Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Balkan Insight. Η Αθηνά Τσαγκάρη είναι ανεξάρτητη δημοσιογράφος με έδρα την Αθήνα. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας (βασισμένη σε προηγούμενη μετάφραση στο Balkan Insight). Φωτογραφία Αλεξία Τσαγκάρη 

 

Προειδοποίηση περιεχομένου: ακραία έμφυλη βία, σεξισμός 

 

Η Sandy γνώριζε από την αρχή ότι ο πελάτης ήταν επικίνδυνος. Οι περισσότεροι άντρες που συχνάζουν στην πλατεία Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης ψάχνοντας για σεξ έχουν την τάση να κινούνται νευρικά ή να προσποιούνται τους αδιάφορους. Αλλά αυτός ο άνθρωπος είχε απειλή στα μάτια του.

«Από το ύφος του, θα μπορούσε κανείς να καταλάβει, ότι δεν είχε χρήματα», θυμάται η Sandy. «Την προειδοποίησα να μην πάει μαζί του. Φαινόταν ύποπτος. Αλλά δεν με άκουσε. Χρειαζόταν μετρητά».

Η Sandy στέκεται στο ίδιο σημείο στη πλατεία Ταξίμ όπου παρακολούθησε τη φίλη της τη Warda, να ακολουθεί τον Τούρκο ανάμεσα στο πλήθος του Σαββατόβραδου έξι μήνες νωρίτερα, στις 17 Δεκεμβρίου 2016. Ήταν η τελευταία φορά που την είδε ζωντανή.

Όπως και η Sandy, η Warda ήταν τρανς γυναίκα πρόσφυγας από τη Συρία. Και οι δύο είχαν ξεφύγει από τον πόλεμο και τις διώξεις αναζητώντας ένα ασφαλές καταφύγιο στην Ευρώπη. Έμειναν στην Κωνσταντινούπολη, όπου, περιθωριοποιημένες από τους ντόπιους και άλλους πρόσφυγες, αναγκάστηκαν να πουλήσουν σεξ για να επιβιώσουν.

«Τρεις ώρες αργότερα της τηλεφωνήσαμε, αλλά το κινητό ήταν κλειστό», είπε η Sandy κλαίγοντας ενώ, η μάσκαρα έτρεχε στο πρόσωπό της. «Έτσι επέστρεψα σπίτι, όπου την βρήκα καλυμμένη με αίμα. Μετά βίας μπόρεσα να την αναγνωρίσω».

Η Sandy έδειξε μια φωτογραφία της σκηνής του φόνου στο κινητό της. Η Warda ήταν πεσμένη στο πάτωμα με μια τεράστια πληγή στο πλάι και στο κάτω μέρος του σώματός της. Ο δολοφόνος την είχε ξεκοιλιάσει, της είχε κόψει τον λαιμό και τα γεννητικά της όργανα.

«Τελικά, η αστυνομία ήρθε και πήρε το σώμα της», είπε η Sandy. «Θέλαμε να της κάνουμε μια σωστή κηδεία, αλλά δεν μας άφησαν. Την έθαψαν σαν σκυλί».

Η Warda ήταν 30 ετών, στην ίδια ηλικία με την Sandy. Ο τελευταίος χώρος ανάπαυσης της είναι ένα νεκροταφείο στα ανατολικά προάστια της Κωνσταντινούπολης, όπου αγριολούλουδα φυτρώνουν στον ανώνυμο τάφο της.

Όταν η Sandy ήρθε σε επαφή με τους συγγενείς της Warda στη Συρία μετά το θάνατό της, είπαν ότι είχε προκαλέσει ντροπή στην οικογένεια. Έτσι δεν επέτρεψαν στο νεκροταφείο να γράψει το όνομά της στον τάφο.

Η αστυνομία ποτέ δεν έπιασε τον δολοφόνο και η δολοφονία πέρασε σε ουσιαστικά απαρατήρητη στην Τουρκία, όπου οι ακτιβιστές λένε ότι τα εγκλήματα μίσους εναντίον μελών της λεσβιακής, ομοφυλοφιλικής, αμφισεξουαλικής και τρανς, LGBTQ κοινότητας είναι όλο και πιο συχνά.

Για ορισμένους από τους LGBTQ πρόσφυγες στην Κωνσταντινούπολη, η δολοφονία της Warda σφράγισε την απόφασή τους να προσπαθήσουν να φτάσουν στη Δυτική Ευρώπη με κάθε μέσο.

