Βασίλης Ραφαηλίδης: Ο Ελληνικός Εθνικισμός του Σωλήνα

Ο εθνικισμός, που είναι ιδεολογία, δεν πρέπει να συγχέεται με τον πατριωτισμό, που είναι έννοια πολύ πραχτική και χρήσιμη. Η πατρίδα είναι άθροισμα αναγκαίων για την επιβίωσή μας πραγμάτων, μορφωμάτων και σχέσεων. Η πατρίδα είναι άθροισμα οικοπέδων, οικιών, καταστημάτων, εκκλησιών, σχολείων. Τραπεζών, δρόμων, πάρκων, δασών, θάλασσών, βουνών, νεκροταφείων που περιέχουν τα οστά των πατέρων, βιβλιοθηκών που περιέχουν τη μνήμη των προγόνων, αγαλμάτων που σχετίζονται με την πολιτική, τη στρατιωτική και την πνευματική ιστορία ενός τόπου, σωματείων που φροντίζουν για τα συμφέροντά μας ως εργαζομένων, που συχνά είναι παντελώς άσχετα με τα λεγάμενα «εθνικά συμφέροντα» (πολύ λίγη σημασία έχει αν αυτός που σε εκμεταλλεύεται είναι ομοεθνής, ή αλλοεθνής), οργανώσεων που οργανώνουν παντοιοτρόπως τον βίο μας και, τέλος, κομμάτων που φροντίζουν για την καλή λειτουργία του κράτους. Που όταν είναι μονοεθνικό ονομάζεται εθνικό κράτος ή κράτος-έθνος, ενώ όταν είναι πολυεθνικό φέρει τον διευκρινιστικό προσδιορισμό «ένωση» (π.χ. Σοβιετική Ένωση), ή «ενωμένο» (π.χ. Ενωμένες Πολιτείες, Ενωμένο Βασίλειο). Υπάρχουν πολλές μορφές κράτους ανάμεσα στις οποίες η πιο ενδιαφέρουσα ίσως είναι η μορφή του καντονιακού κράτους, που συγκροτείται με βάση τη γεωλογική διαμόρφωση του εδάφους. Τέτοιο κράτος είχε κατά νου να φτιάξει στην Ελλάδα, την εξαιρετικά προσφερόμενη προς τούτο, ο Ιωάννης Καποδίστριας, ένας ειδικός στην καντονιακή διοικητική οργάνωση ενός τόπου. Άλλωστε, είχε δουλέψει πάνω στο καντονιακό σύστημα διοίκησης στην Ελβετία, ένα τριεθνικό κράτος του οποίου οι τρεις εθνότητες, μοιρασμένες σε τρία εθνικά διαμερίσματα, συνυπάρχουν με τον πιο αρμονικό τρόπο.

Γιώργος Θαλάσσης: Το Σώμα και το Έθνος

Η σχέση του ανθρώπινου σώματος και του έθνους μπορεί να αναζητηθεί στον ρομαντισμό, που είναι το γενεσιουργό κίνημα του εθνικισμού. Ο ρομαντισμός διατήρησε τον άνθρωπο στην κεντρική θέση, στην οποία τον είχε τοποθετήσει ο ουρανισμός, με τη διαφορά ότι η ελεύθερη συνείδηση με τις υπερφυσικές δυνατότητες και τις μεταφυσικές διαστάσεις δρα, οραματίζεται και αγωνίζεται για λογαριασμό ενός έθνους. Ο εθνικός ήρωας οδηγεί σε νικηφόρους πολέμους που καταλήγουν στην εθνική ανεξαρτησία ή την εδαφική επέκταση της πατρίδας του. Από την άλλη ο εθνικός ποιητής καταγράφει με επική διάθεση την ιστορική κληρονομιά του έθνους, τους συνδετικούς κρίκους που εξασφαλίζουν την ομοιογένειά του, τη δόξα και το μεγαλείο που εγγυώνται την υπεροχή του έναντι των άλλων εθνών. Η περιγραφή των συστατικών μερών ενός έθνους ή των ενοποιητικών στοιχείων που διακρίνουν τα μέλη του δεν μπορεί να γίνει χωρίς αντιφάσεις και χωρίς ιδεαλισμό. Γι’ αυτό και κάθε περιγραφή ή κάθε αναφορά σχετική με το έθνος ανήκει στο χώρο της μεταφυσικής. Η ομοιογένεια, η ομοψυχία, η ομοθυμία, η ομοφωνία που είναι τα βασικά χαρακτηριστικά ενός έθνους, οδηγούν στη μεταφορική παράστασή του ως σώματος. Η πιο προσφιλής απόδοση του έθνους είναι ως ενός σώματος με μια καρδιά, με μια ψυχή. Το ελληνικό έθνος, ή αλλιώς ο ελληνισμός, η ελληνική φυλή, ο ελληνικός λαός είναι συχνά υποκείμενο ρημάτων όπως χαίρεται, αγωνιά, πανηγυρίζει, θυμάται, ξύπνησε. εορτάζει, αγωνίζεται, πολεμά, δεν ξεχνά, δεν ανέχεται, εκλέγει, αποφάσισε, ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα. Το έθνος, η φυλή, ο λαός είναι ένα στοιχείο συμπαγές, ατόφιο, ακέραιο, που δεν επιτρέπει καμιά ρωγμή, καμιά διαφοροποίηση στα συστατικά του μέρη. Η ομοιογένεια των κυττάρων του συνιστά τη θεμελιώδη φαντασίωση του εθνικού τέρατος.

