Άρθρο που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Marvels & Tales, Vol 14, No 1. Η Ruth B. Bottigheimer είναι ακαδημαϊκός, ερευνήτρια λογοτεχνίας, λαογράφος και συγγραφέας. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.

 

Μεταξύ 1500 και 1700, δηλαδή στη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους της πρώιμης σύγχρονης εποχής, οι ρόλοι των κοριτσιών και των γυναικών στις συλλογές ιστοριών άλλαξαν δραματικά, με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργηθεί το πλαίσιο για την εμφάνιση της σύγχρονης ηρωίδας των παραμυθιών. Στην αρχή αυτής της περιόδου οι ηρωίδες των βιβλίων αντιμετώπιζαν μόνες τους ένα κόσμο γεμάτο με ανταγωνιστές, χρησιμοποιώντας την μητρική σοφία για να διατηρήσουν την κοινωνική και σεξουαλική τους ανεξαρτησία. Δύο αιώνες αργότερα, τα κορίτσια είχαν μεταμορφωθεί σε τρομοκρατημένες δεσποινίδες, οι μητέρες τους είχαν υποχωρήσει στις σκιές, και υπηρέτριες και αδελφές που προηγουμένως είχαν προσφέρει την βοήθεια τους στην πρωταγωνίστρια είχαν εξαφανιστεί. Από την σπουδαία μελέτη, The Working Life of Women in the Seventeenth Century του 1919 από την Alice Clark, οι ιστορικοί και οι κριτικοί λογοτεχνίας δεν αποδίδουν συχνά το είδος των αλλαγών που αναφέρω εδώ στην εμφάνιση του καπιταλισμού. Στρεφόμενο σε πρόσφατες μελέτες στην γυναικεία ιστορία, το γένος τη σεξουαλικότητα, και την μορφή της οικογένειας για να προσπαθήσω να αποκρυπτογραφήσω αυτό το περίπλοκο λογοτεχνικό φαινόμενο, το δοκίμιο αυτό αντιπροσωπεύει μια ουσιαστική αλλαγή στην προσπάθεια ερμηνείας της θέσης των ιστορικών λογοτεχνικών ηρωίδων.

Ως τον 19ο αιώνα, το πιο δημοφιλές σώμα ιστοριών, η συλλογή των Grimm, χαρακτήριζε ένα κορίτσι κακό και ένα αγόρι τολμηρό για την ίδια πράξη. Αυτή η παράδοξη πόλωση αντιστοιχούσε στις κοινωνικές θέσεις για το φύλο στη Γερμανία κατά το 19ο αιώνα, όπως και στην Δυτική Κουλτούρα συνολικά σε αυτή την περίοδο. Οι γερμανικές ιστορίες των Grimm τον 19ο αιώνα ήταν έντονα αντίθετες από τις γερμανικές συλλογές ιστοριών του 16ου αιώνα, οι οποίες – όπως οι γαλλικές, αγγλικές και ιταλικές ύστερες μεσαιωνικές συλλογές ιστοριών – επιδεικνύουν πολύ λιγότερη την έμφυλη πόλωση που έχει γίνει τυπική στα σύγχρονα παραμύθια. Κάποιες φορές, πρακτικά, επιδεικνύουν χαρακτηριστικά αντίθετα από τις σημερινές.

Στην μελέτη μου των διαφορών μεταξύ των μεσαιωνικών, πρώιμων σύγχρονων και σύγχρονων ηρωίδων παραμυθιών θα περιγράψω τον τρόπο με τον οποίο το γένος και η σεξουαλικότητα έχουν θεματοποιηθεί, και στη συνέχεια θα περιγράψω πως αυτή η αντιμετώπιση άλλαξε δραματικά στην πρώιμη σύγχρονη εποχή. Τέλος θα συμπεριλάβω ότι έχουμε μάθει για τις ιστορικές συνθήκες που διαμόρφωσαν την εμπειρία των πραγματικών γυναικών σε μια προσπάθεια να κατανοηθεί η σχέση μεταξύ τον ιστορικά μειούμενο έλεγχο των γυναικών πάνω στην γονιμότητα τους και τη γέννηση της σύγχρονης ηρωίδας των παραμυθιών.

Είναι μάλλον απίθανο να μιλήσει κάποιος εναντίον της πρότασης πως το γένος και η σεξουαλικότητα, το φύλο και οι έμφυλοι ρόλοι έχουν καίρια κοινωνική σημασία, «ολοκληρωτικά αλληλένδετες περιστάσεις δράσης» που διαφέρουν από την μια κουλτούρα στην άλλη. Αυτή η φράση προέρχεται από το άρθρο της Candace West και της Sarah Fenstermacher, «Power Inequality, and the Accomplishment of Gender: An Ethnomethological View», αλλά to σημείο αυτό έχει συζητηθεί και αναλυθεί εντατικά κατά τις τελευταίες δεκαετίες.

Οι άνθρωποι βιολογικά γεννιούνται βιολογικά θηλυκά ή αρσενικά. Κοντινοί γνωστοί όπως και εντελώς ξένοι ενσωματώνουν  αυτή την πτυχή της ταυτότητας ενός ατόμου στην αντίληψη τους για μεμονωμένα άτομα. Η ιδέα του φύλου είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη συνείδηση στο βαθμό που καθορίζει κοινωνικές προσδοκίες και συναισθηματικές αντιδράσεις που από καιρό περνούσαν απαρατήρητες.

Ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός δημοσιεύσεων, τόσο ακαδημαϊκές όσο και μη, πάνω στο θέμα του φύλου και των έμφυλων ρόλων έχει κάνει αυτές τις δίδυμες αντιλήψεις τόσο γνώριμη κατηγορία που δεν χρειάζεται υποσημειώσεις. Σε αυτή τη κατάσταση ευρύτερης επίγνωσης, δεν είναι απαραίτητο να προσφερθούν τεχνικοί ορισμοί για το «γένος» και το «φύλο», εκτός από όταν περιγράφω το πλαίσιο του φύλου ως βιολογικά δοσμένου και οπτικά αναγνωρίσιμου χαρακτηριστικού και του φύλου ως κοινωνικά κατασκευασμένου συνόλου χαρακτηριστικών που έχουν αποδοθεί ως κομμάτι ενός ιδιαίτερα περίπλοκου σημειωτικού συστήματος μέσα στις κοινωνίες.