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου του 2017, το Balkan Investigative Reporting Network, BIRN, παρακολούθησε την πορεία των LGBTQ προσφύγων που προτίθενται να ταξιδέψουν από την Τουρκία στην Ελλάδα και στη συνέχεια σε χώρες που βρίσκονται πιο βόρεια.

Με το κλείσιμο των προσφυγικών δρόμων μετά από την συμφωνία EE-Τουρκίας για την εξάλειψη της ροής ανθρώπων στην Ευρώπη, οι πρόσφυγες είναι αναγκασμένοι να πληρώσουν λαθρέμπορους για να περάσουν.

Αυτό που ξεδιπλώθηκε είναι ένα δράμα φόβου και τσακισμένων ελπίδων, καθώς το όνειρο μιας καλύτερης ζωής μετατράπηκε σε έναν εφιάλτη βίας και διακρίσεων.

Οι ιστορίες τους αναδεικνύουν τα ψυχολογικά και σωματικά τραύματα που αντιμετωπίζουν πολλοί LGBTQ πρόσφυγες, καθώς και τον στιγματισμό και τις διώξεις που τους ακολουθούν στην προσπάθειά τους να βρουν άσυλο.

Υπογραμμίζουν επίσης την αποτυχία των χωρών υποδοχής και του ανθρωπιστικού συστήματος να προστατεύσουν μερικά από τα πιο ευάλωτα άτομα μεταξύ του μεγαλύτερου κινήματος των εκτοπισθέντων σε ολόκληρη την Ευρώπη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Όλοι οι LGBTQ πρόσφυγες που συμμετείχαν σε αυτή την έρευνα, επιθυμούσαν να αποκαλούνται μόνο με τα ονόματα που είχαν επιλέξει λόγω των ανησυχιών για την ασφάλειά τους.

 

Τα εγκλήματα μίσους

 

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες του 1951, η οποία υποχρεώνει τις χώρες να προστατεύουν τους ανθρώπους που διαφεύγουν από τον κίνδυνο, ορίζει έναν πρόσφυγα ως κάποιον με «βάσιμο φόβο δίωξης για λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, πολιτικών πεποιθήσεων ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας».

Παρόλο που η σύμβαση δεν αναφέρεται ειδικά στους LGBTQ, μια οδηγία της ΕΕ το 2011 αναφέρει ότι η δίωξη για σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου αποτελεί βασικό λόγο για άσυλο.

Κανείς δεν γνωρίζει, πόσα LGBTQ άτομα είναι μεταξύ των εκατομμυρίων προσφύγων που διέφυγαν τις συγκρούσεις, τη φτώχεια και τις διώξεις στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τη Νότια Ασία τα τελευταία χρόνια, με την ελπίδα να φτάσουν στη βόρεια Ευρώπη.

Από το 2015, περίπου 2,9 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν υποβάλει αίτηση ασύλου σε χώρες της ΕΕ, σύμφωνα με το γραφείο στατιστικών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Μόνο το Βέλγιο συλλέγει στοιχεία σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου LGBTQ ατόμων, αν και τα τελευταία στοιχεία περιορίζονται στην περίοδο 2008-2012. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το 4,4% των περιπτώσεων βασίστηκε σε σεξουαλικό προσανατολισμό ή σε ταυτότητα φύλου.

Εν τω μεταξύ, περίπου 3,4 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται στην Τουρκία χτυπώντας την πόρτα της Ευρώπης. Η Τουρκία φιλοξενεί τον μεγαλύτερο πληθυσμό προσφύγων στον κόσμο, σύμφωνα με την Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες (UNHCR).

Ο Ramtin, ομοφυλόφιλος πρόσφυγας 27 ετών από το Ιράν, είναι ένας από αυτούς.

Το μεσημέρι τις 25ης Ιουνίου 2017, στεκόταν στη μία πλευρά της πλατείας Ταξίμ καθώς ακτιβιστές συγκεντρώνονταν από την άλλη αψηφώντας την απαγόρευση της ετήσιας παρέλασης των LGBTQ.

Για τρίτη συνεχή χρονιά ο δήμαρχος της πόλης απαγόρευσε την παρέλαση για λόγους δημόσιας ασφάλειας μετά από απειλές εξτρεμιστικών ομάδων.

Λίγο περισσότερο από ένα χρόνο μετά από το αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα που ώθησε την κυβέρνηση να δηλώσει την χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης – οι επικριτές λένε ότι χρησιμοποιεί αυτό το καθεστώς για να εδραιώσει τον αυταρχικό της χαρακτήρα και να συντρίψει τη δυσαρέσκεια – η αστυνομία δεν είχε διάθεση για παιχνίδια.

