Απόσπασμα από το βιβλίο The Hidden Face Of Eve (Zed Books, 2015) όπως δημοσιεύτηκε στο blog των εκδόσεων. Η Nawal El Saadawi είναι Αιγύπτια γιατρός, συγγραφέας, φεμινίστρια και ακτιβίστρια κατά της πρακτικής της κλειτοριδεκτομής στην οποία είχε υποβληθεί και η ίδια. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας. (φωτογραφία Khaled Desouki)

  

Προειδοποίηση περιεχομένου: έμφυλη βία, βιασμός 

 

Όλα τα παιδιά που γεννιούνται υγιή και φυσιολογικά αισθάνονται πως είναι πλήρη ανθρώπινα όντα. Αυτό όμως δεν ισχύει τόσο για το κορίτσι.

Από τη στιγμή που γεννιέται και πριν ακόμη μάθει να προφέρει λέξεις, ο τρόπο που την κοιτάνε οι άνθρωποι, η έκφραση στα μάτια τους, και οι ματιές τους δείχνουν ότι έχει γεννηθεί κάπως «ατελής» ή «με κάτι να λείπει». Από τη στιγμή της γέννησής της ως τη στιγμή του θανάτου της, ένα ερώτημα την στοιχειώνει συνεχώς: «Γιατί;». γιατί υπάρχει αυτή η προτίμηση προς τον αδερφό της, παρά το γεγονός πως είναι ίδιοι ή ενώ μπορεί να είναι καλύτερη από αυτόν με πολλούς τρόπους ή τουλάχιστον από κάποιες απόψεις;

Το ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας παραμένει πολύ υψηλό σε αγροτικές περιοχές, και γενικά στις περισσότερες αραβικές χώρες, ως αποτέλεσμα των χαμηλών συνθηκών ζωής και εκπαίδευσης. Η αναλογία θανάτων όμως είναι μεγαλύτερη προς τα θηλυκά παιδιά από ότι στα αρσενικά, και συχνά οφείλετε στην αδιαφορία. Όμως η κατάσταση βελτιώνεται ως αποτέλεσμα καλύτερων οικονομικών και εκπαιδευτικών επιπέδων, και η δυσαναλογία στα ποσοστά βρεφικής θνησιμότητας μεταξύ αγοριών και κοριτσιών εξαφανίζεται γρήγορα.

Η πρώτη επίθεση που βιώνει το κορίτσι στη κοινωνία είναι η αίσθηση πως οι άνθρωποι δεν την καλωσορίζουν στο κόσμο. Σε κάποιες οικογένειες, και ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές, αυτή η «ψυχρότητα» μπορεί να πάει ακόμα πιο μακριά, και να γίνει μια ατμόσφαιρα απόγνωσης και θλίψης, ή ακόμη και να οδηγήσει στη τιμωρία της μητέρας με προσβολές ή ξυλοδαρμούς ή ακόμη και διαζύγιο. Ως παιδί, είδα μια από τις θείες μου, από τη πλευρά του πατέρα μου, να δέχεται δυνατά χαστούκια στο πρόσωπό της γιατί είχε γεννήσει μια Τρίτη κόρη αντί για αρσενικό παιδί, και άκουσα κρυφά τον άντρα της να την απειλεί με διαζύγιο αν ξαναγεννούσε κορίτσι αντί να του δώσει ένα γιο. Ο πατέρας μισούσε τόσο πολύ αυτό το παιδί που συνήθιζε να προσβάλει την γυναίκα του αν την φρόντιζε ή έστω την τάιζε επαρκώς. Το μωρό πέθανε πριν συμπληρώσει σαράντα ημέρες ζωής, δεν ξέρω αν πέθανε από παραμέληση ή αν την έπνιξε με το μαξιλάρι ώστε «να έχει ειρήνη και να προσφέρει ειρήνη» ‘όπως λέμε στη χώρα μας.

