Κείμενο που δημοσιεύτηκε πρώτη φορά το 1982 στο έντυπο Inside/Out  και περιλαμβάνεται στην ανθολογία The Cross of Redemption: Uncollected Writings (Pantheon Books, 2010). Ο James Baldwin (1924-1987) ήταν συγγραφέας, ποιητής, δοκιμιογράφος και ακτιβιστής. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας.

Οι καλλιτέχνες και οι φυλακισμένοι έχουν πολύ περισσότερα κοινά μεταξύ τους από ότι έχουν με τους υπαλλήλους του Κράτους. Να το πω διαφορετικά: ο διευθυντής της φυλακής δεν αναμένεται, πόσο μάλλον απαιτείται, να είναι υπόλογος τη συνείδησης του· αναμένεται (και απαιτείται) να εκτελεί τη θέληση του Κράτους. (Πως το εξηγεί αυτό στα παιδιά του, αρκετά έξυπνα, δεν είναι δουλειά του Κράτους, που έχει κάθε λόγο να πιστεύει πως ο γιος θα μεγαλώσει και θα είναι σαν το πατέρα). Ή να το πω με έναν ακόμη τρόπο, ο καλλιτέχνης, στο βαθμό το Κράτος είναι αναγκασμένο να ασχοληθεί καν με το ενοχλητικό αυτό πλάσμα, δεν είναι τίποτα περισσότερο – και επίσης τίποτα λιγότερο – από ένα εν δυνάμει φυλακισμένο. Ο καλλιτέχνης είναι ο ασύλληπτος φυλακισμένος που έχει κατορθώσει να αποφύγει τη τιμωρία του μέσα από την προσωπική του εξυπνάδα και την φιλελεύθερη ψυχοπονιάρικη δημόσια δειλία.

Αυτό που οι καλλιτέχνες και οι φυλακισμένοι έχουν κοινό είναι πως και οι δυο γνωρίζουν τι σημαίνει να είσαι ελεύθερος.

Αυτό είναι ένα βαθιά ενοχλητικό παράδοξο που εγώ, όπως οι πιο πολλοί, θα ήθελα να μπορέσω να αποφύγω. Είναι όμως αδύνατο να μην αναγνωρίσουμε πως οι άνθρωποι που κομπάζουν ασταμάτητα για την ελευθερία  τους – είμαστε οι καλύτεροι επειδή είμαστε ελεύθεροι! – απεχθάνονται την ίδια την ιδέα για μια τέτοια πιθανότητα για οποιονδήποτε  άλλον εκτός από τους ίδιους. Ράβουν συνεχώς σημαίες, κατασκευάζουν και απειλούν με και ρίχνουν βόμβες, δημιουργούν εργαλεία βασανιστριών και θαλάμους βασανιστηρίων και επιστάτες και βοηθούς και κέντρα κράτησης. Η ιδέα τους περί ελευθερίας είναι τόσο κοπιαστικά καλισθενική, για να μη πω αμυντική, αυτή η ελευθερία καταλήγει να είναι ζήτημα του να κρατήσεις όλους τους άλλους έξω από την αυλή σου. Ή από το πυρηνικό σου καταφύγιο: δεν υπάρχει κανένα, διόλου τυχαία, στο γκέτο. (Αν κάνω λάθος για τα πυρηνικά καταφύγια στα γκέτο, παρακαλώ διορθώστε με).

Ένα τεράστιο ποσό ενέργειας (η λέξη δεν έχει ξεπεραστεί ακόμη) και ένα αδικαιολόγητα μεγάλο τμήμα του δημόσιου ταμείου – η κυβέρνηση ξοδεύει τα δικά μας χρήματα στη τελική – πάνε σε εγχειρήματα που έχουν σαν μοναδικό τους στόχο και απόλυτο σκοπό και στόχο να μην μπορεί κανένας να είναι τόσο απερίσκεπτος ώστε να πράξει, ή να ονειρευτεί να πράξει, πάνω στο δικαίωμα του ή της να υπάρχει.

