Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα TruthOut. Η Kelly Heyes είναι ακτιβίστρια, φωτογράφος και αρθρογράφος. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας

 

Όταν πάμε στο σινεμά ή στην τηλεόραση, οι Αμερικάνοι αγαπούν την καλή αποκάλυψη. Δεν αποτελώ εξαίρεση. Από δαίμονες ως ζόμπι, αγαπάω τις ταινίες τρόμου και τα μαθήματα που μεταφέρουν μερικές φορές για το ποιοι είμαστε. Οι ταινίες με ζόμπι είναι μια ιδιαίτερα αγαπημένη σε εμένα υποκατηγορία – από τον φυλετικό τρόμο όπως παρουσιάστηκε μέσα από το Νύχτα των Ζωντανών Νεκρών  (1968) ως την απεικόνιση ενός ζευγαριού που προσπαθεί να βρει με ηθικό τρόπο σάρκες στο Santa Clarita Diet (2017-2019), έχω δει αμέτρητες ώρες ζωντανών νεκρών να καταστρέφουν την ανθρωπότητα. Ίσως γιατί έχω συνέχεια στο νου μου τα ζόμπι τελευταία καθώς ο κόσμος καταρρέει, όχι γιατί πιστεύω πως ο ύστερος καπιταλισμός και η κλιματική καταστροφή θα φέρουν την εμφάνιση των ζωντανών νεκρών, αλλά εξαιτίας του απόλυτα πεσιμιστικού στοιχείου των περισσότερων αφηγημάτων με ζόμπι. Με σπάνιες εξαιρέσεις, τα ζόμπι στην τηλεόραση και στις ταινίες δεν «νικάνε» καθώς τα ανθρώπινα όντα χάνουν. Ταξιδεύουν απλά μέσα από το τέλος του κόσμου, καταναλώνοντας, παρακμάζοντας και παίζοντας το δικό τους ρόλο στην καταστροφή της ζωής όπως την ξέρουμε.

Στο σινεμά, τα ζόμπι αντιμετωπίζονται από παλιά ως φορείς των πολιτικών μας αγωνιών. Από την ενίσχυση ρατσιστικών απόψεων ως την έμφαση του ρατσισμού ως θανατηφόρου δύναμης, οι ζωντανοί νεκροί ερμηνεύονται μέσα από το πλαίσιο των φόβων μας. Με τα λόγια της Erin C. Cassese, «Αυτή είναι η χρησιμότητα των ζόμπι ως πολιτικής μεταφοράς – είναι ευέλικτη· υπάρχει χώρος για όλους τους φόβους μας». Τι γίνεται όμως όταν εμείς οι ίδιοι είμαστε η δύναμη που σπρώχνει το κόσμο στο τέλος του;

Καθώς η κλιματική καταστροφή συνεχίζεται και οι οικονομίες καταρρέουν, οδηγώντας σε ακόμη περισσότερες αρπαγές της εξουσίες από απολυτάρχες, ενισχύουμε, μαζί με την κατανάλωση μας επεκτείνουμε τον αφανισμό που κάνει όποιον τολμά να τον σκεφτεί να ανατριχιάζει. Πολλοί Αμερικάνοι που καταδικάζουν την άρνηση της κλιματικής αλλαγής είναι στο δικό τους κόσμο άρνησης. Αντί να μαθαίνουν την επιστήμη αυτού που συμβαίνει, αποφεύγουν τις λεπτομέρειες. Ξέρουν πως οι άνθρωποι υποφέρουν, αλλά κοιτούν τους τίτλους αντί να διαβάσουν το ενοχλητικό περιεχόμενο των άρθρων για τις πλημμύρες, τη φωτιά και το θάνατο. Ξέρουν πως η αποκάλυψη δεν έρχεται σε κάποιο απώτερο μέλλον. Ξέρουν πως το τέλος της ζωής όπως το γνωρίζουμε έχει ήδη αρχίσει, και όμως, όπως οι κεντρικοί χαρακτήρες στο Santa Clarita Diet, επιμένουν σατο να διατηρήσουν μια «κανονική» ζωή για όσο το δυνατόν περισσότερο. Έτσι πολλοί  από εμάς καθώς περνάμε τις ζωές μας, κάνοντας αυτά που κάναμε προηγουμένως, καταναλώνοντας καταστροφικά και παίζοντας το ρόλο μας στην τελική κατάρρευση.