Η σχέση μεταξύ γένους και φύλου έχει απασχολήσει τα μυαλά των ανθρώπων για χιλιετίες. Μισογύνηδες βιβλικοί σχολιαστές αναφέρονταν στην προδιάθεση των γυναικών – ξεκινώντας με την Εύα – να μιλάνε και να κάνουν αμαρτίες. Τα τελευταία τριακόσια χρόνια δεκάδες κείμενα, συνήθως προτεσταντικά, έχουν αφιερωθεί στην περιγραφή των φύλων και τις ιεραρχικά αποδεκτές σχέσεις μεταξύ τους. Η πένα, που σχεδόν πάντοτε την κρατούσε άνδρας, έγραφε οδηγίες για το τι έπρεπε ή δεν έπρεπε να κάνουν οι γυναίκες και τη αποτελούσε γυναικεία και μη γυναικεία συμπεριφορά. Αυτές ήταν οι περιγραφές, οι εντολές, και οι εξηγήσεις των Γερμανών, και συνεχίζουν να ορίζουν το είδος ως τον 20ο αιώνα.

Πως και γιατί το θυληκό γένος κατασκευάστηκε λεκτικά όπως ήταν, και κυρίως το τι αποφασιστικό συνέβη μεταξύ 1500 και 1700, είναι ένα σημαντικό ζήτημα. Κατά την άποψή μου, οι ευρωπαϊκές συλλογές παραμυθιών περιέχουν στοιχεία για την για την αλλαγή στη φύση της αντίληψης της θηλυκότητας και της αρρενωπότητας και συμβάλουν στην εξήγηση των τεράστιων διαφορών που υπάρχουν μεταξύ των πρώτων σύγχρονων ηρωίδων παραμυθιών της Ευρώπης κατά τον 16ο αιώνα στην Ιταλία και των απογόνων τους τρεις και τέσσερις αιώνες αργότερα.

Συλλογές ιστοριών εμφανίζονταν ξανά και ξανά, αιώνα μετά από αιώνα, κάποιες ανατυπώνονταν για αιώνες. Σύγχρονοι αναγνώστες συχνά βρίσκουν περιστασιακά γνώριμες ιστορίες μεταξύ των ύστερων μεσαιωνικών ιστοριών, αλλά σε δυο κατηγορίες που με την πρώτη ματιά μοιάζουν να είναι άσχετες μεταξύ τους, εργασία και σεξουαλικότητα, οι αναγνώστες βρίσκουν συχνά άγνωστες νοοτροπίες και ξένες πρακτικές. Αυτό γίνεται γιατί, με την πάροδο του χρόνου, σημαντικές αλλαγές εμφανίστηκαν στην κοινή αντίληψη των οικονομικών ρόλων που θεωρούνταν κατάλληλες για τις γυναίκες και για τους άνδρες και την ίδια στιγμή αλλαγές πραγματοποιούνταν στον ορισμό των κοινωνικών κατηγοριών του γένους και της σεξουαλικότητας.

Η ανθρώπινη φυσιολογία καθόρισε πως στις ετεροφυλόφιλες σεξουαλικές σχέσεις, ένας άνδρας διεισδύει στο σώμα της γυναίκας συντρόφου του. Η ανατομική διείσδυση ήταν αντιληπτή από παλιά ως ενεργητική και αρσενική, ενώ το να διεισδύεσαι παρουσίαζε παθητικότητα και θηλυκότητα. Αυτό ήταν το εθιμικό και κανονιστικό λεξιλόγιο του γένους και του φύλου από το 1700 και μετά, και παρέμεινε μια άγραφη αρχή σε όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Θα πω, ωστόσο, πως σε ιστορικούς όρους δεν ήταν η διείσδυση αυτή καθ’ εαυτή που δήλωνε παθητικότητα και θηλυκότητα, αλλά οι πραγματικές συνέπειες αυτής της διείσδυσης. Ήταν και είναι η πιθανότητα της εγκυμοσύνης από την διείσδυση των γενετικών οργάνων που το έκανε λογικό να εξισωθεί το να διεισδύεσαι με την παθητικότητα και επιπλέον να εξισωθεί η παθητικότητα με το θηλυκό και την θηλυκότητα.

Πριν το 1500 το φύλο, η σεξουαλικότητα και οι σεξουαλικές σχέσεις όπως παρουσιάζονταν στις συλλογές ιστοριών είχαν ελάχιστη σχέση με τους γνώριμους έμφυλους ρόλους. Οι ιστορικοί εντόπισαν μια ριζική αλλαγή ως προς την αντιμετώπιση του σεξ και της σεξουαλικότητας πριν και μετά το 1500, και οι έμφυλοι ρόλοι στις συλλογές παραμυθιών δείχνουν και ενσωματώνουν αυτή την αλλαγή. Οι αλλαγές διέφεραν μεταξύ τους γεωγραφικά, πρόσκαιρα αργές αλλά δίχως συγκεκριμένη κατεύθυνση. Από το 1700 περίπου ήταν οι συνέπειες των σεξουαλικών σχέσεων, δηλαδή, μια εγκυμοσύνη εννέα μηνών και η προσωπική και οικονομική εξάρτηση που καθόρισαν ένα ολόκληρο σύνολο γυναικείων έμφυλων ρόλων. Μια λογοτεχνική πτυχή αυτής της ιστορικής εξέλιξης ήταν η εμφάνιση της σύγχρονης ηρωίδας των παραμυθιών.

Ας προσπαθήσουμε για μια στιγμή να απομακρυνθούμε από τις συνθήκες που ισχύουν στις Δυτικές αστικές κοινωνίες του 20ου αιώνα. Ας θυμηθούμε πως με εξαίρεση μια μικρή μειονότητα του πληθυσμού της Ευρώπης, οι συνθήκες της καθημερινής ζωής ήταν ιδιαίτερα σκληρές στις πόλεις, τις κωμοπόλεις, και τα χωριά της υπαίθρου. Ανέσεις όπως θέρμανση ή ζεστό και τρεχούμενο νερό που σήμερα έχουμε στρίβοντας άκοπα ένα διακόπτη ή πατώντας ένα κουμπί απαιτούσε κόψιμο, μεταφορά και τεμαχισμού δένδρων, απομάκρυνση της στάχτης, τη μεταφορά νερού, το βράσιμο του, και το πέταγμα του. Οι περισσότεροι άνθρωποι ζούσαν ελάχιστα πάνω από το όριο της φυσικής επιβίωσης, κάτι που σήμαινε πως είτε θα δούλευαν για το ψωμί τους ή θα πέθαιναν. Υπό συνθήκες όπως αυτές, μοιάζει αυτονόητο πως μια γυναίκα που επιθυμούσε να επιβιώσει το παιδί της (και πολλά δεν το κατάφερναν!) έπρεπε πρώτα να μεταφέρουν την προσοχή τους στο παιδί αυτό (μόνο οι εύπορες έδιναν τα παιδιά τους σε τροφούς) και μετά να συμμορφωθούν με συνθήκες που θα εξασφάλιζαν την παρουσία ενός σταθερού κουβαλητή και πάροχου καταφυγίου. Η μονογονεϊκή μητρότητα σήμαινε κοινωνικό εξοστρακισμό, ακόμη και εξορία· η χηρεία για τις περισσότερες σήμαινε ακραία ανέχεια.