Ο Ramtin παρακολουθούσε με τρόμο, καθώς περισσότερα από 30 λεωφορεία της αστυνομίας, που είχαν τοποθετηθεί σε στενά, εμπόδιζαν όλα τα περάσματα που οδηγούσαν στην Istiklal, έναν πεζόδρομο έξω από την πλατεία Ταξίμ που κανονικά γεμίζει από ντόπιους και τουρίστες.

Ο Ramtin ήθελε να ενωθεί με τους διαδηλωτές – αλλά ο κίνδυνος ήταν μεγάλος.

Η σύλληψη θα μπορούσε να σημαίνει απέλαση στο Ιράν, όπου ένα τοπικό δικαστήριο τον είχε καταδικάσει σε θάνατο το 2015 εξαιτίας «αφύσικων σχέσεων». Χάρη σε έναν συγγενή, ο οποίος δωροδόκησε τους φύλακες στο χωριό του, κατάφερε να δραπετεύσει και να φύγει στην Τουρκία.

Η Διεθνής Αμνηστία εκτιμά ότι 5.000 ομοφυλόφιλοι και λεσβίες έχουν εκτελεστεί στο Ιράν από την επανάσταση της χώρας το 1979.

Καθώς η αστυνομία άρχισε να εκτοξεύει δακρυγόνα και σφαίρες από καουτσούκ, διαλύοντας την συγκέντρωση, ο Ramtin έτρεξε για ασφάλεια σε ένα καφέ κοντά.

Από τότε που έφτασε στην Τουρκία, ο Ramtin λέει ότι ντόπιοι Τούρκοι και άλλοι πρόσφυγες του έχουν επιτεθεί, τον έχουν βιάσει και απειλήσει με θάνατο. Όταν ανέφερε τα εγκλήματα στην αστυνομία, οι αστυνομικοί τον κοροϊδέψαν.

«Γέλασαν και μου είπαν, καλά να πάθω για να είμαι αδερφή», είπε.

Στα χαρτιά, η Τουρκία έχει μακρά ιστορία ανοχής στην ομοφυλοφιλία, η οποία είναι νόμιμη από τότε που ιδρύθηκε το κράτος το 1923.

Όμως, η αυξανόμενη ομοφοβία σε ένα όλο και πιο αντιδραστικό και αντικοσμικό κλίμα κάνει τη χώρα οτιδήποτε άλλο παρά άσυλο για τους LGBTQ που αιτούνται άσυλο, αναφέρουν ακτιβιστικές οργανώσεις.

Τον Νοέμβριο, ο Πρόεδρος της Τουρκίας Recep Tayyip Erdoğan ανέφερε ότι η ενδυνάμωση των LGBTQ ατόμων ήταν «ενάντια στις αξίες του έθνους μας». Μια εβδομάδα αργότερα, το γραφείο του κυβερνήτη της Άγκυρας απαγόρευσε όλες τις LGBTQ πολιτιστικές εκδηλώσεις στην πόλη.

Ο Yildiz Tar, εκπρόσωπος της οργάνωσης Kaos Gay and Lesbian Cultural Research and Sοιidarity Association, μιας ακτιβιστικής οργάνωσης που έχει την έδρα της στην Άγκυρα, δήλωσε ότι τέτοιες κινήσεις συνέβαλαν στην ανάπτυξη της ομοφυλοφοβίας και της τρανςφοβίας.

«Υπάρχει τεράστιος αριθμός εγκλημάτων μίσους που συμβαίνουν, αν και δεν έχουμε ακριβείς αριθμούς, αφού η κυβέρνηση δεν συλλέγει στατιστικά στοιχεία», είπε, καθισμένος στα σκαλοπάτια σε ένα απομονωμένο δρομάκι στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης.

Ο Tar ανέφερε την υπόθεση του Muhannmed Wisam Sankari, ομοφυλόφιλου Σύρου πρόσφυγα, ο οποίος το 2016 αποκεφαλίστηκε και χτυπήθηκε τόσο άγρια στην Κωνσταντινούπολη, ώστε οι φίλοι του μπόρεσαν να τον αναγνωρίσουν μόνο από το παντελόνι του.

Ο Sankari είχε πει στην αστυνομία ότι απειλείται η ζωή του, όταν απήχθη πέντε μήνες νωρίτερα και μεταφέρθηκε σε ένα δάσος όπου βιάστηκε και βασανίστηκε από άγνωστους δράστες.

