Άρθρο που ανακτήθηκε από την ιστοσελίδα libcom.org. Η Tamara K. Nopper είναι συγγραφέας, παιδαγωγός και ακτιβίστρια. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας

 

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ: μισογυνισμός, κακοποίηση, πατριαρχία, απολογητισμός βιασμού, σεξισμός

 

Ως γυναίκα που έχει βιώσει φυσική και συναισθηματική κακοποίηση από άνδρες, με κάποιους από τους οποίους είχα μακροχρόνιες σχέσεις, μου είναι πάντοτε δύσκολο να μαθαίνω από άλλες ακτιβίστριες γυναίκες πως κακοποιούνται από ακτιβιστές άνδρες.

Τα αλληλένδετα θέματα του σεξισμού, του μισογυνισμού και της ομοφοβίας στους ακτιβιστικούς κύκλους είναι ανεξέλεγκτα, έτσι δεν αποτελεί έκπληξη πως γυναίκες  κακοποιούνται φυσικά και συναισθηματικά από ακτιβιστές άνδρες με τους οποίους δουλεύουν σε διάφορες δράσεις.

Δεν μιλάω αφηρημένα εδώ. Πράγματι, ξέρω διάφορες σχέσεις μεταξύ ακτιβιστών ανδρών και ακτιβιστριών γυναικών μέσα στις οποίες οι τελευταίες κακοποιούνται αν όχι φυσικά, συναισθηματικά. Για παράδειγμα, πριν κάμποσο καιρό μια φίλη μου, μου έδειξε τις μελανιές στο χέρι της που μου είπε πως τις έκανε ένας άλλος ακτιβιστής άνδρας. Η γυναίκα αυτή σίγουρα παλεύει συναισθηματικά, κάτι που είναι αναμενόμενο με δεδομένο πως βίωσε φυσική κακοποίηση. Αυτό που ήταν ακόμη πιο συνταρακτικό ήταν πως η γυναίκα περιφρονήθηκε από τους ακτιβιστικούς κύκλους όταν προσπάθησε να μιλήσει για τη κακοποίηση της ή να την αντιμετωπίσει. Κάποιοι της είπαν να το ξεπεράσει, ή να αφοσιωθεί σε «πραγματικούς» άνδρες μαλάκες, όπως επιφανείς πολιτικοί. Άλλοι της είπαν να μην αφήσει τα «προσωπικά της προβλήματα» να μπουν στη μέση της «δουλειάς».

Πάλεψα και εγώ με την ανάρρωση της φίλης μου. Σαν θύμα κακοποίησης, ήταν δύσκολο να συναντήσω μια γυναίκα που κατά κάποιο τρόπο ήταν φάντασμα για εμένα. Θα την συναντούσα στο δρόμο, και θα μου διηγούταν ακόμη ένα καυγά που αυτή και ο φίλος της είχαν. Έπιανα τον εαυτό μου να αποφεύγει αυτή τη γυναίκα γιατί ειλικρινά, μου ήταν δύσκολο να κοιτάζω μια γυναίκα που μου θύμιζε ποια ήμουν όχι τόσο πολύ πίσω στο παρελθόν: ένα σημαδεμένο, ταπεινωμένο και απελπισμένο άτομο που θα φλυαρούσε σε όποιον ήταν πρόθυμο να ακούσει για το τι της συνέβαινε. Με άλλα λόγια, όπως και αυτή η γυναίκα και εγώ είχα περάσει από την απελπισία της προσπάθειας να ξεφύγω από μια κακοποιητική σχέση και την ανάγκη να πω στο κόσμο τι μου συνέβαινε. Και όπως φέρονταν σε αυτή τη γυναίκα, οι περισσότεροι άνθρωποι, ακόμη και αυτοί που αποκαλούσα φίλους, απέφευγαν να με ακούσουν γιατί δεν ήθελαν να ασχοληθούν ή γιατί είχαν τους δικούς τους συναισθηματικούς αγώνες.

