Απόσπασμά από το βιβλίο Kolyma Stories όπως δημοσιεύτηκε στην σελίδα The Paris Review. O Varlam Shalamov (1907-1982) ήταν συγγραφέας, δημοσιογράφος, ποιητής, οδηγήθηκε στα γκούλαγκ επειδή ήταν υπέρ του Trotsky και παρέμεινε κρατούμενος σε αυτά για 15 χρόνια. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.

 

 

  1. Την ακραία ευθραυστότητα της ανθρώπινης κουλτούρας, του πολιτισμού. Ένας άνθρωπος γίνεται κτήνος σε τρεις εβδομάδες, εξαιτίας της βαριάς εργασίας, του κρύου, της πείνας, και του ξυλοδαρμού.

 

  1. Το βασικό μέσο για την εξαχρείωση της ψυχής είναι το κρύο. Πιθανώς στα στρατόπεδα της Κεντρικής Ασίας οι άνθρωποι άντεχαν περισσότερο, καθώς ήταν πιο ζεστά εκεί.

 

  1. Κατάλαβα πως η φιλία, η συντροφικότητα, δεν θα γεννηθεί ποτέ σε πραγματικά δύσκολες, θανάσιμες συνθήκες. Η φιλία γεννιέται σε δύσκολες αλλά ανεκτές συνθήκες (στο νοσοκομείο, αλλά όχι στο λάκκο (ΣτΜ: ορυχείου).

 

  1. Συνειδητοποίησα πως το συναίσθημα που συντηρεί τους ανθρώπους για περισσότερο είναι ο θυμός. Πάνω σε ένα πεινασμένο άνθρωπο υπάρχει αρκετή σάρκα μόνο για θυμό: όλα τα άλλα τον αφήνουν αδιάφορο.

 

  1. Κατάλαβα πως οι «νίκες» του Stalin οφείλονταν στην δολοφονία των αθώων – μια οργάνωση με το ένα δέκατο το μέγεθος του θα είχε ξεφορτωθεί τον Stalin σε δυο μέρες.

 

  1. Κατάλαβα πως οι άνθρωποι ήταν άνθρωποι επειδή είναι φυσικά δυνατότεροι και γραπωμένοι στη ζωή περισσότερο από κάθε άλλο ζώο: κανένα άλογο δεν μπορεί να επιβιώσει τη δουλειά στο Μακρινό Βορρά.

 

  1. Είδα πως η μοναδική ομάδα ανθρώπων που είναι σε θέση να διατηρήσει ένα ελάχιστο ανθρωπιάς σε συνθήκες λιμοκτονίας και κακοποίησης είναι οι θρήσκοι, οι σεχταριστές (σχεδόν όλοι), και οι περισσότεροι παπάδες.

 

  1. Οι εργάτες του κόμματος και οι στρατιωτικοί είναι οι πρώτοι που καταρρέουν και γίνεται πολύ εύκολα.

 

  1. Είδα πως ένα βαρύ επιχείρημα για τον διανοούμενο είναι το πιο κοινό χαστούκι στο πρόσωπο.

 

  1. Οι συνηθισμένοι άνθρωποι διακρίνουν τα αφεντικά τους από το πόσο δυνατά τους χτυπούν τα αφεντικά τους, το με πόσο ενθουσιασμό τους χτυπούν τα αφεντικά τους.

 

  1. Οι ξυλοδαρμοί είναι σχεδόν εξίσου αποτελεσματικοί όσο ένα επιχείρημα (μέθοδος νούμερο τρία).

 

  1. Ανακάλυψα από ειδικούς για το πως στήνονται οι μυστηριώδεις δίκες παρωδίες.

 

  1. Κατάλαβα γιατί οι φυλακισμένοι ακούν πολιτικά νέα (συλλήψεις κλπ) πριν το μάθει ο έξω κόσμος.

 

  1. Ανακάλυψα πως τα «νέα» της φυλακής (και του στρατοπέδου) δεν είναι ποτέ απλώς ¨νέα».

 

  1. Διαπίστωσα πως μπορώ να ζήσω από το θυμό.