Έχω πει πως η σύνδεση μεταξύ του καλλιτέχνη και του φυλακισμένου είναι ένα ενοχλητικό παράδοξο. Είναι όμως πολύ περισσότερα από απλώς αυτό. Το αποκάλεσα ενοχλητικό παράδοξο γιατί μοιάζει να δείχνει πως, γενικά,  εκτιμάμε την ελευθερία, η αναγκαζόμαστε να προσπαθούμε να την ορίσουμε μόνο όταν περιορίζεται αυθαίρετα, ή απειλείται: όταν μια άλλη ανθρώπινη δύναμη έχει το δικαίωμα να μας πει πότε και που να σταθούμε ή να κάτσουμε ή να κινηθούμε ή να κάνουμε έρωτα ή να κάνουμε (ή διεκδικήσουμε) τα παιδιά μας – ή να σκύψουμε πολύ χαμηλά, ή να πεθάνουμε. Δεν νιώθουμε έτσι για τη βροχή, το χιόνι, το κεραυνό, ή το σεισμό, ή το θάνατο. Αυτά δεν έχουν λόγο να λάβουν υπόψιν την ελπίδα μας, ή την αγωνία μας. ο κεραυνός που με κουφαίνει ή το νερό που με πνίγει δεν είναι άνθρωπος σαν εμένα, δεν είναι αναγκασμένο να ακούσει τη κραυγή μου ή να απαντήσει στην έκκληση μου.

Αλλά είμαστε αναγκασμένοι να ακούσουμε ο ένας τον άλλο: γνωρίζοντας απολύτως καλά πόσα λίγα μπορούν να γίνουν, κάποιος ανακαλύπτει πως να κάνει κάποια πράγματα.

Αυτό μπορεί να είναι μέρος του ορισμού, ή της περηφάνειας ή του τιμήματος της ελευθερίας, αυτή η αντίληψη αναγκαστικά περιλαμβάνει μια πραγματική αναγνώριση για, ή σεβασμό για, τον άλλο και για την κατάσταση του άλλου. Ο άλλος δεν είναι πλέον ο άλλος και είναι πραγματικά, όπως λέει το τραγούδι, πιο κοντά από αδερφός – ο άλλος είναι ο εαυτός μας.

Δεν υπάρχει απολύτως τίποτα, στην εμπειρία μου, πιο επώδυνο, πιο καταστροφικό, από αυτή την αποκάλυψη. Κάποιος δύσκολα μπορεί να ζήσει μέσα σε αυτή, αλλά σίγουρα δεν μπορεί να ζήσει δίχως αυτή. Είναι αυτή η αντίληψη, καθώς αρχίζω όλο και πιο πολύ να πιστεύω, που δίνει στο άτομο την ενέργεια – το πάθος – να σπάσει τις αλυσίδες που τον δεσμεύουν. Ή, να είμαστε ακριβείς, τις αλυσίδες που μας δεσμεύουν. Το ενοχλητικό παράδοξο είναι πως είναι αυτός ο κίνδυνος, αυτή η δράση, αυτή η αναγνώριση του τι σημαίνει να αγαπά ο ένας τον άλλο, που ορίζει την ελευθερία, που την πραγματώνει, που την κάνει τόσο πραγματική όσο το Λόγο γίνεται σάρκα, για να ζήσει ανάμεσα μας.

Αδέρφια, παρακαλώ να θυμάστε, ιδιαίτερα σε αυτή την άφωνη στιγμή και τόπο, πως στην αρχή υπήρχε ο Λόγος. Είμαστε μέσα μας πολύ μεγαλύτεροι από κάθε μάρτυρα της Πομπηίας ή της Καρχηδόνας και, έχοντας περάσει από δημοπρασία, πλημύρα και φωτιά, για να μην αναφέρω την εντυπωσιακή απόσπαση των ονομάτων μας, δεν όχι προορισμένοι για την καταστροφή.

(1982)

Μια σκέψη σχετικά μέ το “James Baldwin: Επιστολή προς Φυλακισμένους

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s