Ας επιστρέψουμε στις γυναίκες πρωταγωνίστριες των συλλογών παραμυθιών. Τι θα γίνονταν αν δεν πρόκυπτε κανένα μωρό από μια σεξουαλική συνεύρεση; Τι θα γίνονταν αν δεν ακολουθούσε μια εγκυμοσύνη εννέα μηνών την επανειλημμένη σεξουαλική επαφή, αλλά δεν υπήρχε εγκυμοσύνη, ή το περισσότερο, εγκυμοσύνη ενός μηνός; Δηλαδή μια τερματισμένη εγκυμοσύνη; Τι θα γίνονταν αν τα κορίτσια και οι γυναίκες έλεγχαν τη γονιμότητα τους;

Ήταν γύρω στο 1700 που τα σύγχρονα χαρακτηριστικά της θηλυκότητας πήραν σταθερή μορφή και οδήγησαν στην κατασκευή μιας θηλυκότητας που θεωρούνταν κανονική μέχρι πρόσφατα. Όλο και περισσότερο, στοιχεία δείχνουν πως τετρακόσια και πεντακόσια χρόνια πριν γυναίκες και άνδρες σκέφτονταν και δρούσαν με τρόπους που διέφεραν ριζικά από ότι υποθέταμε και περιμέναμε από αυτό το παρελθόν. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν πως έως το 1500 ή 1550, με την βοήθεια ενήμερων μαιών μπορούσαν να ελέγχουν σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης την δική τους γονιμότητα. Μεταξύ 1500 και 1700 αυτή η δυνατότητα εξαφανίστηκε· και μετά το 1700 οι βασικές μορφές ελέγχου που απέμειναν στις γυναίκες ήταν ή να απέχουν από τις σεξουαλικές σχέσεις ή να αραιώνουν τις γέννες με το να θηλάζουν. Με άλλα λόγια, οι Δυτικοευρωπαίες έχασαν βαθμιαία τον έλεγχο πάνω στην γονιμότητα τους μεταξύ 1500 και 1700. Ειπωμένο με ένα άλλο τρόπο «η γονιμότητα […] μέχρι και τον 18ο αιώνα, έδειχνε την διαφορά μεταξύ της αγάπης στο γάμο και της αγάπης εκτός γάμου». Δηλαδή της φυσικής συνέπειας του σεξ, ή «αγάπης», όπως το εκφράζει με τόλμη ο Philippe Ariès, πριν ή εκτός γάμου μπορούσε να ελέγχεται, και ελέγχονταν από πολλές γυναίκες.

Ιστορικές Δυνάμεις και Αλλαγές στην Θέση της Γυναίκας

Στον ύστερο Μεσαίωνα, υπήρχαν επιλογές για μια γυναίκα να ζήσει και να συντηρήσει τον εαυτό της η ίδια. Μια γυναίκα ηθική ζωή και καλές συνήθειες, είτε ήταν φτωχή είτε ήταν πλούσια, μπορούσε να αποφύγει το να (ξανα)παντρευτεί ή να ζήσει σε béguinage (ΣτΜ: ένας τύπος θρησκευτικού ξενώνα-κοινότητας για την φιλοξενία γυναικών). Τέτοιου τύπου κοινότητες υπήρχαν τουλάχιστον από τις αρχές του 12ου αιώνα, φιλοξενώντας αρχικά τις κόρες πατρικίων των πόλεων. Μέχρι τα τέλη του 12ου αιώνα πρόσφεραν καταφύγιο σε φτωχές γυναίκες, και βαθμιαία έγιναν τόποι επικερδούς απασχόλησης, με ομοιότητες με τα ανδροκεντρικά συστήματα των συντεχνιών. Ευρέως διαδεδομένα στην Βόρεια Ευρώπη, τα béguinage βρίσκονταν σε μεγάλη συγκέντρωση στις πόλεις του Ρήνου όπως το Μάιντζ, το Στρασβούργο, η Βασιλεία, και η Κολωνία, όπου βρίσκονταν πάνω από εκατό, όπως και πιο ανατολικά στην Γερμανία (Αμβούργο, Βρέμμη, Λόμπεκ), σε όλες τις Κάτω Χώρες, στη Γαλλία, στο Παρίσι και τη Μασσαλία, όπως και σε πλήθος εμπορικά κέντρα μεταξύ τους, όπως το Σαμπρέ, η Λιλ, το Ντουαί, το Αράς, η Μπεθούν και το Σεν Ομέρ. Σε ένα béguinage η γυναίκα ζούσε με απόλυτη ασφάλεια και σχετική ελευθερία και προσωπική ανεξαρτησία, όπως δείχνουν ξεκάθαρα οι σατυρικοί στίχοι του Rutebeuf. Πολλά béguinage εξαφανίστηκαν με την οικονομική άνθηση του στα τέλη του 15ου αιώνα, αλλά ο θεσμός επανεμφανίστηκε στα 1600.

Στο άλλο άκρο του φάσματος ήταν η πορνεία, ένας ακόμη σημαντικό μονοπάτι προς την οικονομική ανεξαρτησία. Κάθε μικρή κοινότητα είχε επίσημα προστατευμένα μέρη για συνουσία έξω από το νόμιμο γάμο. Συχνά κατασκευάζονταν με κοινοτικά έξοδα και συχνά διευθύνονταν από χήρες και γυναίκες τεχνιτών, ήταν γεμάτα με πατέ, κρασί και υπηρέτες. Όλα τα επίπεδα της ανδρικής κοινωνίας σύχναζαν στο prostibulum publicum ιδιαίτερα κατά στο απόγειο τους μεταξύ 1440 και 1490. Στη Βενετία του Giovanfrancesco Straparola, η «εταίρα δεν ήταν ένα φαινόμενο στο περιθώριο της κοινωνίας, αλλά ένα από τα βασικά της συστατικά […] και αποτελούσε ένα σημαντικό στάδιο στη διαφοροποίηση των κοινωνικών ρόλων και της εργασίας». Επιπλέον για τα κορίτσια και τις γυναίκες της Βενετίας «ο ερωτισμός ήταν ένα από τα αναρίθμητα εργαλεία για την δημιουργία κεφαλαίου». Αλλά το «γαλλικό κακό», οι φθίνουσα οικονομική κατάσταση, και τελικά οι αποτελεσματικοί περιορισμοί εναντίον της αντισύλληψης άλλαξαν την διαθεσιμότητα και την εμπορικότητα του σεξ δίχως τεκνοποίηση. Η εύκολη πρόσβαση και κοινοτικά και κοινωνικά επιτρεπτού σεξ εκτός γάμου άρχισε να φθίνει ξεκινώντας από το 1490-1500 στην Γαλλία, και λίγο αργότερα στην Βενετία. Τέτοιες ριζικές αλλαγές σε επί μακρόν αποδεκτές σεξουαλικές πρακτικές  πρέπει να συνοδεύονταν από εξίσου ριζικές αλλαγές στην δημόσια αντίληψη για το σεξ και τη σεξουαλικότητα. Σε κάθε περίπτωση, η νοοτροπίες στις δημοφιλείς συλλογές ιστοριών άλλαξε, και οι ηρωίδες των παραμυθιών ενσάρκωναν το αποτέλεσμα.

