Άρθρο που δημοσιεύτηκε στους The New York Times. Η Heather Murphy είναι αρθρογράφος των New York Times. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.

 

Το 1976 ένας διδακτορικός υποψήφιος στο Claremont Graduate University δημοσίευσε μια κάπως ασυνήθιστη μικρή αγγελία στις εφημερίδες του Los Angeles:

«ΕΙΣΑΙ ΒΙΑΣΤΗΣ;

ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΚΆΝΕΙ ΑΝΩΝΥΜΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΜΕΣΩ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΨΕΙ ΤΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΑΣ. ΚΑΛΕΣΤΕ 213/___-____. 9-9ΜΜ»

Έκατσε δίπλα από το τηλέφωνο του, αμφιβάλλοντας αν θα χτυπήσει. «Δεν πίστευα πως οποιοδήποτε ήθελε να απαντήσει», είπε ο Samuel D. Smithyman, σήμερα 72 και κλινικός ψυχολόγος στη Νότια Καρολίνα.

Το τηλέφωνο όμως χτύπησε. Σχεδόν 200 φορές.

Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν ένας προγραμματιστής υπολογιστών που είχε βιάσει την «κάτι σαν κοπέλα» του, ένας ζωγράφος που βίασε τη σύζυγο ενός γνωστού του, και ένα επιστάτη σχολείου που περιέγραψε 10 με 15 βιασμούς ως μέσο εκδίκησης προς τα «πλούσια μπάσταρδα» του Μπέβερλι Χιλς.

Μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, ο Δρ. Smithyman είχε ολοκληρώσει 50 συνεντεύξεις, οι οποίες έγιναν η βάση για τη διατριβή του: «Ο Απαρατήρητος Βιαστής». Αυτό που ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτο για τον ίδιο ήταν πόσο κανονικοί ακούγονταν αυτοί οι άνδρες και πόσο διαφορετικοί ήταν οι περίγυροι από τους οποίους προέρχονταν. Κατέληξε πως ελάχιστες γενικεύσεις μπορούσαν να γίνουν.

Στη διάρκεια των τελευταίων μερικών εβδομάδων, γυναίκες σε όλο το κόσμο έχουν εξιστορήσει ιστορίες παρενόχλησης και σεξουαλικής επίθεσης με το να αναρτούν ιστορίες που δεν είχαν πει ποτέ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με την ετικέτα #MeToo. Ακόμη και απλά εστιάζουμε στη δεύτερη κατηγορία, τα βιογραφικά των κατηγορούμενων είναι τόσο διαφορετικά που μοιάζουν να στηρίζουν την παρατήρηση του Δρ. Smithyman.

Πιο πρόσφατες έρευνες δείχνουν όμως πως υπάρχουν μερικά κοινά στοιχεία. Στις δεκαετίες που πέρασαν από την έρευνα του, οι επιστήμονες σταδιακά συμπληρώνουν μια εικόνα των ανδρών που προβαίνουν σε σεξουαλικές επιθέσεις.

Οι πιο έντονες ομοιότητες έχουν να κάνουν ελάχιστα με τις παραδοσιακές δημογραφικές κατηγορίες, όπως φυλή, τάξη και οικογενειακή κατάσταση. Αντίθετα, άλλου τύπου μοτίβα έχουν εμφανιστεί: αυτοί οι άνδρες ξεκινούν νωρίς, δείχνουν οι έρευνες. Μπορεί να έχουν σχέσεις με άλλους που ασκούν σεξουαλική βία. Συνήθως αρνούνται πως έχουν βιάσει γυναίκες ακόμη και αν παραδέχονται πως έχουν κάνει μη συναινετικό σεξ.

Η αποσαφήνιση αυτών και άλλων μοτίβα, λένε πολλοί ερευνητές, είναι η πιο ρεαλιστική διαδρομή προς το περιορισμό τέτοιων συμπεριφορών που προκαλούν τόσο πολύ πόνο.

«Αν δεν καταλαβαίνεις πραγματικά τους δράστες, δεν πρόκειται ποτέ να καταλάβεις τη σεξουαλική βία», λέει η Sherry Hamby, διευθύντρια στην επιθεώρηση Psychology of Violence. Αυτό μπορεί να μοιάζει αυτονόητο, αλλά μας είπε πως στα χέρια της φτάνουν «δέκα άρθρα για τα θύματα» για κάθε ένα για τους δράστες.