Shane Burley: Το Φθινόπωρο της Alt-Right

Ενώ η Alt-Right ήταν ξεκάθαρα σε ανοδική πορεία στις αρχές του 2017, σίγουρα δεν είναι πλέον. Τα κοινωνική δίκτυα τους πρόσφεραν το ίδιο βήμα με Γερουσιαστές και ηθοποιούς, και με μερικά έξυπνα hastag και την μαγεία των meme μπόρεσαν να εξαπλώσουν την οπτική τους και να χειραγωγήσουν μια μιντιακή σφαίρα πεινασμένη για αντιπαραθέσεις. Ήταν εκείνη τη στιγμή που οι edgelords μακρινών φόρουμ, που ριζοσπαστικοποιούνταν με το μισογυνισμό του κινήματος για τα Δικαιώματα των Ανδρών και το Gamergate, αναζητούσαν μια ιδεολογία στην οποία θα μπορούσαν να διοχετεύσουν την νέα τους δυσαρέσκεια. Ο ακαταλαβίστικος κόσμος του ακαδημαϊκού φασισμού έγινε η #AltRight: ρατσιστές δημιουργοί meme και εφευρέτες ρατσιστικών βρισιών.

Blake Stewart: Η Άνοδος του Ακροδεξιού Πολιτισμισμού

Ο ακροδεξιός πολιτισμισμός αποτελεί ένα εναλλακτικό όραμα για μια καπιταλιστική παγκόσμια τάξη, η οποία μπορεί να πέτυχε μια όλο και μεγαλύτερη νομιμοποίηση στο κεντρικό πολιτικό διάλογο λόγω της σχέσης της οικονομικής κρίσης του 2007-08 και των δεκαετιών ηγεμονίας του νεοφιλελέυθερου κοσμοπολιτισμού. Οι αντιδραστικές κοινωνικές δυνάμεις με βαθιές ρίζες στο διαταλαντικό μπλοκ των κρατών έχουν υιοθετήσει ξενοφοβικές και απολυταρχικές ερμηνείες για τις περίπλοκες αγωνίες που παράχθηκαν από δεκαετίες νεοφιλελεύθερης παγκόσμιας διακυβέρνησης και δεκαετίες στρατιωτικών επεμβάσεων στο παγκόσμιο Νότο. Ο ακροδεξιός πολιτισμισμός είναι η ιδεολογία που ενώνει αυτές τις κοινωνικές δυνάμεις, και το μοντέλο της για την παγκόσμια τάξη έχει εκφραστεί από ακροδεξιούς ελίτ διανοούμενους από τα πάνω, όπως και από μια διαδικτυακή εμπροσθοφυλακή, που θεωρείται μερικές φορές ως οι νέοι «Γκραμσιανοί της Δεξιάς», που για την ώρα είναι στη «μακρά πορεία μέσα στους θεσμούς» και επιδιώκουν να αντικαταστήσουν το πέπλο του πολιτισμικού κοσμοπολιτισμού και του φιλελεύθερου διεθνισμού )στον οποίο αναφέρονται ως «Πολιτιστικός Μαρξισμός») με μια αποθέωση του υπερεθνικισμού και ενός ανοιχτά δυτικού σοβινισμού. Για τους οπαδούς του, ο ακροδεξιός πολιτισμισμός συμβολίζει μια λογική και εφαρμόσιμη απομάκρυνση από μια ελιτίστικη «παγκοσμιοποιητική» ατζέντα που βλέπουν ως κυρίαρχη μέσα στους κύκλους λήψης αποφάσεων των προηγμένων διατλαντικών φιλελεύθερων κρατών.