Κανείς δεν έχει προσαχθεί στη δικαιοσύνη για οποιαδήποτε επίθεση, είπε ο Tar.

Δεν ήταν δυνατόν να τεθούν ερωτήσεις στην αστυνομία στην Κωνσταντινούπολη. Η τουρκική πρεσβεία στην Αθήνα αρνήθηκε να σχολιάσει την υπόθεση Sankari και άλλα θέματα, συμπεριλαμβανομένων ερωτήσεων σχετικά με τα δικαιώματα των LGBTQ ατόμων στη χώρα των 80 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Ο Tar δήλωσε ότι οι εξόριστοι LGBTQ από ορισμένες χώρες, κυρίως το Ιράν, μπορούν να βασίζονται σε καλά εδραιωμένα δίκτυα υποστήριξης για να τα βοηθήσουν να τα βγάλουν πέρα και να ανταπεξέλθουν στη μακρά διαδικασία ασύλου.

«Δηλώνουν την ταυτότητα φύλου τους και ζητούν διεθνή προστασία», δήλωσε. «Αυτή η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει χρόνια και επειδή έχουν προβλήματα πρόσβασης στις υπηρεσίες, σχεδόν όλοι τους έχουν υποστεί σωματική ή λεκτική βία».

Εν τω μεταξύ, οι LGBTQ πρόσφυγες από τη Συρία είναι συχνά εντελώς μόνοι τους, δήλωσε ο Tar.

Οι Σύριοι αποτελούν το 90% του πληθυσμού προσφύγων στην Τουρκία – περίπου 3,1 εκατομμύρια άτομα, σύμφωνα μετά τελευταία στοιχεία της UNHCR.

Το δίκαιο της Συρίας τιμωρεί την «αφύσικη σεξουαλική επαφή» με έως και τρία χρόνια φυλάκισης και αμέτρητα LGBTQ άτομα έχουν βασανιστεί και σκοτωθεί σε περιοχές που ελέγχονται από ισλαμιστές κρατούμενους, λένε οι ομάδες δικαιωμάτων.

Από το 2011, η Διεθνής Οργάνωση ILGA, μια συμμαχία των ακτιβιστικών οργανώσεων, έχει ανακηρύξει τη Συρία ως την πιο επικίνδυνη χώρα στον κόσμο για να είναι κανείς LGBTQ.

«Με τους Σύριους πρόσφυγες, το πρόβλημα είναι να εκδηλωθούν, λέγοντας ποιοι είναι», είπε ο Tar. «Ως εκ τούτου, δεν καταγράφονται ως πρόσφυγες LGBTQ και οι ιδιαίτερες ανάγκες τους αγνοούνται».

Σύμφωνα με έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες που δημοσιεύθηκε το 2015, οι πρόσφυγες LGBTQ που παραμένουν κάτω από το ραντάρ κινδυνεύουν από «σοβαρό κοινωνικό αποκλεισμό και βία στις χώρες ασύλου τόσο από τη χώρα υποδοχής όσο και από την ευρύτερη κοινότητα αιτούντων άσυλο και την προσφυγική κοινότητα».

 

«Δεν είναι παράδεισος»

 

Για την Maher, μια 23χρονη ιρακινή τρανς γυναίκα, η δολοφονία της Warda ήταν το τελευταίο χτύπημα.

Πίσω στη χώρα της το Ιράκ, η Maher έκανε διπλή ζωή. Στο αστυνομικό τμήμα όπου εργαζόταν ως γραμματέας, οι συνάδελφοί της τη νόμιζαν ως ένα από τα παιδιά. Αλλά όλα αυτά άλλαξαν όταν άφησε το τηλέφωνό της στο γραφείο μια μέρα. Περιείχε φωτογραφίες της που φορούσε μακριά μαύρη περούκα και γυναικεία ρούχα.

Οι συνάδελφοι που είδαν τις φωτογραφίες τη συνέλαβαν. Κατηγορήθηκε ότι διαπράττει «αφύσικες πράξεις», βασανίστηκε και φυλακίστηκε, είπε. Μετά από τρεισήμισι μήνες, απελευθερώθηκε υπό την προϋπόθεση ότι ο αδελφός της θα ενεργούσε ως εγγυητής ενώ, περίμενε δίκη.

Όταν έφυγε από τη χώρα αρκετούς μήνες αργότερα, ο αδελφός της συνελήφθη και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη – γεγονός που λέει πως την βαραίνει καθημερινά.