Αυτό μπορεί να είναι εν μέρει συνδεδεμένο με μια τάση να θεωρείται η σεξουαλική βία γυναικείο πρόβλημα ακόμη και αν οι άνδρες είναι αυτοί που ασκούν το έγκλημα συνήθως. Βρίσκοντας όμως και τα σωστά υποκείμενα επίσης περιπλέκει την έρευνα.

Πρώιμες μελέτες βασίζονταν κυρίως σε καταδικασμένους βιαστές. Αυτό διαστρέβλωνε τα δεδομένα, αναφέρει ο Neil Malamuth, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Λος Άντζελες, που μελετά τη σεξουαλική βία για δεκαετίες.

Οι άνδρες στη φυλακή είναι συχνά «γενικοί», είπε: «Θα σου κλέψουν τη τηλεόραση, το ρολόι, το αυτοκίνητο. Και μερικές φορές κλέβουν σεξ».

Αλλά οι άνδρες που διαπράττουν σεξουαλική βία, και δεν φυλακίζονται επειδή κατάφεραν να το αποφύγουν, είναι συχνά «ειδικοί». Υπάρχει μια σημαντική πιθανότητα αυτή να είναι το βασικό τους εγκληματικό παράπτωμα.

Πιο πρόσφατες μελέτες τείνουν να βασίζονται σε ανώνυμες μελέτες φοιτητών σε πανεπιστήμια και άλλες κοινότητες, που έρχονται με νομικούς όρους που διαβεβαιώνουν τα υποκείμενα πως οι απαντήσεις τους δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. οι μελέτες αποφεύγουν να χρησιμοποιήσουν όρους όπως «βιασμός» και «σεξουαλική επίθεση».

Αντίθετα θέτουν στα υποκείμενα της μελέτης ιδιαίτερα εξειδικευμένες ερωτήσεις για τις πράξεις και τις τακτικές τους. Η εστίαση των περισσότερων μελετών σεξουαλικής επιθετικότητας είναι στην παραδοχή μη συναινετικής σεξουαλικής συμπεριφοράς. Σε ερωτηματολόγια και σε συμπληρωματικές συνεντεύξεις, τα υποκείμενα ήταν ανέλπιστα ανοιχτά γύρω από την αδιαφορία για τη συναίνεση.

Οι άνδρες που βιάζουν τείνουν να ξεκινούν νέοι, στο λύκειο ή στα πρώτα δυο χρόνια του πανεπιστημίου, συνήθως ξεπερνώντας τις γραμμές με κάποια που ξέρουν, όπως δείχνει η μελέτη.

Κάποιοι από αυτούς τους άνδρες διαπράττουν μια ή δυο σεξουαλικές επιθέσεις και μετά σταματούν. Άλλοι – κανένας δε μπορεί με ασφάλεια να πει σε τι ποσοστό – διατηρούν αυτή τη συμπεριφορά ή ακόμη και την εντατικοποιούν.

Η Antonia Abbey, κοινωνική ψυχολόγος στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο Γουέιν, διαπίστωσε πως νεαροί άνδρες που έχουν τύψεις ήταν λιγότερο πιθανό να το επαναλάβουν μέσα στον επόμενο χρόνο, ενώ εκείνοι που κατηγορούν το θύμα τους ήταν πιο πιθανό να το κάνουν ξανά.

Ένας κατ’ επανάληψη δράστης το έθεσε ως εξής: «Ένοιωθα πως την εκδικιόμουν επειδή με διέγειρε σεξουαλικά».

Υπάρχει μια έντονη διαμάχη μεταξύ των ειδικών γύρω από το αν υπάρχει ένα σημείο που η σεξουαλική επίθεση γίνεται μια παγιωμένη συμπεριφορά και τι ποσοστό επιθέσεων πραγματοποιούνται από καθ’ έξιν αρπακτικά.

Οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν πως η γραμμή μεταξύ του περιστασιακού και του συχνού δράστη δεν είναι τόσο διακριτή. Η πρόσφατη εργασία του Kevin Swartout, καθηγητή ψυχολογίας και δημόσιας υγείας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Γεωργίας, δείχνει πως χαμηλής συχνότητας δράστες είναι πιο συχνοί στα πανεπιστήμια από ότι πιστεύονταν ως τώρα.

«Είναι ζήτημα βαθμού, περισσότερο δόσης», αναφέρει η Mary P. Koss, καθηγήτρια δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, στην οποία αποδίδεται η επινόηση του όρου «date rape».