Όταν η Joan G. Kelly έθεσε το ερώτημα «Είχαν οι γυναίκες Αναγέννηση;» κατέληξε αντίθετα είχαν «βιώσει μια περιστολή κοινωνικών και προσωπικών δικαιωμάτων». Δείτε για παράδειγμα, πως εορτασμοί ιδιαίτεροι για τις ζωές των γυναικών υποβαθμίστηκαν στην διάρκεια του 16ου αιώνα, πως η συμμετοχή των γυναικών σε λαϊκές αδελφότητες απαγορεύτηκε, πως οι γυναίκες απαγορεύτηκε να ταξιδεύουν ασυνόδευτες, πως πολλές τέχνες στις οποίες προηγουμένως οι γυναίκες κυριαρχούσαν, όπως η κατασκευή θρησκευτικών κεριών ή στη Παρασκευή ζύθου, ελατώθηκαν δραματικά στα 1500. Με όρους επιλογής του γάμου με ένα άνδρα ή το Θεό, η διανομή της περιουσίας της μοναστηριακής περιουσίας και η διάλυση των γυναικείων θρησκευτικών δομών στις περιοχές που κυριαρχούσαν οι Προτεστάντες εξολόθρευσε ένα ζωτικό καταφύγιο για τις γυναίκες. Την ίδια στιγμή δίκες και εκτελέσεις για μαγεία ξεκίνησαν την τρομοκρατία των δύο αιώνων εναντίον περιθωριοποιημένων ατόμων. Πηγαίνοντας ενάντια στο ρεύμα πρέπει να καταλήξουμε πως πριν το 1500 πως οι γυναίκες, ή τουλάχιστον πολλές γυναίκες, ήταν μέλη αδελφότητας, ήταν ενεργές στην χρηματική οικονομία, ή ζούσαν σε σχετική αισθηματική και πνευματική ανεξαρτησία σε ένα μοναστήρι ή béguinage.

Η λαϊκή πρακτική στα τέλη του Μεσαίωνα πρόσφερε στις γυναίκες ευκαιρίες να εκφραστούν θρησκευτικά. Η ίδια η εκκλησία πρόσφερε θηλυκά πρότυπα όπως η Μαναγία και η μητέρα της Αγία Άννα στα πλαίσια της Άγιας Οικογένειας, μέσα στη ζωή και την φροντίδα των μοναστηριών, και μέσα στο πάνθεο των αγίων της. Και αυτό επίσης άλλαξε με τις συνεχόμενες θρησκευτικές Μεταρρυθμίσεις στην Ευρώπη, Λουθηρανική, Καλβινιστική, και Καθολική. Επιπλέον, «η Λουθερανική Μεταρρύθμιση έφερε μαζί της μια έμφαση στη θέση της γυναίκας στο σπίτι» στην Γερμανία, όπως και στις Νορδικές χώρες.

Κατά τον 14ο και τον 15ο αιώνα κάποιες γυναίκες ήταν μέλη σε γυναικείες συντεχνίες στο Παρίσι και την Κολωνία. Άλλες ανήκαν σε ανδρικές συντεχνίες ως σύζυγοι ή ως χήρες. Μερικές εκατοντάδες χρόνια αργότερα, ωστόσο, το σύστημα των συντεχνιών απέκλειε σχεδόν εντελώς τις γυναίκες. Μετά το 1500 η γενικώς μικρότερη κεφαλαιοποίηση της γυναικείας εργασίας επίσης λειτούργησε εναντίον τους καθώς οι αγορές έγιναν πιο απομακρυσμένες και έντονα καπιταλιστικές. Κατώτερες σε θέση, οι γυναικείες εργασίες  περιορίζονταν σε γενικές γραμμές στο σπίτι. Όπως αναφέρει η Merry Wiesner σε μια μετάφραση της γλώσσας του 16ου αιώνα, μια γυναίκα «δίχως αφέντη» στερούνταν όλο και περισσότερο την δυνατότητα να συντηρήσει τον εαυτό της μετά την Αναγέννηση.

Όλες οι τάσεις που περιεγράφηκαν στην προηγούμενη παράγραφο φάνηκαν ιδιαίτερα στην ζυθοποιία. Γυναίκες – ελεύθερες, χήρες, ή παντρεμένες – είχαν κυριαρχήσει στην τέχνη αυτή κατά το Μεσαίωνα, αλλά με την ευρεία εισαγωγή της μπύρας με λυκίσκο, η ζύμωση αναδιοργανώθηκε σύμφωνα με τις γραμμές παραγωγής και διανομής στην στις οποίες μια ελεύθερη ή χήρα γυναίκα σπάνια βρίσκει θέση.

Όπως και η παραγωγή μπύρας, η κατασκευή ενδυμάτων επίσης έχει εξελιχθεί αργά από μεσαιωνική γυναικεία ασχολία σε μεικτή επιχείρηση στα ύστερα μεσαιωνικά χρόνια στην οποία άνδρες και γυναίκες συμμετείχαν σε μια πρώιμη σύγχρονη ανδροκρατούμενη βιομηχανία. Έξω από την οικιακή οικονομία, άρχισε να γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τις γυναίκες να γίνουν είτε ισότιμοι οικονομικοί συνέταιροι με ίσα δικαιώματα με τους πατεράδες, τους γιούς, ή τους αδερφούς τους, ή ακόμη και ανεξάρτητες επιχειρηματίες ανάμεσα στους άνδρες όμοιους τους.