Στο Το Ξύπνημα των Νεκρών (1978) του George A. Romero, και τα ζόμπι και οι τέσσερις άνθρωποι πρωταγωνιστές της ταινίας κατευθύνονται προς ένα εμπορικό κέντρο μέσα στο χάος της αποκάλυψης. Ο Stephen ένας από τους πρωταγωνιστές, συλλογίζεται πως τα ζόμπι οδηγούνται από «κάποιου τύπου ενστίκτου» ή «ανάμνησης αυτού που έκαναν». Οι ανθρώπινοι χαρακτήρες επιτάσσουν ένα ελικόπτερο για να ξεφύγουν από την αποκάλυψη των ζόμπι,  αλλά η σύνδεση τους με αυτά που «συνήθιζαν να κάνουν» τους οδηγεί να πολεμήσουν με ζόμπι, και ακόμη και άλλους ανθρώπους, για τον έλεγχο ενός εμπορικού κέντρου – με καταστροφικά συνήθως αποτελέσματα. Τα ειδικά εφέ της ταινίας είναι ξεπερασμένα μέχρι γέλιου, αλλά μια ιστορία για ανθρώπους που γαντζώνονται από τον καταναλωτισμό καθώς ο κόσμος τελειώνει παραμένει πολύ επίκαιρη.

Η Αποκάλυψη μας Τώρα

Όταν την αντιμετωπίζουμε πρόσωπο με πρόσωπο, η κλιματική αλλαγή είναι πιο τρομακτική από κάθε ταινία τρόμου. Ζώα σε ξηρά και θάλασσα πεθαίνουν με στομάχια γεμάτα από πλαστικό. Εταιρείες όπως η Exxon εμπλέκονται σε περιβαλλοντικά εγκλήματα σε κλίμακα πέρα από κάθε μέτρο, αλλά συνεχίζουν να κερδίζουν. Οι αυτόχθονες λαοί δολοφονούνται και δάση καίγονται ώστε γή να αρπαχτεί για κτηνοτροφία και καλλιέργεια. Παγετώνες και νησιά εξαφανίζονται καθώς οι θερμοκρασίες και η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνουν. Άνθρωποι πνίγονται, πεθαίνουν από τη δίψα και ρίχνονται σε κλουβιά καθώς προσπαθούν να ξεφύγουν από καταστροφές βιβλικών διαστάσεων. Ζούμε την καταστροφή του καπιταλισμού, μια δύναμη τόσο τοξική που τελικά έχει αποδειχτεί ασύμβατη με τον ζωντανό κόσμο.

Καθώς οι κλιματικές καταστροφές συνεχίζονται, θα δούμε την σταδιακή εγκατάλλειψη παράκτιων περιοχών που χτυπιούνται από τυφώνες, όπως εκείνου που στοίχισε τη ζωή ενός ανθρώπου που δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη συσκευή οξυγόνου του στη Σάντα Ρόζα της Καλιφόρνια, το περασμένο Σαββατοκύριακο. Θα αντιμετωπίσουμε τρόμους που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε από μακριά και από κοντά. Οι Αμερικάνοι που είπαν «τι κρίμα» και συνέχισαν τις ζωές τους καθώς αρνήθηκαν καταφύγιο στους κατοίκους των Μπαχάμας μετά τον Τυφώνα Ντόριαν μπορεί να μάθουν πως είναι να τους λένε «γύρνα στο σπίτι σου» όταν δεν θα υπάρχει σπίτι για να γυρίσουν. Όπως οι μετανάστες που η κυβέρνηση μας έχει οδηγήσει στην έρημο για να τους αποτρέψει να μπουν στις ΗΠΑ, οδηγεί σε θάνατο χιλιάδες, οι κλιματικοί πρόσφυγες της δικής μας χώρας, θα σκορπίσουν σε μέρη που μάλλον θα αποδειχτούν ακατοίκητα.

Θα συνεχίσουμε να βλέπουμε απελπισμένους ξένους πρόσφυγες να εγκλωβίζονται στα σύνορα μας. Θα συνεχίσουμε να βλέπουμε ανεξέλεγκτη βία που στοχεύει να τους εμποδίσει από το να περάσουν. Θα συνεχίσουμε να βλέπουμε «καλούς ανθρώπους» να φεύγουν εξαιτίας αυτών των βαρβαροτήτων επειδή φοβούνται για τους ίδιους, και η ανέχεια έχει εξαπλωθεί. Θα συνεχίσουμε να βλέπουμε τους Ρεπουμπλικάνους να αδιαφορούν για τους άρρωστους και τους τραυματίες, όπως φάνηκε στις διάφορες προσπάθειες τους να αρνηθούν ιατρική φροντίδα σε όσους έχουν ανάγκη, φτάνουμε στο λογικό τους συμπέρασμα: η κανονικοποίηση των ανθρώπινων θανάτων, καθώς οι άνθρωποι θα χάνονται από ασθένειες που μπορούν να προληφθούν και να αντιμετωπισθούν καθώς οι πλούσιοι θα συνεχίσουν να συγκεντρώνουν πόρους. Θα δούμε φασίστες δημαγωγούς και «κεντρώους» νεοφιλελεύθερους να αγκαλιάζουν αυτούς τους θανάτους, ως μέσο να γίνει ο πληθυσμός πιο διαχειρίσιμος.