Δόση τίνος πράγματος; Συγκεκριμένοι παράγοντες – που οι ερευνητές αποκαλούν «παράγοντες κινδύνου» ενώ αναγνωρίζουν πως αυτοί οι άνδρες είναι παρόλα αυτά υπεύθυνοι για τις πράξεις τους – έχουν μια μεγάλη παρουσία μεταξύ αυτών που διαπράττουν σεξουαλικές επιθέσεις.

Σοβαρός αλκοολισμός, η θεωρητική πίεση για σεξουαλική εμπειρία, η πίστη στους «μύθους του βιασμού1» – όπως η αντίληψη πως όχι σημαίνει ναι – είναι όλοι παράγοντες κινδύνου μεταξύ ανδρών που έχουν διαπράξει σεξουαλικές επιθέσεις. Ένας κοινωνικός κύκλος που χρησιμοποιεί επιθετική γλώσσα για να τις γυναίκες είναι ένας άλλος.

Παρόλα αυτά επίσης φαίνεται να υπάρχουν προσωπικά χαρακτηριστικά που έχουν μια καταλυτική επίδραση πάνω σε αυτούς τους παράγοντες. Άνδρες που διεγείρονται ιδιαίτερα από πορνογραφία βιασμών – ένας ακόμη παράγοντας κινδύνου – είναι λιγότερο πιθανό να αποπειραθούν μια σεξουαλική επίθεση αν πετύχουν υψηλή βαθμολογία σε κλίμακες ενσυναίσθησης, όπως βρήκε ο Δρ. Malamuth.

Ο ναρκισσισμός μοιάζει να συνεργεί προς την αντίθετη κατεύθυνση, μεγεθύνοντας τις πιθανότητες πως οι άνδρες θα διαπράξουν σεξουαλική επίθεση και βιασμό.

Τι γίνεται όμως με την ιδέα πως ο βιασμός αφορά την εξουσία πάνω στις γυναίκες; Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν πως η έρευνα των επιθετικών συμπεριφορών προς τις γυναίκες στηρίζουν αυτή την ιδέα. Γενικά όμως, οι ερευνητές λένε πως τα κίνητρα είναι πιο ποικίλα και δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν.

Ο Δρ. Malamuth παρατήρησε πως καθ’ έξιν δράστες συχνά λένε παρόμοιες ιστορίες απόρριψης στο σχολείο και έβλεπαν καθώς «οι αθλητές και οι ποδοσφαιριστές έπαιρναν τις πιο ωραίες γυναίκες».

Καθώς όλοι αυτοί οι κάποτε απαρατήρητοι, συχνά ναρκισσιστικοί άνδρες γίνονται πιο επιτυχημένοι, υποψιάζεται πως «το να εκδικούνται αυτές τις γυναίκες, έχοντας εξουσία πάνω τους, μοιάζει να έχει γίνει πηγή διέγερσης».

Τα περισσότερα υποκείμενα σε αυτές τις έρευνες παραδέχονται αβίαστα μη συναινετικό σεξ – αλλά αυτό δε σημαίνει πως το θεωρούν αληθινό βιασμό. Οι ερευνητές συναντούν αυτή την αντίφαση ξανά και ξανά.

Ρωτώντας «αν έχουν διεισδύσει ενάντια στη συναίνεση της γυναίκας», είπε η Δρ. Koss, το υποκείμενο θα απαντήσει ναι. Αν ρωτηθεί αν διέπραξε «κάτι σα βιασμό», η απάντηση είναι σχεδόν πάντοτε όχι.

Οι μελέτες έγκλειστων βιαστών – ακόμη και ανδρών που διατηρούν σκλάβες/ους για σεξ σε περιοχές ένοπλων συγκρούσεων – βρίσκουν μια παρόμοια αποσύνδεση. Δεν είναι ότι αρνούνται πως γίνονται σεξουαλικές επιθέσεις· είναι απλά πως το έγκλημα διαπράτεται από τέρας εκεί μακριά.

Και αυτό δεν είναι ένδειξη πως οι ερευνώμενοι είναι ψυχοπαθείς, λέει η Δρ. Hamby, η διευθύντρια της επιθεώρησης. Είναι δείγμα πως είναι άνθρωποι. «κανένας δε πιστεύει πως είναι κακός άνθρωπος», είπε.

Πράγματι, οι ειδικοί σημειώνουν πως ένα τελευταίο κοινό χαρακτηριστικό μεταξύ των ανδρών που έχουν βιάσει: δεν πιστεύουν πως είναι το πρόβλημα.

 

 

  1. https://geniusloci2017.wordpress.com/2018/12/07/rape_myths/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s