Joris Leverink: Πειρατές, Χωρικοί και Προλετάριοι

Η ιδέα της κομμούνας συγκινεί τη ριζοσπαστική φαντασία επαναστατών και εξεγερμένων για αιώνες. Παραδείγματα προκαπιταλιστικών κοινωνιών που χαρακτηρίζονται από κοινοτικούς τρόπους ζωής μελετήθηκαν από ριζοσπάστες θεωρητικούς όπως ο Marx και ο Kropotkin, που δεν θεωρούσαν απαραίτητα πως αυτές οι κοινωνίες ήταν επαναστατικές – στερούμενες την απαραίτητη χειραφετική ορμή – αλλά που προσέγγισαν αυτά τα ιστορικά παραδείγματα ως πηγή έμπνευσης. Τα χρόνια που πέρασαν από τότε που οι Κομμουνάροι του Παρισιού πήραν τον έλεγχο της πόλης τους το 1871, πολλές διεθνείς κοινότητες και κοινοτιστικά εγχειρήματα έχουν ξεπηδήσει σε ολόκληρη την υφήλιο: από τις τολστοϊκές κοινότητες Ζωής και Εργασίας μέχρι την ZAD στη βόρεια Γαλλία· από την Δημοκρατία της Βαυαρίας το 1919 στην Comunidad del Sur στην Ουρουγουάη του 1950, από τους πειρατές του 17ου αιώνα στους χωρικούς του 20ου. Αυτό που όλοι τους είχαν κοινό ήταν μια φιλοδοξία για την δημιουργία ενός νέου κόσμου μέσα στο κέλυφος του παλιού. Η φιλοδοξία των συμμετεχόντων αυτών των κοινοτικών πειραμάτων δεν ήταν να διαχωρίσουν τους εαυτούς τους από την κοινωνία, αλλά αντίθετα να πάρουν την ίδια τους τη μοίρα στα χέρια τους και να χτίσουν μια νέα ζωή από κοινού. Τα αμέτρητα παραδείγματα κοινοτιστικών κινημάτων μέσα στο χώρο και το χρόνο επιβεβαιώνουν πως η κοινοτική μορφή με κανένα τρόπο δεν είναι ένα περιθωριακό δημιούργημα της αντικουλτούρας. Το αντίθετο, οι επαναστατικές ιδέες που έσπρωξαν το κόσμο να επανδρώσει οδοφράγματα στο Παρίσι, τη Βαρκελώνη και το Κουρδιστάν εμφανίζονται με διάφορους τρόπους μεταξύ των εκατομμυρίων διαδηλωτών από τη πλατεία Ταχρίρ ως τη πλατεία Ταξίμ, από το Σύνταγμα ως το Πάρκο Ζουκότι.

Paul Jackson: Πολιτικές Θρησκείες και Φασισμός

Για τον Gentile, υπάρχουν πολλά βασικά χαρακτηριστικά που χαρακτηρίζουν μια πολιτική θρησκεία. Θεμελιώνεται γύρω από ένα ιεροποιημένο ιδεώδες μιας ουσιαστικά κοσμικής ταυτότητας. Ορισμένες πολιτικές θρησκείες, όπως οι φασιστικές, βασίζονται στην εθνική ταυτότητα και φυλή. Άλλες, όπως ο κομμουνισμός, βασίζονται στην τάξη. Αν και οι ιδέες για τη φυλή, το έθνος και την τάξη είναι ριζικά διαφορετικές μεταξύ τους, για τον Gentile μπορούσαν όλες να χρησιμοποιηθούν για να δημιουργήσουν μια αίσθηση συλλογικής ταυτότητας που θεωρείται ανώτερη από την ατομική, και έτσι οι άνθρωποι είναι ηθικά υποχρεωμένοι να κάνουν αυτό που είναι καλύτερο για τη συλλογικότητα, όχι για τους ίδιους. Οι πολιτικές θρησκείες είναι διαμετρικά αντίθετες, με άλλα λόγια, με τις φιλελεύθερες αντιλήψεις του ατομικισμού. Υπάρχει επίσης ένα ουτοπικό όραμα στον πυρήνα της πολιτικής θρησκείας, δίνοντάς τους μια αίσθηση μεσσιανικής αποστολής, δεσμεύοντας μαζί ηγέτες και οπαδούς σε ένα κοινό σκοπό. Τέλος, για να το εκφράσουν αυτό, αναπτύσσουν νέες τελετουργίες που καθιστούν το ηγετικό άτομο την εξατομίκευση της αποστολής της πολιτικής θρησκείας, και μια ευρύτερη μυθολογία που επιτρέπει στις κοινωνίες να ασκούν δραστηριότητες που εκφράζουν τη συλλογική πίστη τους στον ιερό σκοπό που ενστερνίζεται η νέα πίστη.