Η ντροπή που σχετίζεται με το να λες στους ανθρώπους πως έχεις κακοποιηθεί, και όπως και εγώ, να μένεις σε μια κακοποιητική σχέση, γίνεται ακόμη χειρότερη από τις απαντήσεις που παίρνεις από το κόσμο. Αντί να δείχνουν κατανόηση, πολλοί άνθρωποι απογοητεύτηκαν από εμένα. Πολλές φορές μου είπαν πως «εκπλήσσονταν» που μάθαιναν «πως ανεχόμουν τέτοια πράγματα» γιατί αντίθετα από τις «αδύναμες γυναίκες», ήμουν μια «δυνατή» και «πολιτικοποιημένη» γυναίκα. Η απάντηση αυτή είναι πέρα για πέρα μισογυνιστική γιατί αρνείται πόσο κυρίαρχη είναι η πατριαρχία και το μίσος για τις γυναίκες και η «θηλυπρέπεια», και αντίθετα προσπαθεί να μεταθέσει το φταίξιμο στις γυναίκες. Αγνοούμε δηλαδή πως οι γυναίκες κακοποιούνται και αντίθετα δίνουμε έμφαση στο χαρακτήρα των γυναικών ως το κύριο λόγο που κάποιες κακοποιούνται και άλλες «δεν τα σηκώνουν αυτά».

Δεν μπορώ να μη σκεφτώ πως άλλες ακτιβίστριες έχουν κακοποιηθεί, είτε από ακτιβιστές άνδρες ή μη, αντιμετωπίζουν επίσης παρόμοιες δυσκολίες να αναρρώσουν από τη κακοποίηση. Ανεξάρτητα από τη πολιτική θέση κάποιας, οι γυναίκες μπορούν να κακοποιηθούν και πράγματι κακοποιούνται. Όποιος αρνείται να το πιστέψει αυτό είτε δεν ακούει τι λένε οι γυναίκες ή σκέφτεται αυτό που περνούν οι γυναίκες σε τακτικές περιόδους. Και αυτό γιατί είναι εχθρικοί στο να αναγνωρίσουν πόσο διάχυτη και κανονικοποιημένη είναι η πατριαρχία και ο μισογυνισμός – τόσο έξω όσο και μέσα στους ακτιβιστικούς κύκλους.

Επιπλέον, πολλές από εμάς θέλουμε να πιστεύουμε πως οι ακτιβιστές άνδρες είναι πράγματι διαφορετικοί από τους πατεράδες, τους αδερφούς και παλιούς φίλους μας και τους άγνωστους άνδρες που αντιμετωπίζουμε στη καθημερινή μας ρουτίνα. Θέλουμε να έχουμε μια κάποια πίστη πως ο τύπος που γράφει ένα άρθρο γνώμης πάνω στο σεξισμό και το αναρτά στην ιστοσελίδα του δεν το γράφει να κάνει το καλό, να γαμήσει ή για να συγκαλύψει κάποιες από τις επικίνδυνες πράξεις του εναντίον γυναικών. Θέλουμε να πιστεύουμε πως οι γυναίκες γίνονται σεβαστές για τις ικανότητες, την ενέργεια και τη πολιτική αφοσίωση τους και δεν τους αναθέτουν γιατί τις βλέπουν ως «εκμεταλλεύσιμες» και «κακοποιήσιμες» από τους ακτιβιστές άνδρες. Θέλουμε να πιστεύουμε πως αν ένας άνδρας ακτιβιστής έκανε μια αδικαιολόγητη κίνηση ή επιτιθόταν με φυσικό/σεξουαλικό τρόπο σε μια ακτιβίστρια γυναίκα θα αντιμετωπιζόταν άμεσα και συνειδητά από οργανώσεις και πολιτικές κοινότητες – και με την συμμετοχή του θύματος. Θέλουμε να πιστεύουμε πως οι ακτιβιστικές ομάδες δεν παρασύρονται τόσο εύκολα από τις ικανότητες ή «το όνομα» που ένας ακτιβιστής άνδρας φέρνει σε μια δράση, που να είναι διατίθενται να επιτρέψουν την κακοποίηση μιας γυναίκας ή να αφήσουν τη γυναίκα να αναρρώσει μόνη της ως αντάλλαγμα. Και θέλουμε να πιστεύουμε πως η «κουλτούρα προστασίας» στους ακτιβιστικούς κύκλους δεν επικεντρώνεται μόνο στα θέματα του πρωτοκόλλου listserv ή στη χρήση ψευδωνύμων σε διαδηλώσεις αλλά πραγματικά περιλαμβάνει ενεργητική σκέψη για το πως θα αντιμετωπίσουν το μισογυνισμό, τη πατριαρχία και τον ετεροσεξισμό τόσο εκτός όσο και εντός ακτιβιστικών κύκλων.