Basharat Peer: Η Εθνικιστική Επίθεση σε Ακαδημαϊκούς και Φοιτητές στην Ινδία

Ένα πρωινό του Αυγούστου του 2015, δύο νεαροί άνδρες που επενέβαιναν σε μια μοτοσικλέτα σταμάτησαν έξω από το σπίτι του Malleshappa Kalburgi, ενός 78χρονου καθηγητή λογοτεχνίας στην πόλη Νταρβάντ στη πολιτεία Καρνατάκα στο νότο. Ο ένας επιβάτης έμεινε στη μοτοσυκλέτα, ενώ ο άλλος περπάτησε μέχρι την πόρτα του Kalburgi και του παρουσιάστηκε ως πρώην φοιτητής. Ο Kalburgi υπήρξε αντιπρόεδρος του Πανεπιστημίου της Κανάντα και ήταν διάσημος για την κριτική του απέναντι στις δεισιδαιμονίες και τις συντηρητικές πρακτικές, κάτι που εξόργισε τους ινδουιστές εξτρεμιστές. Μετά από μια σύντομη συζήτηση, ο «φοιτητής» πυροβόλησε στο Kalburgi με ένα πιστόλι, πετυχαίνοντας τον στο στήθος και στο μέτωπο και διέφυγε με την μοτοσυκλέτα που τον περίμενε. Η δολοφονία του Kalburgi ήταν η τρίτη δολοφονία ενός Ινδού διανοούμενου μέσα σε δύο χρόνια. Τον Φεβρουάριο του 2015, ο Govind Pansare, 81χρονος κομμουνιστής πολιτικός και συγγραφέας, έμπαινε στο σπίτι του μετά από μια πρωινή βόλτα με τη σύζυγό του στην πόλη Κολαπούρ στη δυτική πολιτεία Μχαράστρα. Δύο άντρες σε μια μοτοσικλέτα, τα πρόσωπά τους καλυμμένοι με μαντήλια, σταμάτησαν στο δρόμο και τον πυροβόλησαν πολλές φορές με ένα πιστόλι. Πέθανε στο νοσοκομείο τέσσερις ημέρες αργότερα. Τον Αύγουστο του 2013, Narendra Dabholkar, ένα 67χρονος γιατρός και ορθολογιστής στοχαστή, ο οποίος όπως Kalburgi είχε αγωνιστεί εναντίον της δεισιδαιμονίας και της μαύρης μαγείας για δεκαετίες, έκανε την πρωινή βόλτα του στο Πούνε, λίγες ώρες μακριά από το σπίτι του Pansare, όταν δύο άνδρες τον πυροβολήσαν εξ επαφής και δραπέτευσαν πάνω σε μοτοσικλέτα. Μετά τη δολοφονία του Dhabolkar, ο Pansare είχε δεχτεί μια ανώνυμη επιστολή, έγραφε «Θα έχεις τη μοίρα του Dhabolkar».

Alexander Reid Ross: Το Πνεύμα και η Κουλτούρα του Φασισμού

Από τις τεράστιες εθνικιστικές μηχανές των φασιστικών κρατών της περιόδου του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου που επεδίωκαν την «απόλυτη κινητοποίηση» των μαζών των λαών, οι φασίστες στράφηκαν πίσω σε αυτό που οραματίστηκαν πως ήταν οι καθαρές της μορφές, βασισμένες σε εγγενή, μυθικά και προγονικά στοιχεία – τόσο το τοπικό ρίζωμα της κουλτούρας όσο και η υπερβατικότητα του πνεύματος. Αυτό που παραμένει σταθερό μέσα από τα διαφορετικά και συχνά αντιμαχόμενα, ιδεολογικά συστήματα είναι μια συχνή αναφορά στην εξουσία του ατόμου πάνω το πλήθος – ένα είδος λυκόμορφου χαρακτήρα που παραμονεύει το ανυποψίαστο πρόβατο που κάνει αυτό που το προστάζει η κοινωνία. Όπως η αγέλη λύκων, η «φυλή» παρέμεινε η τέλεια μορφή φορέα αυτών των ιδεών – το οποίο ίσως είναι ο λόγος που ο φασισμός αναπτύχθηκε κυρίως σε κοινότητες που οργανώθηκαν γύρω από αβαντ-γκαρντ μουσικές σκηνές όπως το neofolk και η noise (με τις εμφανείς ρίζες στο φουτουρισμό). Ωστόσο, ο «αριστοκράτης πολεμιστής» του Evola και ο Οντινιστής στρατιώτης της Christensen δεν θα περιοριστούν στη μουσική και τη τέχνη· αντίθετα, θα αφήσουν ένα μονοπάτι αίματος σε ολόκληρο το υπόλοιπο του 20ου αιώνα, από την Ιταλία στο Κολοράντο.