Walter Fähnders: Αναρχισμός και Ομοφυλοφιλία στη Γερμανία των Αρχών του 20ου Αιώνα

Στην αλλαγή του αιώνα στην Αυτοκρατορική Γερμανία υπήρξε άνθηση επιστημονικών, πολιτικών και λογοτεχνικών πρωτοβουλιών που εστίαζαν στη συζήτηση της ομοφυλοφιλίας και καταπολέμησης της ποινικοποίησης και της ηθικής της καταδίκης, όπως και προσπαθειών να δημιουργηθούν οι πρώτες οργανώσεις εναντίον της παραγράφου 175. Φτάνοντας στο απόγειο στα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα, αυτές οι δραστηριότητες έφτασαν στο τέλος τους πριν το 1ο ΠΠ και δεν επαναλήφθηκαν πριν τη Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Όσο περιθωριακές και αν ήταν ο ρόλος του αναρχικού κινήματος, εμπλέκονταν και αυτό γύρω από τις συζητήσεις και τους αγώνες αυτούς. Παρακάτω, οι θέσεις του αναρχικού κινήματος πάνω στο ζήτημα της ομοφυλοφιλίας θα παρουσιαστούν αναλύοντας τις συνεισφορές τριών επιφανών Γερμανών αναρχικών πολύ διαφορετικών βιογραφιών και αποκλινόντων μεταξύ τους πολιτικών θέσεων: του Senna Hoy (Johannes Holzmann), του Erich Mühsam και του John Henry Mackay.

Jacques Derrida: Η Τελευταία Λέξη του Ρατσισμού

Απαρτχάιντ – ας είναι αυτό το όνομα από εδώ και πέρα, ο μοναδικός τίτλος για το τελικό επίπεδο του ρατσισμού στο κόσμο, το τελευταίο πολλών. Ας μείνει έτσι, αλλά μακάρι να έρθει μια μέρα που θα είναι μόνο στη μνήμη του ανθρώπου. Μια μνήμη εκ των προτέρων: που ίσως δηλαδή, είναι η διάρκεια αυτής της έκθεσης. Την ίδια στιγμή αναγκαία και άκαιρη, εκθέτει τον εαυτό της και ρισκάρει με το χρόνο, στοιχηματίζει και στέκεται πέρα από το στοίχημα. Δίχως να υπολογίζει σε οποιαδήποτε παρούσα στιγμή, προσφέρει απλά το σχέδιο μιας πρόβλεψης, σχεδόν σιωπηλά, την ανάμνηση ενός μέλλοντος στο οποίο το απαρτχάιντ θα είναι το όνομα από κάτι που επιτέλους καταργήθηκε. Περιορισμένο και εγκαταλειμμένο σε αυτή τη σιωπή της μνήμης, το όνομα αυτό θα αντηχεί μόνο του, ελαχιστοποιημένο σε όρο που έχει πέσει σε αχρηστία. Το πράγμα του οποίου αποτελεί σήμερα το όνομα του δεν θα υπάρχει πια. Δεν ήταν όμως πάντοτε το απαρτχάιντ η καταγραφή αυτού που δεν μπορούσε να ονομαστεί; Για αυτό η έκθεση δεν αποτελεί παρουσίαση. Τίποτα δεν προσφέρεται εδώ στο παρόν, τίποτα που να μπορεί να παρουσιαστεί – μόνο, στο καθρέφτη του αύριο, ο ύστερος, τελικός ρατσισμός, ο τελευταίος πολλών.