Ένα κορίτσι μπορεί να αντιμετωπιστεί με λιγότερο θρήνο και πιο ανθρώπινα αισθήματα αν γεννηθεί σε μορφωμένη αραβική οικογένεια που ζει στη πόλη. Παρόλα αυτά, από τη στιγμή που θα ξεκινήσει να μπουσουλάει ή να στέκετε στα δυο της πόδια, διδάσκεται πως τα αναπαραγωγικά της όργανα είναι κάτι που πρέπει να φοβάται και πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή, ειδικά το κομμάτι που αργότερα στη ζωή μαθαίνει πως ονομάζεται υμένας.

Τα θηλυκά παιδιά έτσι ανατρέφονται σε μια ατμόσφαιρα που είναι γεμάτη από προειδοποιήσεις και φόβο αναφορικά με την έκθεση ή το άγγιγμα τους. Μόλις το χέρι του θηλυκού παιδιού περάσει πάνω από τα αναπαραγωγικά της όργανα σε εκείνες τις εξερευνητικές κινήσεις που είναι φυσιολογικές και υγιείς σε όλα τα παιδιά, μιας και αυτός είναι ο δρόμος τους προς τη γνώση, θα δεχτούν αμέσως ένα σύντομο δυνατό σκούντημα ή χτύπημα από τα σε επιφυλακή δάχτυλα ή χέρι της μητέρας, και κάποιες φορές του πατέρα. Το παιδί μπορεί να δεχτεί ένα ξαφνικό χτύπημα στο πρόσωπο, αλλά οι πιο λογικοί γονείς μπορεί να περιοριστούν σε μια σύντομη προειδοποίηση ή μια αυστηρή κουβέντα.

Η εκπαίδευση που δέχεται ένα κορίτσι στην Αραβική κοινωνία είναι μια σειρά συνεχόμενων προειδοποιήσεων για πράγματα που υποτίθεται πως είναι βλαπτικά, απαγορευμένα, ντροπιαστικά ή αποκηρυγμένα από τη θρησκεία. Το παιδί έτσι εκπαιδεύεται να καταπιέζει τις ίδιες τις επιθυμίες της, να αδειάσει τον εαυτό της από αυθεντικές, γνήσιες ανάγκες που συνδέονται με τον εαυτό της και να γεμίζει το κενό που προκύπτει εκπληρώνοντας τις επιθυμίες των άλλων. Η εκπαίδευση των θηλυκών παιδιών μεταμορφώνεται έτσι σε μια αργή διαδικασία εξαΰλωσης, μια σταδιακής αποστράγγισης της προσωπικότητας και του μυαλού της, αφήνοντας ανέπαφο μόνο το εξωτερικό κέλυφος, το σώμα, ένα άψυχο καλούπι από μύες και οστά και αίμα που κινείται σαν μια κουρδιστή πλαστική κούκλα.

Ένα κορίτσι που έχει χάσει τη προσωπικότητα της, την ικανότητα της να σκέφτεται ανεξάρτητα και να χρησιμοποιεί το δικό της μυαλό, θα κάνει ότι της πουν οι άλλοι και θα γίνει παιχνίδι στα χέρια τους και θύμα των αποφάσεων τους.

Ποιοι είναι όμως αυτοί οι άλλοι για τους οποίους μιλάμε; Είναι οι άνδρες της οικογένειας της, και κάποιες φορές και άνδρες έξω από την οικογένεια της έξω από την οικογένεια και με που τυχαίνει να έρθουν σε επαφή μαζί της σε κάποια φάση της ζωής της. Οι άνδρες αυτοί που είναι διαφόρων ηλικιών, που ξεκινούν από τη παιδική ηλικία ως την μεγάλη, και που μπορεί να είναι από διαφορετικά περιβάλλοντα, έχουν ένα κοινό σημείο. Είναι και αυτοί θύματα μιας κοινωνίας που διαχωρίζει τα φύλα, και που θεωρεί το σεξ αμαρτία και ντροπή, που μπορεί να υπάρχει μόνο στο πλαίσιο ενός γαμήλιου συμβολαίου. Πέρα από αυτή την επιτρεπόμενη διέξοδο για σεξουαλικές σχέσεις, η κοινωνία απαγορεύει  στους έφηβους και τους νεαρούς άνδρες να έχουν οποιαδήποτε μορφή σεξουαλικών επαφών, πέρα από αυτή των ονειρώξεων. Είναι σχεδόν λέξη προς λέξη αυτό που διδάσκονται οι έφηβοι στα λύκεια της Αιγύπτου, στο κεφάλαιο με τίτλο «Έθιμα και Παραδόσεις» επίσης αναφέρεται πως ο αυνανισμός είναι απαγορευμένος επειδή είναι επιβλαβής και μάλιστα, για να είμαστε πιο ακριβείς, τόσο όσο και το σεξ με ιερόδουλες. Οι νεαροί άνδρες λοιπόν δεν έχουν καμιά εναλλακτική από το να περιμένουν μέχρι να να έχουν συγκεντρώσει αρκετά χρήματα στις τσέπες τους που να τους επιτρέψουν να παντρευτούν σύμφωνα  με τις προσταγές του Θεού και εκείνων του Προφήτη.