Ένα μήνα πριν δολοφονηθεί η Warda στην Κωνσταντινούπολη, η Maher είδε μία άλλη τρανσέξουαλ γυναίκα να σκοτώνεται στην πλατεία Ταξίμ.

Η Maher στεκόταν στην πλατεία με τον φίλο της, τον Hassan, έναν ομοφυλόφιλο πρόσφυγα από τη Συρία, όταν μια ομάδα ανδρών άρχισε να παρενοχλεί την τρανς σεξεργάτρια.

«Ο Hassan ήθελε να πάει και να προστατεύσει την τρανς», είπε. «Δεν ήταν φίλη μας, αλλά την ήξερα από την πλατεία. Ήμουν πραγματικά φοβισμένη ότι αυτοί οι άνθρωποι θα μας επιτεθούν, έτσι έσπρωξα τον Hassan μακριά. Μετά από λίγο, οι άνδρες έκοψαν το λαιμό της με ένα μαχαίρι».

Μεταξύ του 2008 και του 2016, 43 τρανς άτομα δολοφονήθηκαν στην Τουρκία, σύμφωνα με έκθεση της οργάνωσης Transgender Europe του 2016, αν και λέγεται ότι ο αριθμός αυτός είναι μόνο η «κορυφή του παγόβουνου».

Σοκαρισμένοι από τη βία γύρω τους, ο Maher και τρεις στενοί πρόσφυγες φίλοι, συμπεριλαμβανομένου του Hassan, αποφάσισαν να προσπαθήσουν να φτάσουν στην Ολλανδία, που την είδαν ως γη της απαγγελίας.

Ο Hassan, ο οποίος εργαζόταν ως κομμωτής στο Αλέπο στη Συρία και έχει κοντά ξανθά μαλλιά, ονειρεύεται να ανοίξει το δικό του κομμωτήριο στο Άμστερνταμ.

Η Sandy, η 30χρονη πρόσφυγας από τη Συρία που βρήκε το σώμα της Warda, αποφάσισε να μην πάει μαζί τους. Γνωρίζει καλά το Άμστερνταμ, αφού έζησε εκεί επτά μήνες το 2013.

Απελάθηκε πίσω στην Τουρκία αφού συνελήφθη ως παράνομος μετανάστης.

«Έχω έναν φίλο εδώ και μια ζωή που ξαναχτίστηκε στα τελευταία τεσσεράμισι χρόνια», δήλωσε η Σάντι, η οποία πρόσφατα είχε υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση αλλαγής φύλου από έναν ύποπτο γιατρό στην Κωνσταντινούπολη.

«Το Άμστερνταμ δεν είναι παράδεισος για μας».

Περίπου 2.000 χιλιόμετρα μακριά στο Άμστερνταμ, κάποιοι LGBTQ αιτούντες άσυλο μοιράζονται την απογοήτευση της Sandy σε μια χώρα που κάποτε φαινόταν ως φάρος ανεκτικότητας.

Το 2017, μια φιλανθρωπική οργάνωση με έδρα το Άμστερνταμ, η οποία ονομάζεται LGBTQ Support Asylum, βοήθησε περίπου 100 πρόσφυγες LGBTQ με τις αιτήσεις ασύλου τους. Ο οργανισμός λέει ότι δεκάδες απορρίφθηκαν, με τις αρχές όλο και πιο απρόθυμες να εμπιστευτούν τους αιτούντες.

«Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι έχουν έρθει σε ασφαλές μέρος, αλλά αντί αυτού ζουν σε εφιάλτη», δήλωσε ο Sandro Kortekaas, ο πρόεδρος της φιλανθρωπικής οργάνωσης, στο BIRN σε συνομιλία στο Skype. «Το σύστημα αμφιβάλλει ακόμη και για το ότι είναι γκέι. Πώς ένας πρόσφυγας μπορεί να επιστρέφει σε μια ζώνη πολέμου ή σε έναν τόπο όπου θα αντιμετωπίσει το θάνατο;»

Ο Johannes Lukas Gartner, διευθυντής προγράμματος της ομάδας ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ανθρωπότητα σε δράση στο Βερολίνο, συνόψισε τη δυσάρεστη κατάσταση πολλών προσφύγων LGBTQ σε ένα πρόσφατο δοκίμιο.

«Για να χορηγηθεί άσυλο, οι πρόσφυγες πρέπει να αποδείξουν στις αρχές μετανάστευσης και τις δικαστικές αρχές ότι είναι κουίρ, φοβούνται τη δίωξη λόγω της σεξουαλικότητάς τους και ο φόβος τους αυτός είναι βάσιμος», γράφει.