Robert Graham: Αναρχισμός και Αρχαίοι Έλληνες Κυνικοί

Τα κυνικά δόγματα εστίαζαν πάνω στο άτομο, δίχως να φιλοδοξούν να γίνουν κοινωνικό κίνημα. Ενώ οι Κυνικοί δεν έτρεφαν παρά μόνο περιφρόνηση για την ιδιοκτησία και τα παραδοσιακά ήθη, επίσης δεν έλεγαν οι κατώτερες τάξεις; Και οι σκλάβοι να ξεσηκωθούν και να ανατρέψουν τους κυρίους τους. Ο Κυνισμός ήταν ένα μέσο για ατομική απελευθέρωση από την συμβατική ηθική, αντιμετώπισης των πολιτικών θεσμών ως δίχως αξίωση σε νομιμοποίηση ή υποταγή. Η χολερική οπτική των Κυνικών για το κόσμο, υπάρχει ακόμη και σήμερα στο σύγχρονο νόημα της λέξης «κυνικός», μπορεί επίσης να συγκριθεί με τις απόψεις εκείνων των φιλοσόφων του 19ου αιώνα που απέρριπταν τη συμβατική ηθική, όπως ο Friedrich Nietzsche, που δεν είχαν παρά περιφρόνηση για τη «μάζα». Εν τέλει, ήταν ο Διογένης που ήταν διάσημος επειδή γυρνούσε στους δρόμους της πόλης με ένα φανάρι τη μέρα αναζητώντας ένα «τίμιο άνθρωπο». Ένας αφορισμός που του αποδίδεται είναι «λόγος ή σχοινί», που σήμαινε αν δε μπορείς να σκεφτείς για τον εαυτό σου, καλύτερα να αυτοκτονήσεις. Ωστόσο παρά τον μερικές φορές μισάνθρωπο τόνο του, ο Κυνισμός έγινε δημοφιλής μεταξύ των κατώτερων τάξεων στη διάρκεια των δύο πρώτων αιώνων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αντίθετα με το διάδοχό του, το Στωικισμό, ο οποίος συμμάχησε με αυτή την αυτοκρατορία, απογυμνώθηκε από το ριζοσπαστικό του περιεχόμενο. Σεβάσμιοι φιλόσοφοι απέρριψαν τους Κυνικούς «φιλόσοφους του δρόμου» επειδή διέσπειραν την ασέβεια προς την εξουσία και υπέσκαπταν την κοινωνική ιεραρχία, με την απόρριψη τους των συμβατικών εννοιών της ιδιοκτησίας και ευπρέπειας.

Oisin Wall: Η Γέννηση και ο Θάνατος της Villa 21

Στο τέλος η Villa 21 εξαφανίστηκε. Η απόλυτη εξολόθρευση του προκαλεί το ερώτημα του γιατί έπρεπε να καταστραφεί η κοινότητα. Οι περιγραφές της ζωής εκεί μετά βίας μοιάζουν επαρκώς άσχημες για να αξίζει αυτή την αντίδραση. Η ευρύτερη άποψη είναι πως, ενώ η Villa 21 δεν ήταν εντελώς επιτυχία, σίγουρα δεν ήταν εξωπραγματική αποτυχία. Η ιστορία είναι πως, στην αρχή, ο Cooper προσπάθησε να σβήσει τα όρια προσωπικού-ασθενών, ονομάζοντας τους ασθενείς ως «επισκέπτες», και μετά περιορίζοντας τις υποχρεώσεις του προσωπικού στον έλεγχο του ντουλαπιού με τα φάρμακα και «να αντιμετωπίζουν διοικητικά ζητήματα της πτέρυγας που αφορούσαν και άλλα τμήματα του νοσοκομείου». Τέλος κατάργησε όλους τους νοσοκομειακούς κανόνες εκτός από την απαγόρευση του να είναι γυμνοί και να αυνανίζονται σε δημόσιους χώρους της πτέρυγας. Με το νέο αυτό καθεστώς, οι συνθήκες στη Villa 21 υποβαθμίστηκαν – τζάμια έσπασαν, σκουπίδια συσσωρεύονταν στους διαδρόμους και τα πιάτα έμεναν άπλυτα. Τελικά, ενώ ο Cooper έκανε διακοπές στην Ανατολική Ευρώπη, μια ομαδική απόφαση λήφθηκε από τους τρόφιμους της βίλας ώστε να μπουν κάποιοι κανόνες στη πτέρυγα γύρω από το φαγητό, τη καθαριότητα και τις άδειες το Σαββατοκύριακο. Οι Cooper (1967), Clarke (2004) και Double (2006) αφηγούνται την ιστορία μέχρι εκείνο το σημείο. Ωστόσο, ο λόγος αποχώρησης του Cooper από την μονάδα τον Απρίλιο του 1966 δεν αναλύεται ποτέ. Πως το πείραμα της Villa 21, οι δηλωμένοι σκοποί του οποίου, αν και προοδευτικοί για την εποχή εκείνη, δύσκολα θα λέγονταν ριζοσπαστικοί, κατέληξε σε σπασμούς που ανάγκασαν την παραίτηση ενός πολύ γνωστού ψυχιάτρου και τις οργανωμένες προσπάθειες από πλευράς νοσοκομείου να ξεχαστεί πως πραγματοποιήθηκε ποτέ το πείραμα;