Επειδή όμως η συγκέντρωση κάποιων χρημάτων στις τσέπες ενός νέου άνδρα, είτε αν το ποσό είναι σχετικά μεγάλο ή μικρό, παίρνει έναν αριθμό χρόνων που περνά στην εκπαίδευση και την εργασία, ιδιαίτερα στις πόλεις, η ηλικία του γάμου έχει ανέβει σημαντικά σε σχέση με τις αγροτικές περιοχές. Οι γιοι και οι κόρες των πιο εύπορων κοινωνικών στρωμάτων μπορούν να παντρευτούν νωρίτερα αλλά αυτό σπάνια συμβαίνει. Για άλλους ανθρώπους, οι αποτρεπτικοί παράγοντες – πέρα από την εκπαίδευση και την ανεργία – είναι η απότομη αύξηση στο κόστος ζωής, μια τρομερή ανεπάρκεια σε στέγη και εξωπραγματικά ενοίκια. Το αποτέλεσμα είναι ένας αυξανόμενος αριθμός νεαρών ανδρών που δεν είναι σε θέση να παντρευτούν για οικονομικούς λόγους, και ένα διερευνώμενο χάσμα ανάμεσα στη βιολογική τους ωριμότητα και τις σεξουαλικές τους ανάγκες από τη μια και την οικονομική τους ωριμότητα και την ευκαιρία για γάμο από την άλλη. Το χάσμα αυτό, κατά μέσο όρο, δεν είναι μικρότερο από τα δέκα χρόνια. Ένα ερώτημα λοιπόν γεννιέται. Πως λοιπόν θα ικανοποιήσουν τις φυσιολογικές τους σεξουαλικές ανάγκες στη διάρκεια αυτής της περιόδου σε μια κοινωνία που αποτρέπει τον αυνανισμό και απαγορεύει την εξάσκηση του ως επικίνδυνου για εκείνους σωματικά και πνευματικά, και που επίσης δεν επιτρέπει σεξουαλικές επαφές με ιερόδουλες λόγω των κινδύνων για την υγεία, ειδικά με την ταχεία εξάπλωση αφροδίσιων νοσημάτων από τότε που η πορνεία έχει κηρυχθεί παράνομη σε πολλές αραβικές χώρες. Επιπλέον το κόστος για μια συνεύρεση με ιερόδουλη έχει γίνει πλέον απαγορευτική για την συντριπτική πλειονότητα των νέων ανδρών. Οι σεξουαλικές επαφές εκτός γάμου και η ομοφυλοφιλία είναι κα οι δυο πρακτικές που καταδικάζονται αυστηρά από τη κοινωνία, οι νέοι άνθρωποι μένουν δίχως καμία λύση.