Αφροδίσια νοσήματα, όπως η σύφιλη, έγιναν προβλήματα δημόσιας υγείας και περιέπλεξαν την κοινωνική και σεξουαλική επαφή των ανδρών και των γυναικών από το 1493 και έπειτα. Αυτές οι βαθιές αλλαγές έγιναν αισθητές στις ζωές των κοριτσιών και των γυναικών και αποτέλεσαν την ώθηση πίσω από τις αλλαγές στους έμφυλους ρόλους των κοριτσιών και των γυναικών. Στο βαθμό στον οποίο όπου οποιοδήποτε μεμονωμένο κορίτσι ή γυναίκα  βίωνε αυτές τις αλλαγές βασίζονταν στη θρησκεία της (Καθολική ή Προτεστάντισσα), την κοινωνική τάξη της οικογένειας της, και την κατοικία της (πόλη ή επαρχία). Η λογοτεχνική σημασία των αλλαγών που συζητήθηκαν  εδώ είναι πως καθώς οι πλοκές συμβάδιζαν πλέον με την καθημερινή ζωή, σήμαναν επίσης την αλλαγή του είδους των ιστοριών που πωλούνταν στο λαϊκό αναγνωστικό κοινό.

Έμφυλοι Ρόλοι και Εγκυμοσύνη σε Σύντομα Αφηγηματικά Κείμενα

Αν κάνουμε ανάλυση των αφηγήσεων πριν το 1550 με βάση το φύλο, εμφανίζονται κάποιοι απροσδόκητοι έμφυλοι ρόλοι. Πάρτε για παράδειγμα, την Αλεξανδριάδα, των τελών του 129υ αιώνα, στην οποία η βασίλισσα των Αμαζόνων Θαλήστρις εμφανίζεται μπροστά στον Μέγα Αλέξανδρο και ζητά από αυτόν, ένα εξαιρετικό δείγμα αρσενικού, ώστε να την αφήσει έγκυο για να φέρει στον κόσμο ένα γενετικά ανώτερο διάδοχο. Το ποίημα Cleanness  της Μέσης Αγγλικής εξυμνεί και προωθεί τις ετεροφυλοφιλικές ερωτοτροπίες ως σχέδιο του ίδιου του Θεού. Αυτές οι νοοτροπίες απέναντι στο σεξ και τη σεξουαλικότητα διαφέρουν εμφανώς από την εικόνα τους μεταξύ του 1700 και του 2000!

Τι είναι αυτό που υποβόσκει πίσω από μια τέτοια θαρραλέα σεξουαλικότητα: ήταν η εντυπωσιακή ανυπαρξία απογόνων μεταξύ διάσημων εραστών μια φανταστική υπόθεση; Ή αντιστοιχούσε στην πραγματική εμπειρία των ζευγαριών; Αν ίσχυε αυτό, πρέπει να συμπεράνουμε πως η μη νομιμοποιημένη από γάμο επαφή οδηγούσε σε ελάχιστες (η σε καμιά) κοινωνική ή οικονομική συνέπεια; Είναι δυνατό μια απονομιμοποιημένη σεξουαλική επαφή μπορούσε να εμποδίζει μια γυναίκα από το να συντηρήσει τον εαυτό της ή να ασκεί κάποια τέχνη; Αν ισχύει αυτό τότε μια γυναίκα μπορεί να ζούσαν φυσικά  και ψυχολογικά με ένα τρόπο που οι σύγχρονες γυναίκες έμαθαν ξανά μόλις τις τελευταίες δεκαετίες.

Που μπορούμε να ξεκινήσουμε μια έρευνα για εναλλακτικούς έμφυλους ρόλους, τέτοιους που να προϋπάρχουν της μορφοποίησης της σύγχρονης ηρωίδας των παραμυθιών; Οι γαλλικές παραβολές (fabliaux), μια δημοφιλής αφηγηματική μορφή στα Αγγλικά, τα Γαλλικά, τα Ιταλικά, και τα Γερμανικά κατά το 13ο και πρώιμο 14ο αιώνα φωτίζουν τους παλιούς έμφυλους ρόλους, ακόμη και αν αναγνωρίζουμε πως ήταν γεμάτα παλιά στερεότυπα. Οι παραβολές ήταν σύντομες έμμετρες ιστορίες των οποίων το περιεχόμενο επικεντρώνονταν σε σωματικά μέρη και σωματικές λειτουργίες. Ήταν αυτές οι ιστορίες αστείες επειδή η γλώσσα τους έσπαγε ταμπού; Ήταν η παραληρηματική χυδαιότητα το αποτέλεσμα της «αδυναμίας της γλώσσας να κατονομάσει την σεξουαλική σχέση»; Η παραβολή ειρωνεύονταν μια δημόσια αναγνωρισμένη και χαρούμενη σεξουαλικότητα, την οποία ο Βοκάκιος πιο ευγενικά ονόμασε «τα γλυκύτερα φιλιά και ερωτικά αγκαλιάσματα και ευχάριστα ζευγαρώματα»; Ή ήταν η παραβολή μια σατυρική μορφή που παρωδούσε τα έπη της αυλής; Δημιουργημένα στο αποκορύφωμα του Μεσαίωνα γύρω στο 1250, στοιχεία του περιεχομένου τους τόσο σε πεζή όσο και έμμετρη μορφή διατήρησαν την έντονη τους παρουσία σε όλη την Δυτική Ευρώπη για πάνω από τετρακόσια χρόνια.

Το περιεχόμενο των παραβολών λέει πολλά για τις κοινωνικές εικασίες. Στο ο «Ψαράς στη Γέφυρα του Σηκουάνα» η πρώτη πρόταση προετοιμάζει τους ακροατές για την κατάληξη της ιστορίας, όπως δηλώνει τολμηρά:

Quar jone fame bien peüe/ Sovent voudroit estre foutue

Η στροφή λέει, αναδιατυπωμένη, πως είναι ειδικά μια καλοαναθρεμμένη νεαρή γυναίκα που συχνά θέλει σεξουαλικές σχέσεις. Αυτό το εντυπωσιακό άνοιγμα είναι η αρχή μιας ιστορίας για μια νεαρή γυναίκα που αποκτά εραστή επειδή ο άντρας της περνά πολύ καιρό ψαρεύοντας. Ο αφηγητής όχι μόνο αποδέχεται την συμπεριφορά της γυναίκας αλλά την εμφανίζει ως αναγκαία αντίδραση στην οικογενειακή εγκατάλειψη. Άλλοι χαρακτήρες στην ιστορία με παρόμοιο τρόπο αποδίδουν απόλυτα την ευθύνη στον άντρα, που, αντί να ψαρεύει, έπρεπε να ικανοποιεί την γυναίκα του.