 

  1. Διαπίστωσα πως κάποιος μπορεί να ζήσει με αδιαφορία.

 

  1. Κατάλαβα γιατί οι άνθρωποι δεν επιβιώνουν με την ελπίδα – δεν υπάρχει ελπίδα. Ούτε μπορούν να επιβιώσουν με τα μέσα της ελεύθερης θέλησης – ποια ελεύθερη βούληση υπάρχει; Ζουν με το ένστικτο, μια αίσθηση αυτοσυντήρησης, με τον ίδιο τρόπο με ένα δέντρο, μια πέτρα, ένα ζώο.

 

  1. Είμαι περήφανος που αποφάσισα από την αρχή το 1937, πως δεν θα γινόμουν ποτέ επιστάτης αν η ελευθερία μου οδηγούσε στο θάνατο ενός άλλου ανθρώπου, αν η ελευθερία μου έπρεπε να εξυπηρετήσει τα αφεντικά με το να καταπιέσει άλλους ανθρώπους, φυλακισμένους σαν και εμένα.

 

  1. Τόσο η φυσική όσο και η πνευματική μου δύναμη αποδείχτηκε μεγαλύτερη από όσο πίστευα χάρη σε αυτή τη μεγάλη δοκιμασία, και είμαι περήφανος που δεν πούλησα κανένα, ποτέ δεν έστειλα κανένα στο θάνατο του ή σε άλλη ποινή, και δεν αποκήρυξα ποτέ κανένα.

 

  1. Είμαι περήφανος που δεν έγραψα ποτέ επίσημο αίτημα μέχρι το 1955.

 

  1. Είδα την αποκαλούμενη αμνηστία του Beria εκεί που πραγματοποιήθηκε, και ήταν ένα θέαμα που άξιζε να το ζήσει κανείς.

 

  1. Είδα πως οι γυναίκες είναι πιο αξιοπρεπείς και πιο αλτρουίστριες από τους άνδρες: στη Κολίμα δεν υπήρξε ποτέ κάποια περίπτωση ενός άνδρα που να ακολούθησε τη γυναίκα του. Αλλά γυναίκες έρχονταν, πολλές από αυτές (Faina Rabinovich, η γυναίκα του Krivoshei).

 

  1. Είδα εκπληκτικές βόρειες οικογένειες (εργάτες με συμβόλαιο και πρώην φυλακισμένους) με επιστολές προς «νόμιμους συζύγους», κτλ.

 

  1. Είδα «τους πρώτους Ροκφέλερ», τους εκατομμυριούχους του υπόκοσμου. Άκουσα τις εξομολογήσεις τους.

 

  1. Είδα άνδρες να κάνουν ποινικές θητείες, όπως και πολλούς ανθρώπους από «ομάδες» D, B, κτλ, «Berlag» (ΣτΜ: Γκούλαγκ για πολιτικούς κρατούμενους στον έλεγχο της MVD).

 

  1. Συνειδητοποίησα πως μπορείς να πετύχεις πολλά – χρόνο στο νοσοκομείο, μεταφορά – αλλά μόνο διακινδυνεύοντας τη ζωή σου, δεχόμενος ξυλοδαρμούς, αντέχοντας την απομόνωση στο πάγο.

 

  1. Είδα την απομόνωση στο πάγο, σκαμμένο σε ένα βράχο, και πέρασα και εγώ μια νύχτα σε αυτή.

 

  1. Το πάθος για εξουσία, το να είσαι σε θέση να εκτελείς κατά βούληση, είναι μεγάλο – από τα ανώτερα αφεντικά ως τους κοινούς φύλακες (τον Seroshapka και άλλους άνδρες σαν αυτόν).

 

  1. Την ανεξέλεγκτη επιθυμία των Ρώσων για κατηγορία και παράπονα.

 

  1. Ανακάλυψα πως ο κόσμος δεν θα έπρεπε να είναι διαιρεμένος σε καλούς και κακούς ανθρώπους αλλά σε δειλούς και μη δειλούς. Το ενενήντα πέντε τις εκατό των δειλών είναι ικανοί για τα χειρότερα πράγματα, θανάσιμα πράγματα, μπροστά στην πιο ήπια απειλή.

