπλανή στήλη φιγουράρει η άποψη του «ειδικού επιστήμονα». Και αν δεν φτιαχτεί η συναίνεση, τότε έρχονται τα ΜΑΤ-παλιά τους τέχνη κόσκινο. Οι ανθρωποφύλακες που λέγαμε – σε χαιρετάνε όταν μπαίνεις στη βουλή, σε βαράνε στο δρόμο.

Είναι όλα μαύρα; Όχι. Οι πολίτες, τα άτομα που σκέφτονται, αισθάνονται και δρουν πολιτικά και συλλογικά, εντούτοις, είναι εδώ, ανεξάρτητα από την ιδεολογική ή άλλη τοποθέτησή τους, διαψεύδοντας μεταμοντέρνες φανφάρες περί τέλους της ιστορίας, καταρρίπτοντας έμπρακτα το άλλοτε κραταιό, μεταπολιτευτικά, βασίλειο της Ιδεολογίας. Στον Ασωπό (Οινόφυτα) πρωτοστατεί στον αγώνα του αυτονόητου (να πίνουν οι κάτοικοι καθαρό πόσιμο νερό και όχι εξασθενές χρώμιο) ένας παπάς. Παράξενο; Παράξενο είναι για όσους κοιτούν την κοινωνία ακόμη με όρους της μεταπολίτευσης, με καφενεία χωρισμένα σε μπλε, κόκκινα και πράσινα, με όρους δεξιάς-αριστεράς. Και δηλαδή τι να του πει κανείς του παπά; Μην ασχολείσαι με τη μόλυνση, κοίταξε την εκκλησία σου; Βούλωσε το;

Η υπεράσπιση του δημόσιου (ελεύθερου και όχι κρατικού) στο πανεπιστήμιο, την εργασία, τη γειτονιά, την πόλη ενώνει γιατί τους αφορά άμεσα όλους. Ενώνει γιατί είναι πεδίο άμεσης πολιτικής, πεδίο που μπορεί να έχει απτά αποτελέσματα στην καθημερινότητά μας, πεδίο όπου μπορούν να ανθήσουν αδιαμεσολάβητοι αγώνες, μακριά από κόμματα, κράτος, εταιρείες, ΜΜΕ. Όσοι μάχονται για τον Αχελώο, τους ελεύθερους χώρους στην Αττική, ενάντια στην εξόρυξη χρυσού στις Σκουριές στη Χαλκιδική, ενάντια στα γήπεδα γκολφ στην Κρήτη, υπέρ των δασών και πολλοί άλλοι, αξίζουν τη στήριξη και την ενεργό συμμετοχή μας.

Αυτοί ανοίγουν τα μέτωπα του σήμερα ενάντια στην εξουσία, αυτοί ξαναθέτουν το ζήτημα της υπεράσπισης και διεύρυνσης του δημόσιου ενάντια στο ιδιωτικό-κρατικό, αυτοί παράγουν λόγο και πράξη, αυτοί ασκούν κριτική στο μύθο της «ανάπτυξης», από εκεί μπορούν να αναδυθούν μορφές ελευθερίας.

Καλύτερα μαζί τους παρά με τους «πεθαμένους» της πορείας για το Πολυτεχνείο…

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s