Όλες αυτές οι ευχές όμως, όλα αυτά τα όνειρα τείνουν να περνάν απαρατήρητα. Αντίθετα, ξέρω άντρες ακτιβιστές που τριγυρίζουν πολιτικούς χώρους σαν αρπακτικά ψάχνοντας για γυναίκες που μπορούν να χειραγωγήσουν πολιτικά ή να γαμήσουν δίχως συνέπειες. Όπως οι κακοποιητικοί παπάδες, κάποιοι από αυτούς τους άνδρες κυριολεκτικά μετακινούνται από πόλη σε πόλη αναζητώντας ψυχαγωγία και φρέσκο κρέας ανάμεσα σε αυτές που δε γνωρίζουν τη φήμη τους. Και έχω δει ακτιβίστριες γυναίκες να δίνουν το κόπο και τις ικανότητες τους σε ακτιβιστές άνδρες (που συχνά παίρνουν όλα τα εύσημα) με την ελπίδα πως ο κακοποιητικός ακτιβιστής άνδρας θα διορθωθεί τελικά ή θα την εκτιμήσει επιτέλους ως άνθρωπο.

Αν και οι ερωτικές σχέσεις μεταξύ ακτιβιστών είναι εντάξει, πιστεύω πως είναι αηδιαστικό το πως οι ακτιβιστές άνδρες χρησιμοποιούν τη σχέση για να ελέγχουν πολιτικά τις γυναίκες και να κρατούν τις γυναίκες συναισθηματικά δεσμευμένες στο να βοηθούν τον άνδρα πολιτικά, ακόμη και οι πολιτικές του είναι ανόητες ή προβληματικές. Ή σε κάποιες περιπτώσεις, οι ακτιβιστές άνδρες εμπλέκονται στη πολιτική για να βρουν γυναίκες που μπορούν να παρασύρουν σε κακοποιητικές σχέσεις και να ελέγχουν. Με δεδομένο ότι η κακοποίηση βγάζει το χειρότερο στο θύμα, έχω δει πως γυναίκες αλληλοεπιδρούν με άλλους ακτιβιστές (ιδιαίτερα γυναίκες) με τρόπους που δεν θα το έκαναν φυσιολογικά αν δεν ήταν πολιτικά και συναισθηματικά χειραγωγημένες από άνδρες. Για παράδειγμα, ξέρω για κακοποιημένες ακτιβίστριες γυναίκες που διαδίδουν φήμες για άλλες ακτιβίστριες γυναίκες ή έχουν εμπλακεί σε πολιτικές μάχες μεταξύ του φίλου τους και άλλων ακτιβιστών.

Αυτό που είναι τρομακτικό είναι πως ξέρω ακτιβιστές άνδρες που ήταν κακοποιούσαν και χειραγωγούσαν γυναίκα ακτιβίστρια και την ίδια στιγμή έγραφαν άρθρα για το σεξισμό και τον ανταγωνισμό μεταξύ γυναικών. Μερικές φορές ο ακτιβιστής άνδρας θα γράψει το άρθρο γνώμης μαζί με την φίλη του για να κερδίσει μεγαλύτερο εγκυρότητα. Ξέρω ακτιβιστές άνδρες που παραθέτουν βιβλία bell hooks, Gloria Anzaldua, ή άλλες φεμινίστριες συγγραφείς τη μια στιγμή και την άλλη παρενοχλούν ή διαδίδουν ψέματα και κουτσομπολιά για την ακτιβίστρια φίλη τους. Και οι ακτιβιστές άνδρες θα «διδάξουν» τις ακτιβίστριες γυναίκες πως να είναι λιγότερο ανταγωνιστικές με τις άλλες γυναίκες για να αποκρύψουν την κακοποιητική και χειριστική συμπεριφορά τους.

Ακόμη πιο αποκαρδιωτικό είναι το επίπεδο της υποστήριξης που λαμβάνουν οι κακοποιητικοί ακτιβιστές άνδρες από άλλους ακτιβιστές, άνδρες και γυναίκες αλλά πιο συχνά από άλλους άνδρες. Οι ακτιβίστριες γυναίκες αναγκάζονται όχι μόνο να αντιμετωπίσουν και να διαπραγματευτούν με αυτόν που τις κακοποίησε μέσα στον ακτιβιστικό χώρο αλλά συνήθως πρέπει να το κάνουν και σε μια πολιτική κοινότητα που μιλάει υποστηρικτικά αλλά στο τέλος χέστηκε για την συναισθηματική και φυσική ασφάλεια του θύματος. Σε πολλές περιπτώσεις έχω ακούσει ιστορίες κακοποίησης γυναικών να ξαναλέγονται και να μεταπλάθονται από ακτιβιστές άνδρες με εχθρικό και σεξιστικό τρόπο. Και όταν μεταπλάθουν την ιστορία, το κάνουν συχνά με εκείνη τη φωνή, την φωνή που είναι κακεντρεχής, κατηγορητική και χλευαστική.

