Άρθρο που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο Chomsky.info. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.

 

 

Ο Mark Twain είχε πει, «στη χώρα μας χάρη στη καλοσύνη του Θεού, έχουμε τρία εξαιρετικά πολύτιμα αγαθά: ελευθερία του λόγου, ελευθερία της συνείδησης και την σύνεση να μην εξασκούμε καμία από τις δύο».

Στην αδημοσίευτη εισαγωγή του στην Φάρμα των Ζώων, αφιερωμένη στην «λογοτεχνική λογοκρισία» στην ελεύθερη Αγγλία, ο George Orwell, πρόσθεσε ακόμη ένα λόγο γι’ αυτή την σύνεση, υπάρχει έγραφε, «μια σιωπηλή συμφωνία πως ‘δεν κάνει, να αναφέρεται αυτό το γεγονός». Η σιωπηλή συμφωνία επιβάλλει μια «συγκεκαλυμένη λογοκρισία» βασισμένη σε «μια ορθοδοξία, ένα σύνολο ιδεών που υποτίθεται πως όλοι οι σωστά σκεπτόμενοι άνθρωποι αποδέχονται δίχως ερωτήσεις», και «όποιος αμφισβητεί την κυρίαρχη ορθοδοξία ανακαλύπτει πως έχει βρεθεί φιμωμένος με εξαιρετική αποτελεσματικότητα» ακόμη και χωρίς «κάποια επίσημη απαγόρευση».

Είμαστε μάρτυρες της εφαρμογής της σύνεσης αυτής στις ελεύθερες κοινωνίες. Πάρτε για παράδειγμα την αμερικανο-βρεττανική εισβολή στο Ιράκ, μια χαρακτηριστική περίπτωση επιθετικότητας δίχως βάσιμη αφορμή, το «απόλυτο διεθνές έγκλημα», σύμφωνα με την απόφαση της Νυρεμβέργης. Είναι βάσιμο να πούμε πως πρόκειται για ένα «ηλίθιο πόλεμο», μια «στρατηγική γκάφα», ακόμη και «η μεγαλύτερη στρατηγική γκάφα στην πρόσφατη ιστορία της Αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής», σύμφωνα με τα λόγια του προέδρου του Obama, που με ενθουσιασμό υποδέχτηκε η προοδευτική κοινή γνώμη. «Δεν κάνει» όμως να πουν πως ήταν το έγκλημα του αιώνα, αν και δεν θα υπήρχε αντίστοιχος δισταγμός αν κάποιος επίσημος εχθρός είχε κάνει κάποιο πολύ μικρότερο έγκλημα.

Η κυρίαρχη ορθοδοξία δεν χωράει εύκολα φιγούρες όπως ο στρατηγός/πρόεδρος Ulysses S. Grant, που πίστευε πως ποτέ δεν υπήρξε «πιο διαβολικός πόλεμος από τον πόλεμο που έκαναν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Μεξικό» καταλαμβάνοντας αυτό που σήμερα είναι οι Νοτιοδυτικές ΗΠΑ και η Καλιφόρνια, και εξέφρασε την ντροπή του, που του έλειπε «το ηθικό σθένος να παραιτηθεί, αντί να πάρει μέρος στο έγκλημα».

Η υποταγή στην κυρίαρχη ορθοδοξία έχει συνέπεια. Το όχι και τόσο σιωπηλό μήνυμα είναι ότι πρέπει να κάνουμε έξυπνους πολέμους που δεν είναι γκάφες, πολέμους που πετυχαίνουν τους στόχους τους – εξ ορισμού δίκαιους και σωστούς σύμφωνα με την κυρίαρχη ορθοδοξία, ακόμη και αν στην πραγματικότητα είναι «διαβολικοί πόλεμοι», κορυφαία εγκλήματα. Οι περιγραφές είναι πάρα πολλές για να αναφερθούν. Σε κάποιες περιπτώσεις, όπως το έγκλημα του αιώνα, η υποταγή αυτή είναι υπαρκτή παντού στους κύκλους των ανθρώπων με κύρος.

