Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Le Monde, διαθέσιμο στα αγγλικά από την ιστοσελίδα The Anarchist Library. Ο Giorgio Agamben είναι φιλόσοφος και ακαδημαϊκός. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας

 

Οι εφημερίδες δεν αφήνουν καμία αμφιβολία: από τώρα και στο εξής όποιος θέλει να πάει στις Ηνωμένες Πολιτείες με βίζα θα μπει σε αρχείο και θα πρέπει να δώσει τα δακτυλικά του αποτυπώματα όταν μπει στη χώρα. Προσωπικά, δεν έχω πρόθεση να υποβληθώ σε τέτοιες διαδικασίες και για αυτό δεν άργησα να ακυρώσω το μάθημα που έπρεπε να διδάξω στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης τον Μάρτιο.

Θα ήθελα να εξηγήσω τους λόγους αυτής της άρνησης μου εδώ, γιατί, παρά τη συμπάθεια που με συνδέει εδώ και πολλά χρόνια με τους Αμερικανούς συναδέλφους μου και τους μαθητές τους, θεωρώ ότι η απόφαση αυτή είναι ταυτόχρονα αναγκαία και δίχως αναστολή και ελπίζω πως θα τη μοιραστούν μαζί μου και άλλοι ευρωπαίοι διανοούμενοι και δάσκαλοι.

Δεν είναι μια άμεση και επιφανειακή αντίδραση σε μια διαδικασία που έχει επιβληθεί εδώ και καιρό σε εγκληματίες και σε πολιτικούς κατηγορούμενους. Αν ήταν μόνο αυτό, θα μπορούσαμε να ήμαστε ηθικά ικανοί να μοιραστούμε, αλληλέγγυα, τις ταπεινωτικές διαδικασίες στις οποίες υποβάλλονται τόσα πολλά ανθρώπινα όντα.

Το βασικό δεν βρίσκεται εκεί. Το πρόβλημα υπερβαίνει τα όρια της προσωπικής ευαισθησίας και αφορά ιδιαίτερα το νομικο-πολιτικό καθεστώς (θα ήταν απλούστερο ίσως να λέμε βιοπολιτικά) των πολιτών των αποκαλούμενων δημοκρατικών κρατών στα οποία ζούμε.

Έχει γίνει προσπάθεια τα τελευταία χρόνια να μας πείσουν να δεχθούμε ως ανθρώπινες και φυσιολογικές διαστάσεις της ύπαρξής μας, πρακτικές ελέγχου που πάντα θεωρούνταν κυριολεκτικά απάνθρωπες και ασυνήθιστες.

Έτσι, κανείς δεν αγνοεί πως ο έλεγχος που ασκεί το κράτος μέσω της χρήσης ηλεκτρονικών συσκευών, όπως οι πιστωτικές κάρτες ή τα κινητά τηλέφωνα, έχει φτάσει σε προηγουμένως αδιανόητα επίπεδα.

Παρόλα αυτά, δεν θα ήταν δυνατόν να ξεπεραστούν ορισμένα όρια ελέγχου και χειραγώγησης των σωμάτων χωρίς να μπούμε σε μια νέα βιοπολιτική εποχή, χωρίς να προχωρήσουμε περισσότερο σε αυτό που ο Michel Foucault χαρακτήρισε την προοδευτική ζωοποίηση του ανθρώπου, η οποία επιβάλλεται με τις πιο εξελιγμένες τεχνικές.

Η ηλεκτρονική αρχειοθέτηση των δακτυλικών αποτυπωμάτων και των αμφιβληστροειδών, το υποδόριο τατουάζ, καθώς και άλλες πρακτικές του ίδιου τύπου, είναι στοιχεία που συμβάλλουν στον καθορισμό αυτού του ορίου. Οι λόγοι ασφαλείας που επικαλούνται για να δικαιολογήσουν αυτά τα μέτρα δεν πρέπει να μας εντυπωσιάζουν: δεν έχουν καμία σχέση με αυτό. Η ιστορία μας διδάσκει πώς οι πρακτικές που εφαρμόζονται αρχικά στους ξένους, εφαρμόζονται στη συνέχεια στους υπόλοιπους πολίτες.

Αυτό που διακυβεύεται εδώ δεν είναι τίποτα λιγότερο από τη νέα «κανονική» βιοπολιτική σχέση μεταξύ πολιτών και κράτους. Η σχέση αυτή δεν έχει πλέον τίποτα να κάνει με την ελεύθερη και ενεργή συμμετοχή στη δημόσια σφαίρα, αλλά αφορά την καταγραφή και την αρχειοθέτηση της πιο ιδιωτικής και ανείπωτης πτυχής της υποκειμενικότητας: εννοώ τη βιολογική ζωή του σώματος.

Αυτές οι τεχνολογικές συσκευές που καταγράφουν και προσδιορίζουν τη γυμνή ζωή αντιστοιχούν στις συσκευές των μέσων που ελέγχουν και χειραγωγούν το δημόσιο λόγο: ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα, ενός σώματος χωρίς λέξεις και των λέξεων χωρίς σώμα, ο χώρος που κάποτε ονομάζαμε πολιτική πιο περιορισμένος και μικροσκοπικός από ποτέ.

Έτσι, εφαρμόζοντας αυτές τις τεχνικές και αυτές τις συσκευές που εφευρέθηκαν για τις επικίνδυνες τάξεις σε έναν πολίτη ή μάλλον σε ένα ανθρώπινο ον ως τέτοιο, τα κράτη, τα οποία πρέπει να αποτελούν τον ίδιο το χώρο της πολιτικής ζωής, έχουν κάνει το άτομο τον ιδανικό ύποπτο, στο βαθμό που η ίδια η ανθρωπότητα έχει γίνει πλέον η επικίνδυνη τάξη.

Πριν από μερικά χρόνια είχα γράψει πως το πολιτικό παράδειγμα της Δύσης δεν ήταν πλέον η πόλη-κράτος, αλλά το στρατόπεδο συγκέντρωσης, και πως περάσαμε από την Αθήνα στο Άουσβιτς. Ήταν προφανώς μια φιλοσοφική διατριβή και όχι ιστορική ανάγνωση, επειδή δεν μπορεί κάποιος να περιπλέξει φαινόμενα που είναι σωστό, αντίθετα, να διακρίνουμε.

Θα ήθελα να αναφέρω πως τα τατουάζ στο Άουσβιτς φαινόταν αναμφισβήτητα ο πιο φυσιολογικός και οικονομικός τρόπος ρύθμισης εισόδου και καταγραφής των ατόμων που στέλνονταν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το βιοπολιτικό τατουάζ που επιβάλλουν τώρα οι Ηνωμένες Πολιτείες να μπεις κάποιος στην επικράτειά τους, μπορεί να είναι κάλλιστα ο πρόδρομος σε αυτό που θα μας ζητηθεί αργότερα, να αποδεχθούμε ως τη κανονική καταγραφή της ταυτότητας ενός καλού πολίτη στα μέσα και τους μηχανισμούς του κράτους. Για αυτό πρέπει να αντισταθούμε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s