Για παράδειγμα, όταν μοιράστηκα τις ανησυχίες μου με έναν άνδρα ακτιβιστή για το πως ένας άνδρας ακτιβιστής, με εξέχουσα θέση σε μια πολιτική ομάδα, φερόταν σε μια γυναίκα ακτιβίστρια, ο άνδρας που «άκουγε» την ιστορία μου είπε με αυτή τη φωνή, «Α! μάλλον είναι απλά θυμωμένη γιατί αυτός άρχισε να βγαίνει με κάποια άλλη» και συνέχισε κάνοντας πλάκα μαζί της. Συνέχισε λέγοντάς μου πως αν και «αναγνωρίζει» πως ο άνδρας είχε άδικο, η γυναίκα πρέπει να ορθώσει το ανάστημα της απέναντί του αν θέλει αυτή η συμπεριφορά να σταματήσει. Δυστυχώς ο τύπος μισογυνισμού αυτού του άνδρα που μεταμφιέζεται σε ανδρικό φεμινισμό είναι πολύ συχνός σε ακτιβιστικούς κύκλους, με δεδομένο πως πολλοί άνδρες γενικά πιστεύουν πως οι γυναίκες κακοποιούνται γιατί είναι αδύναμες ή μυστικά θέλουν να είναι σε χέσεις με κακοποιητικούς άνδρες. Επιπλέον, τα σχόλια του δείχνουν μια νοοτροπία που υποθέτει πως αν μια ακτιβίστρια γυναίκα έρθει σε αντιπαράθεση με ένα ακτιβιστή άνδρα, αυτές «φωνάζουν κακοποίηση» για να καλύψουν κρυφές ερωτικές επιθυμίες και θυμό για την απόρριψη από άνδρες «που δεν τις πηδάνε».

Το βρίσκω αηδιαστικό που η φυσική και συναισθηματική ασφάλεια των γυναικών έχει ελάχιστη σημασία για τους ακτιβιστές άνδρες γενικά. Ενώ ακτιβιστές άνδρες θα υποκριθούν στο πως πρέπει να κρατάνε τα στόματά τους κλειστά όταν μιλάνε οι γυναίκες ή πως οι χώροι μόνο για γυναίκες είναι απαραίτητοι, πολύ συχνά «σημαντικοί» και «πολιτικοποιημένοι» άνθρωποι δεν θέλουν να αντιμετωπίσουν το γεγονός πως γυναίκες κακοποιούνται από άνδρες ακτιβιστές στους κύκλους μας. Όταν το ζήτημα «αντιμετωπιστεί», είναι συχνότερο να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στο να «το παλέψουν» με τον άνδρα (πχ να τον αφήσουν να μείνει και ίσως μόνο να κουτσομπολεύουν για αυτόν). Έχω δει ακόμη και περιπτώσεις όπου κακοποιητικοί άνδρες, κατά κάποιο τρόπο υιοθετούνται από άλλους ακτιβιστές, που βλέπουν την επανένταξη του άνδρα ως κομμάτι του πολιτικού τους έργου και ελάχιστα σκέφτονται τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τις γυναίκες που προσπαθούν να αναρρώσουν. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο άνδρας ακτιβιστής υιοθετήθηκε ενώ η γυναίκα περιθωριοποιήθηκε ως «ασταθής», «τρελή» ή «υπερβολικά συναισθηματική». Οι ομάδες αυτές, ουσιαστικά, προτιμούν να βοηθήσουν ένα ψυχρό, υπολογιστικό άνδρα που μπορεί «να μείνει αφοσιωμένος» ενώ κακοποιεί γυναίκες αντί να αντιμετωπίσουν τη πραγματικότητα πως η κακοποίηση μπορεί να συμβάλει στις συναισθηματικές και κοινωνικές δυσκολίες μεταξύ των θυμάτων καθώς προσπαθούν να γίνουν σωτήρες.