Μια ακόμη γνώριμη πτυχή της υποταγής στην κυρίαρχη ορθοδοξία είναι η καθημερινή οικειοποίηση της ορθόδοξης δαιμονοποίησης των επίσημων εχθρών. Για να πάρουμε ένα σχεδόν τυχαίο παράδειγμα, από το φύλλο των New York Times που τυχαία βρίσκεται μπροστά μου τώρα, ένας ιδιαίτερα ικανός οικονομικός συντάκτης προειδοποιεί για το λαϊκισμό του επίσημου δαίμονα Hugo Chavez, που εκλέχθηκε κάποια στιγμή στα τέλη της δεκαετίας του ’90 και «προχώρησε στην καταστολή κάθε δημοκρατικού θεσμού που στεκόταν στο δρόμο του».

Γυρίζοντας στον πραγματικό κόσμο, ήταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ που με την ενθουσιώδη στήριξη των New York Times, που (τουλάχιστον) υποστήριξε πλήρως το στρατιωτικό πραξικόπημα που ανέτρεψε την κυβέρνηση του Chavez – για σύντομο διάστημα, πριν ανατρέψει την κατάσταση λαϊκός ξεσηκωμός. Όσο για τον Chavez, ότι και αν πιστεύει κάποιος γι’ αυτόν, κέρδισε συνεχόμενες εκλογές που είχαν πιστοποιηθεί ως ελεύθερες και δίκαιες από διεθνείς παρατηρητές, αναμεσά τους και το Ίδρυμα Carter, του οποίου ο ιδρυτής, ο πρόεδρος Jimmy Carter, δήλωσε πως «από τις 92 εκλογικές διαδικασίες που παρακολουθήσαμε, θα έλεγα πως η εκλογική διαδικασία στην Βενεζουέλα είναι η καλύτερη στο κόσμο». Η Βενεζουέλα υπό τον Chavez ήταν σε υψηλές θέσεις σε διεθνείς μετρήσεις για την λαϊκή στήριξη προς την κυβέρνηση και για την δημοκρατία (σύμφωνα με το Χιλιανό Latinobarometro).

Υπήρχαν αναμφίβολά δημοκρατικά ελλείματα κατά την περίοδο του Chavez, όπως η καταστολή απέναντι στο κανάλι RCTV,που προκάλεσε μεγάλη κατακραυγή. Συμμετείχα, συμφωνώντας και εγώ πως δεν έπρεπε να συμβεί στην ελεύθερη κοινωνία μας. Αν ένα σημαντικό τηλεοπτικό κανάλι στις ΗΠΑ στήριζε ένα στρατιωτικό πραξικόπημα, όπως έκανε το RCTV, ότε δεν θα καταστέλλονταν λίγα χρόνια μετά, γιατί δεν θα υπήρχε, τα στελέχη θα ήταν στην φυλακή, αν ήταν ακόμη ζωντανά.

Η ορθοδοξία όμως ξεπερνά εύκολα τα απλά γεγονότα.

Η μη πρόσβαση σε ακριβείς πληροφορίες έχει και αυτή συνέπειες. Ίσως οι Αμερικάνοι έπρεπε να γνωρίζουν πως έρευνες από την κορυφαία εταιρεία δημοσκοπήσεων των ΗΠΑ βρήκε πως μια δεκαετία μετά το «έγκλημα του αιώνα», η παγκόσμια κοινή γνώμη θεωρούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες ως την μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ειρήνη, χωρίς αντίπαλο, ούτε καν κοντινό, σίγουρα όχι το Ιράν, που κερδίζει αυτή τη θέση στο αμερικάνικο αφήγημα. Ίσως αντί ο τύπος να αποκρύψει το γεγονός, έπρεπε να κάνει το καθήκον του και να αναδείξει το γεγονός στη κοινή γνώμη, μαζί με κάποια σκέψη για το τι σημαίνει, τι μαθήματα μας δίνει για την πολιτική. Ξανά η αμέλεια του καθήκοντος έχει συνέπειες.

