Κείμενο που προέρχεται από το βιβλίο L’Encyclopèdie Anarchiste (Librarie Internationale, 1934), διαθέσιμο από την ιστοσελίδα The Anarchist Library. Ο Han Ryner (Jacques Élie Henri Ambroise Ner, 1861-1938) ήταν αναρχικός φιλόσοφος, ακτιβιστής και συγγραφέας. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας (Πρώτη δημοσίευση provo.gr)

 

Θα καταφέρω να αποφύγω εδώ εκείνες τις σκέψεις που ανήκουν περισσότερο στα άρθρα για την πατρίδα και τον πατριωτισμό;

Ο αντιπατριωτισμός ήταν η αντίδραση της λογικής και του συναισθήματος τη στιγμή που βασιλεύει ο πατριωτισμός. Έλαβε ποικίλες μορφές ανάλογα με το βαθμό στον οποίο στηριζόταν περισσότερο ή λιγότερο συνειδητά στον ατομικισμό, στην αγάπη για όλους τους ανθρώπους, στην αγάπη για έναν άνθρωπο (όπως με την Camille, την αδελφή των Ορατίων), ή ακόμα και με μια αιτιολογημένη ή συναισθηματική προτίμηση για τους νόμους και τα ήθη της ξένης χώρας.

Ο Βούδας ήταν απαραιτήτως εχθρικός έναντι οποιουδήποτε πατριωτικό αποκλεισμό, αυτός ο άνθρωπος που δεν δέχεται ούτε αυτό που ονομάζεται ανθρώπινος σοβινισμός, αλλά επεκτείνει σε όλα τα ζωντανά όντα την ελεήμονα αγάπη του. Στην Ελλάδα οι σοφιστές ήταν αντιπατριωτικοί. Ο Σωκράτης, ο μεγαλύτερος από αυτούς, κήρυξε: «Δεν είμαι Αθηναίος. Είμαι πολίτης του κόσμου». Καταδίκασε την πατρίδα στο όνομα των «άγραφων νόμων», δηλαδή στο όνομα της συνείδησης. Άλλοι σοφιστές το απέρριψαν στο όνομα ενός πιο ενδιαφέροντος ατομικισμού. Ωστόσο, ο σύγχρονος Αριστοφάνης περιφρονούσε τη δημοκρατική του πατρίδα γιατί θαύμαζε την αριστοκρατική οργάνωση της Σπάρτης. (Έτσι οι Μ. Paul Bourget και M. Leon Daudet, τυφλωμένοι από τη δύναμη ακριβείας της γερμανικής διοίκησης, είχαν τα χρόνια αφελούς πατριωτισμού τους: μικροί ζιγκολό που σχεδόν αναπόφευκτα παραδίδονται στον πιο μεγάλο «τρόμο»). Ο Πλάτωνας και ο Ξενοφών, φτωχοί μαθητές Του Σωκράτη, που τον παραπλανούν και τον χρησιμοποιούν λίγο, όπως ο M. Charles Maurras παραποιούν και χρησιμοποιεί τον Μ. Auguste Comte, έχουν συναίσθημα παρόμοια με αυτά του Αριστοφάνη. Ο Ξενοφών κατέληξε πολεμώντας εναντίον της πατρίδας του στις τάξεις των Σπαρτιατών.

Οι Κυρηναίοι φιλόσοφοι ήταν αντιπατριωτικοί. Ένας από αυτούς, ο Θεόδωρος ο Άθεος, επανέλαβε τη γραμμή πολλών σοφών: «Ο κόσμος είναι η πατρίδα μου». Προσθέτει: «Η θυσία για την πατρίδα σημαίνει απόρριψη της σοφίας για να σώσεις τους τρελούς». Εκεί κάνει λάθος: Σημαίνει βοηθώντας τον τρελό να καταστρέψει τον εαυτό του.

Οι Κυνικοί διακήρυσσαν με θάρρος τον αντιπατριωτισμό. Ο Αντισθένης κοροϊδεύει εκείνους που είναι περήφανοι επειδή είναι αυτόχθονες, μια δόξα που μοιράζονται – σημειώνει – με ένα μεγάλο αριθμό γυμνοσάλιαγκες και θαυμάσιες ακρίδες. Ο Διογένης, για να κοροϊδέψει τις συναισθηματικές δραστηριότητες των πατριωτών, έβαλε το βαρέλι σε μια πολιορκημένη πόλη. Ο μαθητής του, οι Κράτης ο Κυνικός, δήλωσε: «Είμαι πολίτης όχι της Θήβας, αλλά του Διογένη».