Alexander Reid Ross: Μια Δυσοίωνη Σχέση

Όταν άρχισε να κυκλοφορεί στο Twitter μια φωτογραφία του πρώην ακτιβιστή βουλευτή των Βρεττανών Εργατικών, George Galloway σε μια προσωπική φιλική συνάντηση με τον ακροδεξιό ιδεολόγο και πρώην γκουρού του Trump, Steve Bannon, ένα σοκ διαπέρασε ολόκληρη την αριστερά. Ο Galloway προσπάθησε να δικαιολογήσει το σκάνδαλο, δικαιολογώντας το ως απλή έκφραση ομόνοιας αφού είχαν μοιραστεί το βήμα στο, με τον εύστοχο τίτλο, πάνελ «Κρίση Εμπιστοσύνης: Παγκόσμια Ισορροπία Δυνάμεων» στο εξίσου εύστοχα ονομασμένο συνέδριο «Ο Κόσμος Σήμερα: Μεταμορφώνοντας την Πραγματικότητα;» που διοργανώθηκε από το Eurasian Media Forum στο Καζακστάν. Ο «Ευρασιανισμός» που προσπαθεί να προωθήσει το συνέδριο έχει δύο προσωπεία: μια κοινότοπη οικονομική και πολιτική συνεργασία μεταξύ των κρατών της Κεντρικής Ασίας, ή ένα σχέδιο του ρωσικού ιμπεριαλισμού. To Eurasian Media Forum έχει φιλοξενήσει μιντιακές και πολιτικές προσωπικότητες από τις Ηνωμένες Πολιτείες που προωθούν το πρώτο, και τον Alexander Dugin που προωθεί το δεύτερο.

Μαρία Καβάλα: Η εξέλιξη του αντισημιτικού λόγου της εφημερίδας «Μακεδονία»

Η εφημερίδα Μακεδονία ήταν «παιδί» του ελληνικού εθνικισμού και της Ελληνικής Μεγάλης Ιδέας των αρχών του 20ου αιώνα. Στην περίπτωσή μας και παρά την μετριοπαθή στάση προς τους Εβραίους τα πρώτα χρόνια και πριν το τέλος της Μεγάλης Ιδέας, μετά το 1922 κατέληξε χρησιμοποιώντας έναν αντισημιτικό λόγο ενισχύοντας τον προϋπάρχοντα, θρησκευτικό αντισημιτισμό. Μπορούμε να παρατηρήσουμε πως αυτός ο λόγος μεταμορφώθηκε κυρίως σε εθνικιστικό και πως αργότερα, οι υποστηρικτές αυτών των ιδεών εργάστηκαν για την ναζιστική προπαγάνδα και μεταμόρφωσαν τον λόγο σε εθνοφυλετικό ενισχύοντας τις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα που πίστευε ο χριστιανικός ελληνικός πληθυσμός, ήδη διαμορφωμένες στο παρελθόν και στοχεύοντας σε προσωπικά πολιτικά και οικονομικά οφέλη. Την ίδια στιγμή είναι παράδειγμα του πως ο λόγος του τύπου μπορεί να χρησιμεύσει για να συγκεντρώσει τους ανθρώπους πίσω από ένα σκοπό, αλλά συχνά με τίμημα την υπερβολή, την παραποίηση, ή ακόμη και το ψέμα για τα θέματα που ανοίγει ώστε να κερδίσει υποστήριξη και συχνά να διαδώσει το μίσος. Πρέπει πάντοτε να σκεφτόμαστε ποιος χάνει και ποιος επωφελείται από διχασμούς μεταξύ των καταπιεσμένων ανθρώπων. Αυτοί που είναι στην εξουσία κερδίζουν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, ενώ εκείνοι που χάνουν είναι οι συνηθισμένοι άνθρωποι και στις δυο πλευρές. Στο τέλος όλοι χάνουμε όταν γενιές αποστερούνται το δικαίωμα να αναπτύξουν και να συμβάλουν τα δώρα τους στην υπόλοιπη ανθρώπινη κοινότητα.