Παραδείγματα σαν και αυτά που αφθονούν, είναι αρκετά σοβαρά, αλλά υπάρχουν άλλα που είναι πολύ πιο σοβαρά. Για παράδειγμα, η προεκλογική εκστρατεία του 2016 στην πιο ισχυρή χώρα του κόσμου. Η κάλυψη ήταν τεράστια και διδακτική. Ζητήματα αγνοήθηκαν σχεδόν στο σύνολο τους από τους υποψήφιους, και πρακτικά αγνοήθηκαν κατά στο σχολιασμό, σύμφωνα με την δημοσιογραφική αρχή πως «αντικειμενικότητα» σημαίνει την ακριβή μεταφορά αυτών που κάνουν και λένε οι ισχυροί, όχι αυτών που αγνοούν. Η αρχή αυτή ισχύει ακόμη και όταν το μέλλον της ανθρωπότητας είναι σε κίνδυνο – όπως είναι τόσο ο αυξανόμενος κίνδυνος πυρηνικού πολέμου, όσο και η άμεση απειλή οικολογικής καταστροφής.

Η αμέλεια έφτασε σε δραματική κορύφωση στις 8 Νοεμβρίου, μια πραγματικά ιστορική μέρα. Εκείνη την ημέρα ο Donald Trump σημείωσε δυο νίκες. Η λιγότερο σημαντική έλαβε εντυπωσιακή δημοσιότητα από τα μέσα: η εκλογική του νίκη, με σχεδόν τρία εκατομμύρια ψήφους λιγότερους από την αντίπαλο του, χάρη στα αναχρονιστικά χαρακτηριστικά του εκλογικού συστήματος των ΗΠΑ. Η πολύ πιο σημαντική νίκη πέρασε πρακτικά σιωπηλά, η νίκη του Trump στο Μαρακές του Μαρόκου, όπου 200 κράτη συναντήθηκαν για να προσθέσουν, εσπευσμένα κατά ένα χρόνο νωρίτερα, σημαντικό περιεχόμενο στην Συμφωνία του Παρισιού για την Κλιματική Αλλαγή. Στις 8 Νεμβρίου η διάσκεψη σταμάτησε. Το υπόλοιπο της διάσκεψης σε μεγάλο βαθμό αφιερώθηκε στην διάσωση κάποιας ελπίδας, με τις ΗΠΑ όχι μόνο να αποσύρονται αλλά να σαμποτάρουν το εγχείρημα με την απότομη αύξηση χρήσης ορυκτών καυσίμων, κατάργηση κανονισμών και υποχωρώντας από την υπόσχεση να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες να στραφούν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Αυτό που κινδύνευε από την σημαντική νίκη του Trump, ήταν η ύπαρξη οργανωμένης ανθρώπινης ζωής σε κάθε γνωστή της μορφή. Ανάλογα η κάλυψη ήταν πρακτικά μηδενική, μένοντας πιστή στην ίδια έννοια «αντικειμενικότητας» όπως αποφασίστηκε από τις πρακτικές και τα δόγματα της εξουσίας.

Ένας πραγματικά ανεξάρτητος τύπος απορρίπτει το ρόλο της υποταγής στην δύναμη και στην εξουσία. Σκορπίζει την ορθοδοξία στον αέρα, αμφισβητεί αυτό «που οι σωστά σκεπτόμενοι άνθρωποι δέχονται δίχως κουβέντα», διαρρηγνύει πλήρως το πέπλο της σιωπηλής λογοκρισίας, κάνει διαθέσιμες στο ευρύ κοινό τις πληροφορίες και το φάσμα των απόψεων και των ιδεών που είναι απαραίτητες για μια ουσιώδη συμμετοχή στην κοινωνική και πολιτική ζωή, και επιπλέον, προσφέρει μια πλατφόρμα στους ανθρώπους για να μπουν και να ανοίξουν το διάλογο και τη συζήτηση για τα θέματα που τους αφορούν. Ο τύπος κάνοντας το εκπληρώνει το ρόλο του ως θεσμού για μια πραγματικά ελεύθερη και δημοκρατική κοινωνία.

 

 

Διαβάστε: George Orwell: The Freedom of the Press (Orwell’s Proposed Preface to ‘Animal Farm’)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s