Η μόνη γυναίκα που ένα νεαρό αγόρι ή άνδρας μπορεί να βρει με ευκολία είναι έτσι η μικρή του αδερφή. Στα περισσότερα σπίτια θα κοιμάται στο διπλανό κρεβάτι ή ακόμη και στην άλλη πλευρά του ίδιου κρεβατιού. Το χέρι του θα αρχίσει να την αγγίζει καθώς εκείνη κοιμάται ή ακόμη και ξύπνια. Σε κάθε περίπτωση δεν έχει μεγάλη σημασία, ακόμη και ξύπνια, δεν μπορεί να αντισταθεί απέναντι στο μεγαλύτερο αδελφό της από το φόβο προς την εξουσία του που επικυρώνεται από τα έθιμα και το νόμο, ή το φόβο της οικογένειας ή σαν αποτέλεσμα κάποιου βαθιά ριζωμένου αισθήματος ενοχής επειδή μπορεί να αισθάνεται κάποιο είδος ευχαρίστησης από το άγγιγμα του χεριού του ή γιατί είναι μόνο ένα παιδί, που δεν είναι ικανό να καταλάβει ακριβώς τι της συμβαίνει.

Τα περισσότερα θηλυκά παιδιά βρίσκονται αντιμέτωπα με περιστατικά αυτού του τύπου. Μπορεί να είναι εντελώς όμοια ή πολύ διαφορετικά, ανάλογα με τις περιστάσεις. Ο άνδρας μπορεί να είναι ο αδερφός, ο ξάδερφος, ο θείος  από τη πλευρά του πατέρα ή της μητέρας, ο παππούς ή ακόμη και ο πατέρας. Αν δεν είναι μέλος της οικογένειας, μπορεί να είναι ο κηδεμόνας ή θυρωρός του σπιτιού, ο δάσκαλος, ο γιός του γείτονα ή οποιοσδήποτε άλλος άνδρας.

Τα περιστατικά αυτά σεξουαλικής επίθεσης μπορεί να γίνονται δίχως άλλη χρήση βίας. Αν το κορίτσι όμως είναι μεγάλο μπορεί να αντισταθεί, στην περίπτωση αυτή ο επιτιθέμενος έχει διέξοδο είτε ένα μείγμα τρυφερότητας και απάτης ή τη φυσική του δύναμη. Στις περισσότερες περιπτώσεις το κορίτσι παραδίνεται και φοβάται να παραπονεθεί σε οποιονδήποτε, αφού, αν είναι να υπάρξει απόδοση τιμωρίας, θα καταλήξει να εφαρμοστεί πάντοτε επάνω της. Εκείνη και μόνο είναι που χάνει τη τιμή και τη παρθενιά της. Ο άνδρας δεν χάνει ποτέ τίποτα, και η χειρότερη αμαρτία που μπορεί να περιμένει (αν δεν είναι μέλος της οικογένειας) είναι να υποχρεωθεί να παντρευτεί το κορίτσι.

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν πως τέτοια περιστατικά είναι σπάνια ή ασυνήθιστα. Η αλήθεια του πράγματος όμως είναι πως είναι συχνά, αλλά παραμένουν κρυφά, μαζεύονται στις μυστικές κρύπτες του εαυτού του θηλυκού παιδιού, μιας και δεν τολμά να πει σε κανένα τι της συνέβη, ούτε ο άνδρας θα σκεφτεί ποτέ να παραδεχτεί τι έχει κάνει.

Μιας και οι σεξουαλικές επιθέσεις αυτές συμβαίνουν σε παιδιά ή νεαρά κορίτσια, λησμονιούνται μέσα από τη διαδικασία γνωστή ως «νηπιακή αμνησία». Η ανθρώπινη μνήμη έχει την φυσική ικανότητα να ξεχνά αυτό που θέλει να ξεχάσει, ιδιαίτερα αν σχετίζεται με επώδυνα περιστατικά ή συνοδεύονται από ένα αίσθημα ενοχής ή λάθους. Αυτό είναι ιδιαίτερα πραγματικό για συγκεκριμένα περιστατικά που έχουν συμβεί  κατά τη παιδική ηλικία, και που δεν έχουν ανακαλυφθεί από κανένα. Η αμνησία αυτή όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι ποτέ απόλυτη, μιας και κάτι παραμένει από αυτά θαμμένο στο υποσυνείδητο, και μπορεί να βγει στην επιφάνεια για τον ένα ή τον άλλο λόγο, ή στη διάρκεια μιας ψυχικής ή ηθικής κρίσης.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Nawal El Saadawi: Το κρυμμένο πρόσωπο της Εύας (απόσπασμα)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s