Piotr Żuk: Τα σχολεία ως εργαστήρια εθνικισμού και προκατάληψης.

Κράτος, σχολείο, και εθνική κοινότητα μπορούν να προσφέρουν «σωτηρία», αλλά μόνο σε εκείνα τα άτομα που θα ζήσουν σε αρμονία με τη παράδοση, την αλήθεια και τον προκαθορισμένο κανόνα γνώσης. Στο πλαίσιο αυτό, σωτηρία σημαίνει ασφάλεια, αποδοχή, στήριξη, και άνοιγμα ευκαιριών καριέρας. Τα άτομα μπορούν να αποκτήσουν όλα αυτά αν αποδεχτούν τους τωρινούς κανόνες, αναγνωρίσουν τη σχετική ιστορική αφήγηση, τάσσονται με τα πατριωτικά πρότυπα, και είναι πιστά στην «αλήθεια». στη περίπτωση αυτή, η «υπεράσπιση της αλήθειας» δεν είναι παρά ένας αγώνας για εξουσία, που γίνεται ορίζοντας και αναπαράγοντας τη «πραγματική γνώση». Η εκπαιδευτική πολιτική της πολωνικής δεξιάς είναι μια τέλεια απεικόνιση της θέσης του Foucault πως γνώση και εξουσία είναι αχώριστες – καμιά εξουσία δεν μπορεί να υπάρξει δίχως τον κατάλληλο ορισμό και δημιουργία των κυρίαρχων μοντέλων γνώσης. Δεν μπορεί να υπάρξει γνώση που δεν εδραιώνει τις υπάρχουσες σχέσεις εξουσίες.

Margarita Díaz-Andreu & Timothy Champion: Εθνικισμός και Αρχαιολογία

Ο στενός δεσμός μεταξύ εθνικισμού και αρχαιολογίας βασίζεται πάνω στην ιδέα του έθνους. Το έθνος, η ιδέα πάνω στην οποία ο εθνικισμός βασίζεται, γεννήθηκε ως η φυσική μονάδα μιας ανθρώπινης ομάδας, το οποία από την ίδια του τη φύση έχει το δικαίωμα να αποτελεί μια πολιτική οντότητα. Έτσι, εξ ορισμού, η απλή και μόνο ύπαρξη των εθνών υπονοεί την ύπαρξη ενός παρελθόντος το οποίο, για το δικό τους καλό και για εκείνο των ατόμων που ανήκουν σε αυτά πρέπει να γίνει γνωστό και να διαδίδεται. Έτσι η εμφάνιση του πολιτικού εθνικισμού στα τέλη του 18ου αιώνα μετέτρεψε την παραγωγή αυτής της ιστορίας σε πατριωτικό καθήκον. Η ιστορία απέκτησε μια σημαντική πολιτική σημασία. Τα κράτη οργάνωσαν θεσμούς για να δημιουργήσουν και να μορφώσουν πολίτες, οι οποίοι νομιμοποιούσαν την ύπαρξη του κράτους πάνω στην βάση της ταύτισης με ένα έθνος. Οι θεσμοί (μουσεία, κατασκευή μνημείων, πανεπιστήμια…), οργανωμένοι στο πολιτικό έδαφος του έθνους-κράτους, υπηρέτησαν την νομιμοποίηση του, καθώς πήραν αυτό το έδαφος ως τη βάση της ιστορίας του έθνους. Οι ιστορίες που παράχθηκαν από το προσωπικό τους λένε πως χαρτογράφησαν τις ρίζες και την εξέλιξη που είναι χαρακτηριστική για κάθε ξεχωριστό έθνος, και το ιδιαίτερο πνεύμα κάθε σταδίου της εξέλιξης του. Ήταν ένας κλειστός βρόχος. Το έθνος την ίδια στιγμή ήταν η βάση και ο στόχος της έρευνας.