Εκείνοι που κερδίζουν από την ακραία ανισότητα θα συνεχίσουν να συντηρούν το σύστημα για όσο γίνεται, ανεξάρτητα από τις απώλειες που απαιτούνται. Αλλά θα συνεχίσουμε να κινούμαστε σαν ζόμπι, ακολουθώντας τις οδηγίες τους;

Ερευνητές στην Goldman Sachs πρόσφατα δημοσιοποίησαν μια έκθεση πάνω στις απειλές που έθετε η κλιματική κρίση. Οι ερευνητές της επενδυτικής τράπεζας προειδοποιούσε για τις κλιματικές απειλές σε μεγάλες πόλεις, σημειώνοντας πως οι πόλεις παράγουν το 80% του παγκόσμιου ακαθόριστου προϊόντος. Ο οικονομικός γίγαντας επίσης έδειξε τις οικονομικές ευκαιρίες που μπορεί να φέρει η οικολογική κατάρρευση. «Η αστική προσαρμογή μπορεί να οδηγήσει σε μια από τις μεγαλύτερες κατασκευαστικές εκρήξεις στην ιστορία. Με δεδομένη την κλίμακα του έργου, η αστική προσαρμογή μάλλον θα χρειαστεί να προσελκύσει καινοτόμες πηγές χρηματοδότησης», αναφέρει η έκθεση. Οι δαίμονες της Γουόλ Στρίτ θα χρηματοδοτήσουν αυτό το χτίσιμο. Αλλά ποιους θα προστατεύουν αυτές οι δομές; Όπως έδειξε ο απόηχος του Τυφώνα Σάντι. «επενδύσεις αντοχής» σε μια άνιση κοινωνία το μόνο που εξυπηρετεί είναι η κλιμάκωση της ανισότητας.

Πως Τελειώνει Αυτή η Ταινία;

Προειδοποίηση: Σε πολύ μεγάλο βάθος χρόνου, ο πλούτος κανενός δεν θα τον προστατέψει από την κλιματική κατάρρευση. Αλλά οι τζογαδόροι καπιταλιστές σκοπεύουν να παίξουν το παιχνίδι για όσο μπορούν, και δεν σκοπεύουν να καθίσουμε οι περισσότεροι από εμάς μαζί τους στο τραπέζι. Αν θέλουμε να όσος χρόνος έχει απομείνει στην ανθρωπότητα να εξελιχθεί διαφορετικά από ότι έχει κάνει μέχρι τώρα ο ύστερος καπιταλισμός πρέπει να δράσουμε τώρα – επειδή οι βαρβαρότητες που έχουμε δει θα πολλαπλασιαστούν, και δεν θα μας χαριστούν.

Στο Santa Clarita Diet, η ζωντανή νεκρή ηρωίδα Sheila αναγνωρίζει πως είναι αποτελεί κομμάτι μιας αποκαλυπτικής κατάστασης, αλλά προσπαθεί να διαφοροποιηθεί από αυτή την απειλή με το να περιορίσει την δίαιτα της σε «κακούς ανθρώπους». Αυτή η προσπάθεια είναι ξεκάθαρα ανάλογη με τις αντιλήψεις «ηθικής κατανάλωσης» στον καπιταλισμό, για τις οποίες η Sheila κάνει ένα αστείο λέγοντας πόσο ακριβό θα ήταν το κρέας από Ναζί στο σούπερ μάρκετ αν «παράγονταν βιώσιμα». Τελικά όμως η Sheila συνειδητοποιεί πως ακόμη και αν συμβάλλει στην πιθανή καταστροφή της ανθρωπότητας, μπορεί επίσης να παλέψει εναντίον της καταστροφής.

Ζούμε μια κατάσταση μαζικής εξαφάνισης. Η εξαφάνιση θα συμβεί.  Πόσο καιρό έχουμε όμως, και πως θα ζήσουμε αυτά τα χρόνια; Ποιο σκοπό θα αποκτήσουμε και ποιο λάβαρο θα κουβαλήσουμε; Ποιος θα είναι ο σκοπός της ιστορίας μας; Θα οδηγηθούμε προς το θάνατο από τους πλούσιους καθώς ο κόσμος κυριολεκτικά θα καίγεται; Θα αποστρέψουμε τα μάτια μας και θα κοιμίσουμε τα μυαλά μας καθώς η κρίση κλιμακώνεται; Ή θα ακολουθήσουμε το παράδειγμα κοινοτήτων και ακτιβιστών που έχουν που έχουν αποκλείσει αγωγούς, αεροδρόμια και δρόμους πόλεων; Θα παλέψουμε για μια κοινωνία που δεν ορίζεται από το πλούτο, όπου φροντίζουμε για όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους για όσο το δυνατόν περισσότερο – όπου η φροντίδα θα υπάρχει για εκείνους που με τη σημερινή μας πορεία θα ταφούν κάτω από τα πόδια μας; θα ζήσουμε σαν να είμαστε πραγματικά ζωντανοί, παλεύοντας για ζωή και αξιοπρέπεια; Ή θα περάσουμε την αποκάλυψη σαν ζόμπι, περπατώντας αργά προς την λήθη;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s