Σε άλλες παραβολές οι συγγραφείς λένε πως οι σεξουαλικές σχέσεις είναι το ίδιο σημαντικές με τοι φαγητό και το νερό και πως θα πρέπει να προσφέρουν ευχαρίστηση και στους δύο συντρόφους. Πολλές ιστορίες βασίζονται στην υπόθεση, που εμφανώς είναι κοινή με το κοινό, πως στον έρωτα οι γυναίκες λαμβάνουν τις πρωτοβουλίες, και πως επιπλέον είναι αυταπόδεικτο πως μια γυναίκα θα εγκαταλείψει τον άντρα που έχασε το ανδρικό του μέλος, ή τη χρήση του, ανεξάρτητα από το πως έγινε.

Για τους σύγχρονους αναγνώστες αποτελεί μάλλον έκπληξη που οι παραβολές ενώ μιλούν τόσο πολύ για την σεξουαλική επαφή λένε ελάχιστα για μωρά. Είναι ένα φαινόμενο που ο Αμερικάνος μελετητής των παραβολών Charles Muscatine σημείωσε και σχολίασε. Τα πάντα δείχνουν πως κάθε άλλο παρά περιορισμένη στους Γάλλους, αυτή η γαλατική παιχνιδιάρικη διάθεση υπήρχε στα αναγνώσματα αναψυχής σε όλη την Δυτική Ευρώπη.

Επιπλέον παραδείγματα μπορεί να είναι αναγκαία για να πείσω τους αναγνώστες για την ευρεία εγκυρότητα των παρατηρήσεων μου. Ένας διάσημος γραπτός απόγονος των χοντροκομμένων επαρχιακών παραβολών ήταν οι εκλεπτυσμένες αστικές ιστορίες του Giovanni Boccaccio. Μέσα στις ιστορίες του Δεκαήμερου, η «απόλυτη ευχαρίστηση» υπάρχει συχνά στις φλογερές Γκισμόνδες και τους πρόθυμους Γκισκάρδους, ωστόσο η εκτός γάμου επαφή ποτέ δεν οδηγεί σε εγκυμοσύνη.  Ένα αστείο παράδειγμα η αστεία ιστορία της Παμπινέα για τον αισχρό Αδερφό Αλμπέρτο:

«Μπέρτο ντελα Μάσα, ένας άνδρας «έκλυτου και διεφθαρμένου βίου» από την Ίμολα, είχε κλέψει, εκπορνεύσει, πλαστογραφήσει, και σκοτώσει μέχρι που αναγκάστηκε να δραπετεύσει από τη πόλη του. Βρίσκοντας μια νέα ζωή στη Βενετία ως φραγκισκανός ιερέας με το όνομα Αδερφός Αλμπέρτο της Ίμολα, ζούσε σε αυστηρή λιτότητα και έκλαιγε δυνατά στην αγία τράπεζα, με τους ευσεβείς του τρόπους σύντομα να τον κάνουν έμπιστο σύμβουλο σε όλη τη πόλη. Σαν παλιός έκφυλος, ήταν ευρυμαθής και πρόθυμος εξομολογητής. Κατά συνέπεια ήταν περιζήτητος, ιδιαίτερα ανάμεσα στις γυναίκες της υψηλής τάξης.

Μια μέρα επέπληξε την όμορφη αλλά ανόητη Μαντόνα Λισετα ντα Κα’Κιρίνο, για την ματαιοδοξία της, αλλά μυστικά σχεδίασε πως θα την ξελογιάσει ο ίδιος. Δέκα μέρες αργότερα πήγε κοντά της με την είδηση πως ο Αρχάγγελος Γαβριήλ τον είχε χτυπήσει αλύπητα που περιφρόνησε τις ‘ουράνιες χάρες’ της, θρηνούσε πως ο παράδεισος με όλη του την δόξα δεν σήμαινε τίποτα από τότε που την είδε, και πως θα πέθαινε από έρωτα εκτός και αν την επισκέπτονταν. Αυτή η ουράνια αναφορά κολάκεψε ιδιαίτερα την ανόητη γυναίκα, που συμφώνησε αμέσως πως ο αρχάγγελος έπρεπε να έρθει την επόμενη μέρα και πως έπρεπε να δανειστεί ένα ανθρώπινο σώμα από τον Πατέρα Αλμπέρτο έτσι ώστε και εκείνος να πάρει ευχαρίστηση.

‘Ο Πατέρας Αλμπέρτο την επισκέφτηκε πολλές φορές στην αγγελική του μορφή, δίχως να έχει κανένα πρόβλημα’, μέχρι που εκείνη καυχήθηκε σε μια γειτόνισσα πως ο αγγελικός της εραστής απέδιδε ‘καλύτερα από τον άνδρα μου […] και έρχεται πολύ συχνά να κοιμηθεί μαζί μου».

Αξίζει να σταθούμε να αναλογιστούμε την συμπεριφορά της Μαντόνα Λισέτα και τις συνέπειες της. Από την αφήγηση του Δεκαήμερου, είναι φανερό πως και εκείνη απολάμβανε μια μακρόχρονη σχέση με τον «αρχάγγελο» και πως δεν ήταν ο πρώτος εραστής της. Παρά την διάρκεια της σχέσης, ούτε μωρά, ούτε εγκυμοσύνη, ούτε φόβος για εγκυμοσύνη χάλασαν την ερωτική τους ευχαρίστηση.

Αναφορικά με τις ανύπαρκτες εγκυμοσύνες για τους ανύπαντρους εραστές, η ιστορία του Αδερφού Αλμπέρτο είναι τυπική για το Δεκαήμερο. Στην Αγγλία η παρέα των προσκυνητών του Geoffrey Chaucer με τον ίδιο τρόπο διηγούνταν την μια παράνομη ερωτική (αλλά δίχως παιδιά) περιπέτεια μετά την άλλη στης Ιστορίες του Καντέρμπουρι, κάτι εξίσου πραγματικό για τους λογοτεχνικούς τους απογόνους τους τον 15ο αιώνα όπως το Cent Nouvelles Nouvelles.

Μπροστά σε αυτές τις ιστορίες από την Αγγλία, την Γαλλία, και την Ιταλία, κάποιος πρέπει να αναρωτηθεί αν ο δυτικό- και νότιο ευρωπαϊκοί λαοί γνώριζαν κάτι που οι άκαμπτοι βόρειοι δεν αντιλαμβάνονταν. Φαίνεται όμως ωστόσο πως οι λαοί βόρεια των Άλπεων ήταν εξίσου ενήμεροι όπως και οι γείτονές τους στο νότο και στη δύση, γιατί μοιχαλίδες Γερμανίδες ηρωίδες απολάμαβαναν τους εραστές τους για μεγάλα διαστήματα χωρίς να γενούν μικρούς Τριστάνους και Ισόλδες, ενώ η Γκουίνιβηρ και η Ευθύμη αρνήθηκαν την μητρότητα εξίσου αποτελεσματικά στις σχέσεις τους. Οι απατημένοι και οι απατημένες σύζυγοι υπάρχουν σε αφθονία. Η ενεργή θηλυκή σεξουαλικότητα υπάρχει θεματικά, αλλά οι εγκυμονούσες μοιχαλίδες δεν υπάρχουν.