Ο Πλούταρχος κατακρίνει τους Επικούρειους και τους Στωικούς για τον περιφρονητικό πρακτικό αντιπατριωτισμό που τους κρατούσε από κάθε δημόσια θέση. Ο Επικούρειος αναγνώριζε μόνο επιλεγμένα συναισθήματα και κρατούσε την καρδιά του για μερικούς φίλους, που μπορεί να προέρχονταν από οποιαδήποτε χώρα. Ο Στωικός επέκτεινε την αγάπη του σε όλους τους ανθρώπους. Υπάκουε την «φύση που έκανε τον άνθρωπο, τον φίλο του ανθρώπου, όχι από το ενδιαφέρον, αλλά από την καρδιά». Τέσσερις αιώνες πριν από τον χριστιανισμό, εφεύρε τη φιλανθρωπία, που ενώνει σε μια οικογένεια όσους συμμετέχουν στη λογική, ανθρώπους και θεούς.

Οι πρώτοι Χριστιανοί ήταν αντιπατριωτικοί, όπως οι Στωικοί, οι Επικούρειοι και οι άλλοι σοφοί. Αυτοί της Ιουδαίας δεν συγκινήθηκαν από την καταστροφή της Ιερουσαλήμ. Εκείνοι από τη Ρώμη προέβλεπαν πεισματικά την πτώση της Ρώμης. Αγαπούσαν μόνο την ουράνια πατρίδα και ο Τερτυλλιανός δήλωσε εκ μέρους τους: «Αυτό που είναι περισσότερο ξένο σε εμάς είναι το δημόσιο πράγμα». Ήταν πιστοί στο πνεύμα του Ευαγγελίου, όπου ένας πραγματικά χριστιανός Γάλλος θα μετέφραζε την παραβολή του Καλού Σαμαρείτη ως τη παραβολή του καλού Πρώσσου, αν και ένας ευαγγελιστής Γερμανός θα την έκανε την παραβολή του καλού Γάλλου. Και το «καλό» δεν θα είχε το ίδιο νόημα όπως με ένα Hindenburg για τον ακαδημαϊκό Joffre.

Η καθολικότητα σημαίνει οικουμενικότητα. Ο καθολικισμός είναι διεθνής και συνεπώς, εάν είναι συνειδητός και ειλικρινής, είναι μια μορφή του αντιπατριωτισμού. Μια πιο πρόσφατη Διεθνής θέλει να αντικαταστήσει τον πόλεμο με την επανάσταση και τις εχθροπραξίες μεταξύ των εθνών με τον ταξικό αγώνα. Οι αρχές του καθολικισμού δεν επιτρέπουν τη διάκριση μεταξύ πιστού και μη πιστού. Οι σύγχρονοι Καθολικοί κομπάζουν για τον πατριωτισμό τους χωρίς να συνειδητοποιούν ότι αυτό σημαίνει ότι αρνούνται την καθολικότητα τους. Έτσι, τα μέλη των Σοσιαλιστικών ή Κομμουνιστικών κομμάτων που συναινούν στην «εθνική άμυνα» θα έπαυαν συνειδητά ή όχι, να μπορούν να αυτοαποκαλούνται σοσιαλιστές. Το καθολικό νόημα εξακολουθεί να ζει σε μερικούς άνδρες, στον Gustave Dupin, συγγραφέα του La Guerre Infernale, στο Grillot de Givry, συγγραφέα του Le Christ et la Patrie, στο Δρ Henri Mariave, συγγραφέα του La Philosophie Suprême. Έτσι αντιμετωπίζονται λοιπόν ως βδέλυγμα από τους λεγόμενους αδελφούς τους.