«Ωστόσο, περισσότερο από ό, τι σε περιπτώσεις πολιτικών, θρησκευτικών ή εθνοτικών διώξεων, το αποτέλεσμα των αιτημάτων τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ύπαρξη συνήθως ανύπαρκτων στοιχείων».

Ακάθεκτοι η Maher και ο Hassan ήρθαν στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 2017, μαζί με τον Ιρακινό φίλο του Hassan, τον Mahdi , και τη Lara, μια τρανς γυναίκα από τη Συρία.

Πλήρωσαν σε λαθρέμπορο 800 ευρώ ο καθένας για να τους φέρει με μια βάρκα από το Μπόντρουμ στο ελληνικό νησί της Λέρου, 80 χιλιόμετρα από την ηπειρωτική Τουρκία.

Το ταξίδι τους έγινε παρά τη συμφωνία του 2016 μεταξύ της ΕΕ και της Άγκυρας, η οποία απαιτεί από την Τουρκία να σταματήσει τις παράνομες διαβάσεις στην Ελλάδα με αντάλλαγμα την οικονομική βοήθεια και τις ταχύτερες συνομιλίες ένταξης στην ΕΕ.

Η συμφωνία έκλεισε σχεδόν τη διαδρομή του Αιγαίου. Το 2015, κατά μέσο όρο 6.828 άτομα την ημέρα έφτασαν την Ελλάδα από την Τουρκία. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2016, ο αριθμός τους μειώθηκε σε 54 την ημέρα, σύμφωνα με την UNHCR.

Καθώς και οι Βαλκανικές χώρες στα βόρεια έκλεισαν τα σύνορά τους, πολλοί πρόσφυγες και μετανάστες βρέθηκαν εγκλωβισμένοι σε στρατόπεδα και αστικά κέντρα σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Στα τέλη Νοεμβρίου, περίπου 15.500 άνθρωποι είχαν εγκλωβιστεί σε νησιά του ανατολικού Αιγαίου με την ελπίδα να μεταφερθούν στην ηπειρωτική Ελλάδα. Εκείνοι των οποίων απορρίπτονται οι αιτήσεις χορήγησης ασύλου θα απελαθούν – στην Τουρκία, αν έχουν δηλωθεί εκεί στο δρόμο προς την Ελλάδα, αλλιώς στις χώρες καταγωγής τους.

Όταν έφτασαν στη Λέρο, η Maher, ο Hassan, ο Mahdi  και η Lara έμειναν σε έναν προσφυγικό καταυλισμό στο Λακκί, αποτελούμενο από δεκάδες κοντέινερ ενώ παλιότερα εκεί βρισκόταν το ψυχιατρικό νοσοκομείο.

Είπαν, ότι η απειλή της βίας ήταν συνεχής, τόσο από τους κατοίκους στο καταυλισμό όσο και από τους ντόπιους στο νησί των 8.000 κατοίκων. Τον Μάιο, μια ομάδα ανδρών μαχαίρωσε τη Lara καθώς περιπλανιόταν στον κεντρικό δρόμο του νησιού.

«Άκουσα κάποιον να φωνάζει πίσω μου στα ελληνικά», είπε η 28χρονη τρανς γυναίκα από τη Χομς της Συρίας. «Πριν προλάβω να γυρίσω το κεφάλι μου, ένιωσα έναν οξύ πόνο στην πλάτη μου και έπεσα στο έδαφος. Νομίζω πως αυτό έσωσε τη ζωή μου.»

Όταν ρωτήθηκαν για τις επιθέσεις εναντίον των LGBTQ προσφύγων, Έλληνες ντόπιοι είπαν ότι πήγαιναν γυρεύοντας.

«Θα κάνουν τους γιους μας αδερφές», δήλωσε ο Γιάννης Κουμούλης, ιδιοκτήτης ενός καταστήματος ενοικίασης αυτοκινήτων.

 

Οριακό σημείο

 

Σε ολόκληρο το Αιγαίο, οι LGBTQ πρόσφυγες βρίσκονται σε εξίσου επισφαλείς συνθήκες.

«Οι LGBTQ πρόσφυγες χρειάζονται πρόσθετη προστασία, διότι υποβάλλονται σε διαφορετικές μορφές βίας και αποκλεισμού από την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες», δήλωσε η Μαργαρίτα Κοντομιχάλη, συντονίστρια του προγράμματος υποστήριξης για τους LGBTQ πρόσφυγες που διευθύνεται από το SolidarityNow, μια οργάνωση με έδρα την Αθήνα.