Δεν αποτελεί έτσι έκπληξη που ιστορίες που έχουν ειπωθεί σε μεσαιωνικές συλλογές διαφέρουν στο περιεχόμενο από τους λόγους των θεολόγων και τα κηρύγματα των ιερέων. Ο ιστορικός Jean-Louis Flandrin αντιτάχθηκε έντονά στην εύκολη παραδοχή πως οι διδαχές της εκκλησίας αντανακλούσαν ακριβώς την κοινωνική πρακτική του Μεσαίωνα. Στο τέλος, οι συλλογές ιστοριών δεν πωλούνταν ανάμεσα στα στασίδια αλλά σε πάγκους βιβλίων στην αγορά. Όπως κάθε εμπόρευμα, πωλούνταν μόνο αν πρόσφεραν ιστορίες που η σύγχρονοι της εποχή ήθελαν να διαβάσουν, ιστορίες που ταίριαζαν με τη ζωή και τις εμπειρίες τους και τους έκαναν να γελάσουν.

Η πλοκή τους επίσης έπρεπε να βγάζουν νόημα δίχως περίπλοκες εξηγήσεις. Η πλοκή σε αυτές τις συλλογές ιστοριών μαρτυρούν την σεξουαλική δραστηριότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, τόσο εντός όσο και εκτός του γαμήλιου δεσμού. Αυτές οι ιστορίες περιλαμβάνουν θαρραλέες ηρωίδες που οδηγούν τα άτομα γύρω τους με το μυαλό  τους ώστε να αποφύγουν τις συνέπειες των σεξουαλικών παραπτωμάτων, για τις οποίες έχουν απόλυτη επίγνωση.

Η περίοδος κατά την οποία η σύγχρονη ηρωίδα των παραμυθιών – και η φανταστικές ηρωίδες γενικότερα – πήραν τη μορφή τους, μεταξύ 1500 και 1700, είναι πλέον μπροστά μας. όπως ταιριάζει σε μια μεταβατική περίοδο, οι συλλογές του 16ου αιώνα εκπέμπουν ανάμεικτα μηνύματα αναφορικά με το σεξ, τη σεξουαλικότητα και το φύλο.  Οι μαγικές ιστορίες του Giovanfrancesco Straparola είναι χαρακτηριστικές του είδους, ιδιαίτερα αφού η επιρροή τους ήταν τόσο σημαντική στη μορφή και το περιεχόμενο των ευρωπαϊκών παραμυθιών.

Ο Straparola πήρε τις περισσότερες ιστορίες του από παλιότερες ιταλικές συλλογές ιστοριών, αυτές οι επαναδιατυπωμένες ιστορίες διατηρούν τις παλιές αξίες αναφορικά με τους άνδρες, τις γυναίκες και τη σεξουαλικότητα. Μερικές όμως από αυτές τις ιστορίες ήταν νέα δημιουργήματα, τα πρώτα σύγχρονα ευρωπαϊκά παραμύθια. Εξετάζοντας αυτές τις ιστορίες με το βλέμμα στραμμένο στη σεξουαλική έκθεση της ηρωίδας, η εγκυμοσύνη υπό τον έλεγχο άλλο χαρακτήρα και ο φόβος μιας τέτοιας εγκυμοσύνης ξεπηδά από τις σελίδες. Στην πρώτη ιστορία της δεύτερης νύχτας, η άτεκνη Βασίλισσα Ερσίλια γονιμοποιείται από τρεις σκανδαλιάρικες νεράιδες καθώς αυτή κοιμάται στο κήπο, και ο ασχημόμορφος γιός της παίρνει μια γυναίκα που σύντομα μετά την πρώτη νύχτα του γάμου μένει έγκυος. Σε μια άλλη μαγική ιστορία, ο Πιέτρο ο Τρελός αφήνει έγκυο μια δεκάχρονη πριγκίπισσα απλά με το να το ευχηθεί. Η απροσδόκητη εικόνα του ήρωα Φορτούνιο στη κρεβατοκάμαρα της, κάνει την Πριγκίπισσα Ντοραλίς να φωνάξει με τρόμο σαν να την κομμάτιαζαν άγρια θηρία. «Δεν ήρθα να σας αφαιρέσω τη τιμή», την βεβαιώνει ο Φορτούνιο. Η χαμένη τιμή που φοβάται η Πριγκίπισσα Ντοραλίς είναι το ίδιο πράγμα που υποπτεύεται ο Μαρμιάτο ο μυλωνάς σε μια άλλη ιστορία όταν βρίσκει τρία εγκαταλειμμένα μωρά και συμπεραίνει πως «κάποια ευγενική κυρία είχε κάνει το έγκλημα αυτό για να κρύψει τη ντροπή της». Σε μια ιστορία, την Πέμπτη ιστορία της έβδομης ημέρας, τρία αδέρφια σώζουν μια πριγκίπισσα, αλλά δεν μπορούν να αποφασίσουν ποιος θα την πάρει· εκείνη, προφανώς δεν έχει λόγο επί του θέματος.  Και τέλος, όταν ο Ντιονίτζι εμφανίζεται μαγικά στο δωμάτιο της Πριγκίπισσας Βοιλάντε, βάζει τα χέρια του πάνω στα νεανικά μόλις εμφανή στήθη της . θα έπρεπε να φωνάξει με τρόμο αλλά της σκέπασε το στόμα. Δεν ήρθε να την ντροπιάσει λέει, και εκείνη τον παρακαλεί να σεβαστεί την τιμή της.

Στις ιστορίες του Straparola για τον αναπάντεχο πλουτισμό μέσα από μαγικούς γάμους η ισορροπία γέρνει υπέρ των ανδρών. Οι άνδρες δρουν πάνω στα σώματα των γυναικών. Σε αυτές τις ιστορίες οι γυναίκες δεν δολοπλοκούν πλέον για να ρίξουν στο κρεββάτι τους τους άνδρες. Αντίθετα αγόρια και άνδρες εισβάλουν στα σώματά τους στους ιδιωτικούς χώρους τρομοκρατημένων κοριτσιών και γυναικών.