Η αντιπατριωτική αλήθεια δεν εξηγήθηκε ποτέ από κανέναν με πιο ισορροπημένη δύναμη και καθαρή συνείδηση ​​από τον Tolstoy. Το φυλλάδιο του «Πατριωτισμός και Κυβέρνηση» δείχνει σε ποιο βαθμό «ο πατριωτισμός είναι μια καθυστερημένη ιδέα, διαβολική και επιβλαβής… Ως αισθήματα ο πατριωτισμός είναι ένα κακό και επιβλαβές συναίσθημα· ως δόγμα είναι ανόητο, αφού είναι σαφές ότι αν όλοι οι λαοί και όλα τα κράτη θεωρούν τον εαυτό τους ως το καλύτερο μεταξύ των λαών και των κρατών, τότε όλοι έχουν κάνει ένα εξωφρενικό και επιζήμιο λάθος». Τότε εξηγεί πώς «αυτή η παλιά ιδέα, αν και με ξεδιάντροπη αντίφαση με ολόκληρη τη τάξη των πραγμάτων, η οποία έχει αλλάξει σε άλλες πτυχές, συνεχίζει να επηρεάζει τους ανθρώπους και να καθοδηγεί τις πράξεις τους». Μόνο όσοι βρίσκονται στην εξουσία, χρησιμοποιώντας την εύκολα χειραγωγίσιμη ανοησία του λαού, βρίσκουν, «πλεονεκτήματα στη διατήρηση αυτής της ιδέας, που δεν έχει πλέον κανένα νόημα ή χρησιμότητα». Το καταφέρνουν αυτό γιατί είναι ιδιοκτήτες τον πουλημένο Τύπο, το δουλικό πανεπιστήμιο, τον βάναυσο στρατό, τον φθοροποιό προϋπολογισμό, τα πιο ισχυρά μέσα για τον επηρεασμό των ανθρώπων».

Εκτός από όταν αφορά τις απαιτήσεις των αυτόχθονων των αποικιών ή των αυτονομιστικών συναισθημάτων μερικών Ιρλανδών, μερικών Βρετόνων ή μερικών Οσιτανών, η λέξη πατριωτισμός, σήμερα σχεδόν πάντα χρησιμοποιείται υποκριτικά. Οι θυσίες που ζητούνται για «την πατρίδα» στην πραγματικότητα είναι προσφορά σε μια άλλη θεότητα, στο έθνος που κατέστρεψε και έκλεψε την πατρίδα μας, όποιο και αν είναι. Πλέον δεν έχει κανείς πατρίδα στα μεγάλα και ετερογενή σύγχρονα έθνη….

Η αγάπη για τη γη που γεννηθήκαμε είναι ανόητη, παράλογη και ο εχθρός της προόδου αν παραμείνει αποκλειστική. Αν ήταν να γίνει μέσο νοημοσύνης, θα το επαινούσα με τον ίδιο τρόπο που ο άνθρωπος που ξεκουράζεται στη σκιά ενός δέντρου επαινεί τον σπόρο. Από την αγάπη για τη γη της παιδικής μου ηλικίας και για τη γλώσσα, θα μπορούσα να πω, που πρώτη χαμογέλασε στα αυτιά μας, έρχεται αγάπη για τις ομορφιές όλης της φύσης και τη στοχαστική μουσική όλων των ανθρώπινων γλωσσών. Μακάρι η αγάπη μου για το βουνό μου να με διδάξει να θαυμάζω άλλες κορυφές· μακάρι η ηρεμία του ποταμού μου να με κάνει να επικοινωνώ με το όνειρο όλων των υδάτων· μακάρι η γοητεία του δάσους μου, να με μάθει να τη βρίσκω στη μετρημένη χάρη όλων των δασών· μακάρι η αγάπη μιας γνωστής ιδέας να μην με κάνει ποτέ να αρνηθώ μια νέα ιδέα ή την πρόοδο που έρχεται από μακριά. Με τον ίδιο τρόπο που ένας άνθρωπος μεγαλώνει πέρα ​​από το μέγεθος ενός παιδιού, οι πρώτες ομορφιές που συναντά χρησιμεύουν ιδανικά για την κατανόηση, απόλαυση και κατάκτηση κάθε ομορφιάς. Τι φτώχεια είναι να ακούς σε αυτές τις αθώες αναμνήσεις μια φτωχή και συγκινητική γλώσσα που εμποδίζει να ακούσουμε άλλες γλώσσες! Ας αγαπήσουμε, το αλφάβητο των παιδικών αναμνήσεων μας που μας επιτρέπει να διαβάσουμε όλα τα κείμενα που μας προσφέρονται από τα διαδοχικά ή ταυτόχρονα πλούτη της ζωής μας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s