Στο μικρό νησί της Κω, δύο ώρες από το λιμάνι της Λέρου, οι γκέι πρόσφυγες που στεγάζονται σε ένα εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο, δήλωσαν ότι τρέμουν στην ιδέα της απέλασης.

«Προσπάθησα να αυτοκτονήσω δύο φορές στο στρατόπεδο», δήλωσε ο Bassim, ένας 31χρονος άνδρας που διέφυγε από το Ιράκ αφού ο εξτρεμιστής αδελφός του προσπάθησε να τον δολοφονήσει. «Ήμουν πάρα πολύ δειλός για να τα καταφέρω».

Έπνιξε τα δάκρυα καθώς έδειχνε τις ουλές στον αριστερό μηρό του από τη νύχτα του 2016, όταν ο αδελφός του όρμησε στο δωμάτιό του, έριξε λάδι πάνω του και έβαλε φωτιά στο πόδι του.

«Ο αδερφός μου με ψάχνει ακόμα. Αλλά και εδώ στην Ελλάδα, δεν αισθάνομαι ασφαλής».

Οι LGBTQ πρόσφυγες λένε ότι ορισμένοι κοινωνικοί λειτουργοί δεν έχουν την κατάρτιση και την ευαισθητοποίηση για την αντιμετώπιση ευαίσθητων περιπτώσεων, ενώ άλλοι είναι ανοιχτά ομοφοβικοί.

Ένας 18χρονος Σύρος ομοφυλόφιλος που αρνήθηκε να αποκαλύψει το όνομά του, περιγράφει τις απογοητεύσεις του σχετικά με τη διαδικασία ασύλου. Είπε ότι ήταν πολύ αγχωμένος στη συνέντευξή για το άσυλο για να είναι ειλικρινής σχετικά με τους κινδύνους που αντιμετώπισε στη Συρία επειδή ήταν ομοφυλόφιλος.

«Ο μεταφραστής ήταν ένας άντρας που δεν μετέφρασε ακριβώς αυτά που του έλεγα», είπε. «Μπορώ να καταλάβω λίγα αγγλικά και είμαι σίγουρος γι’ αυτό. Και κανείς δεν μου είπε ότι ήταν ασφαλές να αποκαλύψω τον σεξουαλικό προσανατολισμό μου».

Όταν η αίτησή του ασύλου απορρίφθηκε μετά από αρκετούς μήνες, ζήτησε δεύτερη συνέντευξη και αυτή τη φορά «εκδηλώθηκε» μπροστά στους υπεύθυνους. Κάθε μέρα που περιμένει για την απόφαση είναι επώδυνη.

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ο νεαρός άνδρας βρήκε δουλειά σε beach bar, όπου όπως είπε, εξαναγκάστηκε να δουλεύει 12 ώρες την ημέρα για ένα μήνα δίχως αμοιβή, ενώ υπέστη σεξουαλική παρενόχληση από τον ιδιοκτήτη.

«Δεν μπορώ να το πω σε κανέναν γιατί ντρέπομαι», είπε.

Τον Ιούνιο, οι Maher, Hassan, Lara και Mahdi πήραν άδεια να εγκαταλείψουν τη Λέρο και να πάνε στην Αθήνα, όπου υπέβαλαν επίσημη αίτηση ασύλου για μετεγκατάσταση στην Ολλανδία.

Το μηνιαίο επίδομα των 90 ευρώ από την UNHCR δεν αρκεί για να ζήσουν, λένε.

«Όταν φτάσαμε στην Αθήνα, ο Hassan και εγώ πήγαμε στο σούπερ μάρκετ», δήλωσε ο Mahdi , 32χρονος ομοφυλόφιλος Ιρακινός, ο οποίος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι του στο Κουβέιτ αφού ο ομοφοβικός αδελφός του προσπάθησε να τον σκοτώσει.

«Στο δρόμο μετανάστες από τη Γεωργία νομίζω, φώναζαν: ‘Φύγετε αδερφάρες!’. Αναγκαστήκαμε να επιστρέφουμε στο διαμέρισμα, αλλά ήταν ακόμα έξω, ρίχνοντας πέτρες στο παράθυρο».

Οι δύο τους ζουν σε διαμέρισμα στην περιοχή της Κυψέλης στο κέντρο της Αθήνας, που τους παρέχεται από την Ένωση Κοινωνικής Υποστήριξης της Νεολαίας, μια μη κυβερνητική οργάνωση που βοηθά τους περιθωριοποιημένους νέους.