Μέχρι την έκδοση του Pentamerone του Giambattista Basile, όλες του οι ιστορίες και όχι μερικές όπως στη περίπτωση του Straparola δείχνουν ένα κόσμο που έχει αλλάξει. Ολόκληρη η συλλογή του βασίζεται σε μια εγκυμοσύνη που ακολουθεί το πλαίσιο της πρώτης σεξουαλικής επαφής ενός κοριτσιού με τον βασιλικό της σύζυγο. Επιπλέον, οι ιστορίες του Basile περιγράφουν επιπλέον εγκυμοσύνες, και πάνω από όλα, αναπόφευκτες. Για παράδειγμα η ένατη ιστορία της πρώτης ημέρας διασκεδάζει τους ακροατές με την καρδιά ενός δράκου που φέρνει τη γονιμότητα σε κάθε γη· το μεγάλο κρεββάτι γεννά μικρά κρεββάτια, το μεγάλο σκαμνί μικρα σκαμνάκια, και νη μαγείρισα, η βασίλισσα και η υπηρέτρια της όλες τους γεννούν επίσης! Η πρώτη ιστορία της δεύτερης ημέρας, «Πετροσινέλα», αφορά μια έγκυο γυναίκα. Η επόμενη ιστορία έχει μια δίχως κρίμα και φόβο σεξουαλική σχέση μεταξύ της Νέλα και τον πρίγκιπα εραστή της, αλλά η επόμενη επιστρέφει στην ακούσια εγκυμοσύνη, όταν ο αφηγητής σημειώνει πως «κάποιοι μαθητές λένε πως στην Ισπανία οι φοράδες είναι γνωστό πως γκαστρώνονται με τον αέρα».

Λογοτεχνικά παραδείγματα σαν και αυτά στο Pentamerone του Basile συνεχίζουν να υπάρχουν στον 18ο αιώνα, του οποίου την όλο και περισσότερο αστικοποιημένη ζωή ο Jürgen Habermas περιέγραψε ως διαιρεμένη σε δυο σφαίρες. Η μια ήταν αρρενωπή, δημόσια, κυρίαρχη, προσκολλημένη στην ορθολογικότητα και που υπάρχει σε ένα ανώτερο πνευματικό επίπεδο· η άλλη ήταν θηλυκή, συγκρατημένη, φυσική, περιορισμένη, και υποτακτική, θεωρούνταν ανορθολογική και κοντά στη φύση, το οποίο σήμαινε, μεταξύ άλλων, εκτεθειμένη στο κίνδυνο της εγκυμοσύνης, είτε το επιθυμούσε, είτε όχι.

Μια από τις πιο διάσημες εγκυμοσύνες του 18ου αιώνα στη Γερμανία ήταν αυτή της Γκρέτσεν του Goethe. Έχοντας την αφήσει έγκυο ο Φάουστ, αρχίζει να τρελαίνεται, σκοτώνει το παιδί της, και η ίδια εκτελείται για βρεφοκτονία. Και όμως τα φαουστικά βιβλία της Αναγέννησης δεν έχουν έγκυες Γκρέτσεν. Γιατί, πρέπει να αναρωτηθούμε, ήταν μόνο η ηρωίδα του Φάουστ του Goethe που φουσκώνει η κοιλιά της; (Κάποιος αναπόφευκτα μπορεί να σκεφτεί την πρώιμη εκδοχή της Ραπουνζέλ των Grimm με τον σφιχτό κορσέ της).

Κατά το 19ο αιώνα η αδυναμία που αποδόθηκε στις γυναίκες χαρακτήριζε επίσης την πλειοψηφία των γερμανικών ή των επηρεασμένων από τις γερμανικές συλλογές ιστοριών. Αυτή ήταν ίσχυε κυρίως με την συλλογή των Grimm, όπου οι «δυνατές» ή «ομιλητικές» γυναίκες χαρακτηρίζονταν ως «κακές». Τα περισσότερα κορίτσια και γυναίκες υπέφεραν, και υπέφεραν πολύ περισσότερο από τους ανδρικούς χαρακτήρες σε παρόμοιες ιστορίες. Καταδικασμένες σε χρόνια σιωπής, αναρίθμητες ηρωίδες έπρεπε να υπομείνουν την εξορία τους στην ερημιά, με τα ρούχα τους να σαπίζουν σιγά σιγά.

Γιατί υποφέρουν τα κορίτσια των Grimm; Κυρίως επειδή η λαϊκή «σοφία» το ήθελε έτσι. Η παροιμία έλεγε «männer tun, frauen leiden» (Οι άνδρες δρουν, οι γυναίκες υπομένουν). Η παροιμία σήμαινε πως οι γυναίκες είναι παθητικές, αλλά η λέξη «leiden» επιτρέπει και μια δεύτερη ερμηνεία, «υποφέρουν», και τις περισσότερες φορές γίνονταν αντιληπτή με την δεύτερη έννοια, και δικαιολογούνταν από άμβωνα και βήμα ως η δίκαιη συνέπεια του σφάλματος της Εύας.

Μόλις η πλειονότητα των πρώιμων σύγχρονων γυναικών έχασε τον έλεγχο πάνω στην ίδια τους την γονιμότητα, οι παλιές αντιλήψεις πήραν μια νέα δύναμη και άρχισαν να κυριαρχούν την συζήτηση πάνω στο σεξ. Οι γυναίκες στις συλλογές ιστοριών δεν επιβίωναν πλέον με την εξυπνάδα τους και έβρισκαν σεξουαλική ικανοποίηση στη πορεία. Αντίθετα τα σώματά τους έγιναν φορείς «τιμής» και «ατιμίας».

Παράλληλα με την απώλεια του ελέγχου της γονιμότητας από τις γυναίκες υπήρξε η εμφάνιση ενός νέου λογοτεχνικού είδους , των παραμυθιών. Καθώς το είδος εξελίχθηκε προς την σύγχρονη μορφή του, δύο σημαντικές αλλαγές σημειώθηκαν στη πλοκή τους. Οι άνδρες έγιναν κίνδυνος για τις γυναίκες, και οι πρόσφατα αποδυναμωμένες γυναίκες ζάρωναν με φόβο. Είχαν χάσει εντελώς κυριολεκτικά το μυαλό τους. Οι κίνδυνοι που αποτελούσαν σεξουαλικά οι άνδρες γενικεύτηκαν σε ένα φανταστικό κόσμο στον οποίο οι γυναίκες υπέφεραν διαβολικούς απαγωγείς, ανελέητους φύλακες, μακροχρόνιες αιχμαλωσίες, και όλο και μεγαλύτερη απομόνωση. Εν ολίγης, η σύγχρονη ηρωίδα των παραμυθιών είχε γεννηθεί.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s