 

  1. Είμαι πεπεισμένος πως τα στρατόπεδα – όλα τους – είναι ένα αρνητικό σχολείο· δεν μπορείς να περάσεις μια ώρα μέσα σε ένα από αυτά δίχως να εξαχρειωθείς. Τα στρατόπεδα ποτέ δεν έδωσαν, και ποτέ δεν θα δώσουν, σε κανένα κάτι θετικό. Τα στρατόπεδα δρουν με το να εξαχρειώνουν τους πάντες, φυλακισμένους και ελεύθερους εργάτες εξίσου.

 

  1. Κάθε επαρχία είχε τα δικά της στρατόπεδα, σε κάθε κατασκευή. Εκατομμύρια, δεκάδες εκατομμύρια φυλακισμένοι.

 

  1. Οι καταστολή δεν επηρέασε απλά το πάνω στρώμα αλλά όλα τα στρώματα της κοινωνίας – σε κάθε χωριό, σε κάθε εργοστάσιο, σε κάθε οικογένεια υπήρχαν είτε συγγενείς έιτε φίλοι που ήταν υπό διωγμό.

 

  1. Θεωρώ την καλύτερη περίοδο της ζωής μου τους μήνες που πέρασα σε ένα κελί στη φυλακή Μπουτρίκι, όπου κατάφερα να ενισχύσω το πνεύμα των αδύναμων, και όπου όλοι μιλούσαν ελεύθερα.

 

  1. Έμαθα να «σχεδιάζω» τη ζωή μου μια ημέρα μπροστά, ποτέ περισσότερο.

 

  1. Συνειδητοποίησα πως οι κλέφτες δεν είναι άνθρωποι.

 

  1. Συνειδητοποίησα πως δεν υπάρχουν εγκληματίες στα στρατόπεδα, πως οι άνθρωποι δίπλα σου (και που μπορεί να είναι δίπλα σου αύριο) ήταν μέσα στα όρια του νόμου και δεν τον είχαν παραβιάσει.

 

  1. Κατάλαβα τι απαίσιο πράγμα είναι η αυτοπεποίθηση ενός αγοριού ή νέου: είναι καλύτερο να κλέψεις από το να ζητήσεις. Αυτή η αυτοπεποίθηση και η έπαρση είναι που βυθίζουν τα αγόρια στο πάτο.

 

  1. Στη ζωή μου οι γυναίκες δεν έπαιξαν σημαντικό ρόλο: το στρατόπεδο ήταν ο λόγος.

 

  1. Το να ξέρεις ανθρώπους είναι άχρηστο, γιατί είμαι ανίκανος να αλλάξω την συμπεριφορά μου απέναντι σε κάθε κάθαρμα.

 

  1. Τα άτομα που όλοι – φύλακες, συγκρατούμενοι – μισούν είναι οι τελευταίοι στη σειρά, εκείνοι που μένουν πίσω, εκείνοι που είναι άρρωστοι, αδύναμοι, που δεν μπορούν να τρέξουν όταν η θερμοκρασία είναι κάτω από το μηδέν.

 

  1. Κατάλαβα τις είναι η δύναμη και τίς είναι ένας άνθρωπος με όπλο.

 

  1. Κατάλαβα πως οι ισορροπίες είχαν χαθεί και πως αυτή η απώλεια ήταν αυτό που ήταν το πιο τυπικό χαρακτηριστικό των στρατοπέδων.

 

  1. Κατάλαβα πως η μετακίνηση από την συνθήκη του φυλακισμένου στην συνθήκη του ελεύθερου ανθρώπου είναι πολύ δύσκολη, σχεδόν αδύνατη δίχως μια μεγάλη περίοδο εγκλιματισμού.

 

  1. Κατάλαβα πως ένας συγγραφέας πρέπει να είναι ξένος στα ερωτήματα με τα οποία ασχολείται, και αν ξέρει το υλικό του πολύ καλά, θα γράφει με τέτοιο τρόπο που κανένας δεν θα τον καταλάβει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s