Adrian Chapman: David Cooper, ένας Επαναστάτης της Αντιψυχιατρικής

Ο Cooper πίστευε ότι το μέλλον της ριζοσπαστικής ψυχιατρικής ήταν έξω από το νοσοκομείο. Στην εποχή των φαρμακευτικών μονοπωλίων, οι κριτικές οπτικές προς την ψυχιατρική έχουν λάβει επείγουσα σημασία και έχει αναβιώσει το ενδιαφέρον για το έργο του RD Laing. Το Ο Διαιρεμένος Εαυτός (2010) του Laing ανήκει πλέον στην σειρά κλασικών έργων της Penguin και πρόκειται να αποτελέσει αντικείμενο κινηματογραφικής ταινίας. Ο Cooper, ωστόσο, έχει αγνοηθεί. Είναι καιρός, πιστεύω, να ανανεωθεί το ενδιαφέρον για αυτόν. Σίγουρα, δεν μπορεί να γίνει πλήρης αναφορά στο αντιψυχιατρικό κίνημα χωρίς συνεχή προσοχή στον Cooper. Δεν θα πρότεινα να γίνουμε κουπερικοί. Αντίθετα, προτείνω να επιστρέψουμε στα κείμενα του Cooper και να τα διαβάσουμε με ένα πνεύμα κριτικής φιλίας. Έχουμε ένα έργο που δικαιολογεί τη θέση του στην παράδοση της ριζοσπαστικής αντίθεσης στην ψυχιατρική και που μπορεί να καλλιεργήσει τη σκέψη και τη δράση στο παρόν. Υπάρχει μια μεγάλη ενέργεια στο γράψιμό του, το οποίο είναι ξεκάθαρα διαφορετικό από αυτό του R.D. Laing, με τον οποίο συσχετίζεται τόσο συχνά. Ίσως μια καλή σύγκριση θα ήταν μεταξύ των τζαζ μουσικών John Coltrane και Miles Davis: υπάρχει κάτι νευρικό στον Coltrane, ο οποίος δεν ξέρει πάντα πότε να σταματήσει να παίζει· Ο Davis, αντίθετα, έχει μεγαλύτερο έλεγχο, περισσότερη γνώση – όπως ο Laing στον Coltrane του Cooper.

Susan Bachrach: Ναζιστική Φυλετική Υγιεινή, στο Όνομα του Έθνους

Η ιδέα της φυλετικής υγιεινής είχε βαθιές ρίζες στη Γερμανία. Στα τέλη του 19ου και 20ου αιώνα, όλο και περισσότεροι γιατροί και επαγγελματίες της υγείας καυτηρίαζαν την πτώση της γεννητικότητας της Γερμανία και τον θεωρούμενο βιολογικό «εκφυλισμό» του έθνους και πρότειναν μεταρρυθμίζεις για την βελτίωση της ποσότητας και της ποιότητας του πληθυσμού. Η γρήγορη βιομηχανοποίηση και αστικοποίηση είχαν δημιουργήσει πυκνοκατοικημένες πόλεις, με τις κατάλληλες συνθήκες για ακραία φτώχια και εγκληματικότητα· την διάδοση της φυματίωσης, της σύφιλης, γονόρροιας, και άλλων μεταδοτικών ασθενειών· και αυξανόμενο αριθμό προσώπων που οι ψυχίατροι χαρακτήριζαν ως ψυχικά άρρωστους με ανάγκη ιδιαίτερης φροντίδας. Ως το 1945, περίπου 400000 Γερμανοί είχαν στειρωθεί εξαναγκαστικά. Η ιδιαίτερα ασαφής διάγνωση της «ανοησίας» πρόσφερε νομικές βάσεις στις περισσότερες των περιπτώσεων· η διάγνωση της σχιζοφρένειας αφορούσε την δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία. Μετά την εισβολή των γερμανικών δυνάμεων στη Πολωνία το 1939, η ναζιστική φυλετική υγιεινή πήρε μια ριζική στροφή, από τον έλεγχο της αναπαραγωγής και του γάμου στη μαζική δολοφονία των ανθρώπων που θεωρούσε βιολογικές απειλές. Μεταξύ 1939 και 1945, περίπου 200000 Γερμανοί θανατώθηκαν σε προγράμματα «ευθανασίας». Θανάσιμες δόσεις ναρκωτικών, λιμοκτονία, και αέρια ήταν οι μέθοδοι εκτέλεσης, που εφάρμοσαν γιατροί και νοσοκόμες. Η χρήση θαλάμων αερίου μεταμφιεσμένων σε ντους έδωσε το μοντέλο για τη μαζική δολοφονία των Εβραίων, η οποία ξεκίνησε το 1942 στα ναζιστικά στρατόπεδα στην Πολωνία. Ο πόλεμος, και το χαμήλωμα των ηθικών φραγμών σε μια εποχή σύγκρουσης και χάους, πρόσφερε την ευκαιρία για την στρατολόγηση γιατρών στην υλοποίηση αυτών δολοφονικών προγραμμάτων στο όνομα της αναγέννησης της Πατρίδας.