Παρά την υποστήριξη, και οι τέσσερις τους δήλωσαν πως είχαν φτάσει σε οριακό σημείο.

«Από την πρώτη στιγμή, το μόνο που ακούω είναι υποσχέσεις», είπε ο Mahdi. «Δεν μπορώ να εμπιστευτώ κανέναν εδώ, ούτε καν τις οργανώσεις [βοήθειας]. Δεν ξέρω τι να περιμένω ή πώς να προχωρήσω».

 

Πλαστά έγγραφα

 

Τον Ιούνιο, οι Maher, Hassan, Mahdi και Lara αποφάσισαν ότι δεν μπορούσαν πλέον να περιμένουν να ολοκληρωθεί η διαδικασία ασύλου. Ήταν καιρός να πληρώσουν ένα λαθρέμπορο για να τους φτάσουμε στο Άμστερνταμ.

Δίπλα στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου στην οδό Αχαρνών, συνάντησαν έναν κοντό, αραβόφωνο άνδρα, ο οποίος τους παρουσίασε τις επιλογές.

Ένα βασικό πλαστό διαβατήριο της ΕΕ και ένα αεροπορικό εισιτήριο θα κοστίσει 800 ευρώ στον καθένα. Για 3.000 ευρώ, θα μπορούσαν να αποκτήσουν ένα ποιοτικό κλεμμένο διαβατήριο και μια θέση σε ένα κρουαζιερόπλοιο που θα τους ταξίδευε στην Μεσόγειο. Το deluxe πακέτο περιλάμβανε ακόμη δωροδοκίες για αξιωματούχους της ακτοφυλακής, είπε.

Ο άνδρας τους έδειξε φωτογραφίες από πλαστά έγγραφα. Τελικά, πήραν την επιλογή των 1.500 ευρώ που θα τους έδινε ένα αρκετά καλό πλαστό διαβατήριο – κατά πάσα πιθανότητα βουλγαρικό ή ρουμανικό – και ένα εισιτήριο αεροπλάνου.

Έδωσαν τα μετρητά σε χαρτονομίσματα των 50 ευρώ, χρήματα κερδισμένα από την σεξεργασία τους και χρήματα από φίλους που ζουν στο Κουβέιτ.

Προς τα τέλη Σεπτεμβρίου, λίγο πριν έρθει η ώρα να ταξιδέψουν, η τραγωδία χτύπησε.

Μια νύχτα, η Maher άλλαξε. Ξεχνούσε, βρισκόταν σε σύγχυση και είχε δυσκολία στην αναπνοή. Σε λίγο άρχισε να αιμορραγεί από το στόμα.

Ο Hassan κάλεσε ένα ασθενοφόρο, το οποίο άργησε να φτάσει. Έτσι, την έβαλαν σε ταξί και έτρεξαν στο νοσοκομείο.

Αρχικά, οι γιατροί δεν έλεγαν στον Hassan και στον Mahdi  τι είχε η Maher επειδή δεν ήταν συγγενείς. Μετά από δύο εβδομάδες όμως, τους αποκάλυψαν ότι είχε όγκο στον εγκέφαλο και είχε υποστεί δύο εγκεφαλικά επεισόδια.

Η κατάσταση της είναι μη εγχειρήσιμη και δεν αναμένεται να επιβιώσει είπαν.

Ο όγκος μπορεί ίσως να συνδέεται με τη βία που υπέστη ενώ ήταν στη φυλακή στο Ιράκ, ανέφεραν οι γιατροί. Τη στιγμή της δημοσίευσης, η Maher δεν μπορούσε να μιλήσει και να αναγνωρίσει τους επισκέπτες.

Συντετριμμένοι οι Hassan, Mahdi και Lara δεν έχουν ιδέα τι θα κάνουν στη συνέχεια.

Ένα βράδυ στα τέλη Νοεμβρίου, ο Hassan και ο Mahdi  επισκέφτηκαν την Maher, η κατάσταση της οποίας φαινόταν να επιδεινώνεται. Ο Mahdi αναρωτιόνταν συνεχώς: «Τι θα γίνει; Τι θα γίνει;»

Ο Hassan κάθισε στην άκρη του κρεβατιού και έβαλε το χέρι του γύρω από την Maher.

«Σταμάτα να το ρωτάς αυτό, Mahdi», είπε με σιγανή, επίπεδη φωνή. «Το σημαντικό είναι ότι είμαστε μαζί, οι τρεις μας».

Τότε πήρε το κινητό του τηλέφωνο και έβγαλε μία σέλφι. Μόνο οι τρεις τους.

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s