Σε κάποιες περιπτώσεις, οι ακτιβίστριες γυναίκες θα αποφύγουν να πάνε στην αστυνομία γιατί είναι αντίθετες με το σύστημα των φυλακών αλλά και γιατί άλλοι ακτιβιστές άνδρες θα της πουν «πως συμβάλλει στο πρόβλημα» με το «να φέρει το κράτος» αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ακτιβιστής άνδρας δεν θα τιμωρηθεί για τα προβλήματα που δημιούργησε. Έτσι, οι γυναίκες πρέπει να βρουν πως να εξασφαλίσουν την ασφάλεια τους δίχως να χαρακτηριστούν «ξεπουλημένες» από τους ακτιβιστές όμοιους τους.

Αν και πιστεύω βαθιά πως χρειαζόμαστε να προσπαθήσουμε να δουλέψουμε προς την επούλωση αντί της τιμωρίας, έχω συνειδητοποιήσει με πόνο πως συχνά βάζουμε μεγαλύτερη έμφαση στο να βοηθήσουμε τους άνδρες να μείνουν στους ακτιβιστικούς κύκλους από το να βοηθήσουμε τις γυναίκες με την αποκατάστασή τους, που μπορεί να περιλαμβάνει και την αποπομπή του άνδρα από την πολιτική ομάδα. Ουσιαστικά η ομάδα θα αποφασίσει συνήθως πως θα πρέπει να επιτραπεί στον άνδρα κακοποιητή να θεραπευτεί, δίχως να ερωτηθεί η γυναίκα τι χρειάζεται από την ομάδα για να θεραπευτεί και στηριχθεί στη διαδικασία. Ξέρω πολλά παραδείγματα που γυναίκες αναγκάστηκαν να ανεχθούν την απροθυμία της ομάδας να αντιμετωπίσει την κακοποίηση. Μερικές θα μείνουν στις οργανώσεις γιατί πιστεύουν στη δουλειά και ειλικρινά, υπάρχουν πολλοί λίγοι χώροι, αν υπάρχουν, που δεν κινδυνεύουν να κακοποιηθούν από άλλον ακτιβιστή ή να μείνει η κακοποίηση δίχως αντιμετώπιση. Άλλες θα φύγουν από τις οργανώσεις. Έχω δει πως αντιμετωπίζονται αυτές οι γυναίκες από άλλους ακτιβιστές – άνδρες και γυναίκες – που τους φέρονται ψυχρά ή κουτσομπολεύουν πως είναι εγωίστριες ή ξεπουλημένες για να επιτρέπουν το προσωπικό να μπει στη μέση της «δουλειάς».

Αν όμως οι ακτιβίστριες γυναίκες που δέχτηκαν τη κακοποίηση βρουν «στήριξη», συνήθως είναι επειδή κάνει «καλή δουλειά» ή γιατί το να μην αντιμετωπιστεί η κακοποίηση θα είναι «κακή για την ομάδα». Υπό αυτή την έννοια, η φυσική, συναισθηματική και πνευματική υγεία των γυναικών θυσιάζεται ξανά. Αντίθετα, αν η κακοποίηση της γυναίκας πρέπει να συζητηθεί γιατί αν δεν γίνει, μπορεί να σταματήσει να κάνει «καλή δουλειά» για την οργάνωση ή μπορεί να υπάρχει μεγάλη ένταση στην οργάνωση για να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Σε κάθε περίπτωση, η ασφάλεια των γυναικών δεν αντιμετωπίζεται ως άξια σημασίας στην ουσία της.

Σε γενικές γραμμές, οι ακτιβιστικοί χώροι δεν είναι ασφαλή μέρη για γυναίκες γιατί μισογύνιδες και κακοποιητικοί άνδρες υπάρχουν μέσα τους. Επιπλέον, πολλοί από αυτούς τους κακοποιητές χρησιμοποιούν τη γλώσσα, τα εργαλεία του ακτιβισμού και την υποστήριξη άλλων ακτιβιστών ως μέσο για να κακοποιήσουν γυναίκες και να καλύψουν τη συμπεριφορά τους. Και δυστυχώς, σε πολλούς πολιτικούς κύκλους, ανεξάρτητα από το πόσο μιλάμε για την πατριαρχία ή το μισογυνισμό, οι γυναίκες θυσιάζονται ώστε να συνεχιστεί η «δουλειά» ή για να σωθεί η οργάνωση. Ίσως είναι στιγμή να ενδιαφερθούμε ουσιαστικά πως οι ακτιβίστριες γυναίκες είναι ευάλωτες στο να χειραγωγηθούν και να κακοποιηθούν από ακτιβιστές άνδρες και να το αντιμετωπίσουμε προληπτικά ως ουσιαστικό κομμάτι της «δουλειά» που οι ακτιβιστές πρέπει να κάνουν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s