Γιάννης Ταμτάκος: Κι Εγώ Πρόσφυγας Είμαι

Είμασταν σε μια περίοδο, που υπήρχε και η Ισπανική Επανάσταση, πολλοί εργάτες σήκωναν τα χέρια και φώναζαν «Επανάσταση». Με την μανούβρα που προανέφερα κατάφεραν να κλείσουν την απεργία. Όταν ρώτησαν τον πρύτανη Ελευθερόπουλο τις εντυπώσεις του για τις απεργίες, είπε στους δημοσιογράφους «είδα άλογα (όντα) επί αλόγων να εφορμούν επί ανθρώπων». Με την δικτατορία του Μεταξά μας έστειλαν στην εξορία, αφού μας συγκέντρωσαν στη Μίκρα. θεωρηθήκαμε υπεύθυνοι για τα γεγονότα του ’36 και με δίκη που έγινε χωρίς την παρουσία μας στην Έδεσσα, ενόσω είμασταν εξόριστοι, φάγαμε 6 χρόνια. Μας σκότωσαν, μας δίκασαν και μας εξόρισαν.

Alexander Reid Ross: Το Πνεύμα και η Κουλτούρα του Φασισμού

Από τις τεράστιες εθνικιστικές μηχανές των φασιστικών κρατών της περιόδου του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου που επεδίωκαν την «απόλυτη κινητοποίηση» των μαζών των λαών, οι φασίστες στράφηκαν πίσω σε αυτό που οραματίστηκαν πως ήταν οι καθαρές της μορφές, βασισμένες σε εγγενή, μυθικά και προγονικά στοιχεία – τόσο το τοπικό ρίζωμα της κουλτούρας όσο και η υπερβατικότητα του πνεύματος. Αυτό που παραμένει σταθερό μέσα από τα διαφορετικά και συχνά αντιμαχόμενα, ιδεολογικά συστήματα είναι μια συχνή αναφορά στην εξουσία του ατόμου πάνω το πλήθος – ένα είδος λυκόμορφου χαρακτήρα που παραμονεύει το ανυποψίαστο πρόβατο που κάνει αυτό που το προστάζει η κοινωνία. Όπως η αγέλη λύκων, η «φυλή» παρέμεινε η τέλεια μορφή φορέα αυτών των ιδεών – το οποίο ίσως είναι ο λόγος που ο φασισμός αναπτύχθηκε κυρίως σε κοινότητες που οργανώθηκαν γύρω από αβαντ-γκαρντ μουσικές σκηνές όπως το neofolk και η noise (με τις εμφανείς ρίζες στο φουτουρισμό). Ωστόσο, ο «αριστοκράτης πολεμιστής» του Evola και ο Οντινιστής στρατιώτης της Christensen δεν θα περιοριστούν στη μουσική και τη τέχνη· αντίθετα, θα αφήσουν ένα μονοπάτι αίματος σε ολόκληρο το υπόλοιπο του 20ου αιώνα, από την Ιταλία στο Κολοράντο.