Herbert Marcuse: Η Επιθετικότητα στη Σύγχρονη Βιομηχανική Κοινωνία

«Κανονική λειτουργία»: πιθανόν για ένα γιατρό ο ορισμός αυτός είναι μονοσήμαντος. Ο οργανισμός λειτουργεί κανονικά, όταν λειτουργεί χωρίς διαταραχές και σύμφωνα με τη βιολογική και φυσιολογική δομή του ανθρώπινου σώματος. Οι ανθρώπινες ικανότητες και δυνατότητες μπορούν βέβαια να διαφέρουν από άτομο σέ άτομο· ασφαλώς και ολόκληρο το ανθρώπινο γένος έχει αλλάξει πολύ στην πορεία της Ιστορίας· όλες όμως οι αλλαγές έγιναν πάνω σέ μια σταθερή βιολογική και φυσιολογική βάση. Ο γιατρός θα λάβει βέβαια υπόψη του στη διάγνωση το περιβάλλον, τη μόρφωση και την επαγγελματική δραστηριότητα του ασθενούς· οι παράγοντες αυτοί μπορούν να περιορίσουν το βαθμό πού μπορεί να φτάσει η κανονική λειτουργία και τον ορισμό της, μπορούν μάλιστα να τη θέσουν σέ κίνδυνο, άλλα σαν κριτήριο και σκοπός η κανονικότητα παραμένει μια καθαρή και εύλογη έννοια. Σαν τέτοια είναι ταυτόσημη με την «υγεία», και οι εκάστοτε παρεκκλίσεις δίνουν τους διαφορετικούς βαθμούς της «ασθένειας». Σε μια εντελώς διαφορετική θέση βρίσκεται ο ψυχίατρος. Αφού χρησιμοποιούμε την έκφραση αυτή στην πλατύτερη σημασία της, Ισχύει το ίδιο για ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές και ψυχαναλυτές. Θα κάνουμε διαφοροποιήσεις, όταν αυτές είναι απαραίτητες για το θέμα μας. Με την πρώτη ματιά φαίνεται ότι ο γενικός ορισμός της κανονικότητας διαφέρει ελάχιστα από αυτόν πού δίνει ο γιατρός. Η κανονική λειτουργία του πνεύματος (ψυχή και σώμα) δίνει στο άτομο την δυνατότητα να δρα σε συμφωνία με το ρολό του σαν παιδί, ενήλικος, πατέρας ή μητέρα, ανύπαντρος ή παντρεμένος, με την εργασία του, το επάγγελμά του και την κοινωνική του θέση. Βλέπουμε όμως αμέσως ότι αυτός ο ορισμός περιέχει παράγοντες πού ανήκουν σέ μια εντελώς νέα διάσταση, στην κοινωνική. Η κοινωνία εμφανίζεται σαν ένας παράγοντας της κανονικότητας σέ μια πολύ ουσιαστικότερη έννοια από αυτή της εξωτερικής επίδρασης, ώστε το «κανονικό» δηλώνει μάλλον μια κοινωνική και θεσμική παρά μια ατομική βασική σύσταση. Ίσως μπορεί να καταλαβαίνει κανείς εύκολα τί εννοείται με την κανονική λειτουργία τοΰ πεπτικού συστήματος, των πνευμόνων και της καρδιάς· τί θα πει όμως κανονική λειτουργία στην αγάπη, στο μίσος, στην εργασία και στη σχολή, σέ μια συγκέντρωση μέτοχων, στο γήπεδο τοΰ γκολφ, στη φτωχογειτονιά, στη φυλακή η στο στρατό; Φυσικά δεν υπάρχει καμιά διαφορά στην κανονική λειτουργία τοΰ πεπτικού η αναπνευστικού συστήματος ενός υγιούς ανώτερου υπάλληλου και ενός υγιούς εργάτη η νέγρου· αυτό όμως δεν ισχύει και για την ψυχή. Γιατί δε θα ήταν κανονικό, αν ο ένας σκέφτοταν, αισθανόταν ή ενεργούσε όπως ο άλλος. Και τί θα πει «κανονική» αγάπη, «κανονική» οικογένεια, «κανονική» εργασία;

Jack Linchuan Qiu: Goodbye iSlave

Η λέξη «iSlave» ήταν αρχικά σύνθημα που επινοήθηκε στη διάρκεια μιας διεθνούς εκστρατείας το 2010 από ακτιβιστές της εργατικής τάξης στο Χονγκ Κονγκ και την Ελβετία, την οποία πήρα και ανέπτυξα στον τόμο Goodbye iSlave: A Manifesto for Digital Abolition το 2016. Ο τίτλος του βιβλίου αποτελεί έτσι χαιρετισμό σε εκείνους που δουλεύουν στην πρώτη γραμμή του ακτιβισμού της ψηφιακής εργασίας, στην γενναιότητα και στην δημιουργικότητα τους. ο υπότιτλος του βιβλίου περιέχει τη λέξη «μανιφέστο», που ήταν κάτι πολύ πιο τολμηρό από την αρχική ιδέα που είχα, όταν ξεκίνησα το βιβλίο. Ωστόσο πιστεύω πως ταιριάζει με τους στόχους μου απόλυτα, επειδή ελπίζω να προχωρήσω σε δύο προκλήσεις: πρώτα, τα ψηφιακά μέσα έχουν κάνει πολύ μεγαλύτερη ζημιά στο κόσμο και στην ανθρωπότητα από ότι οι περισσότεροι από εμάς θα θέλαμε να φανταστούμε· δεύτερο, μπορούμε και πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τα ίδια τεχνολογικά αντικείμενα για να αντισταθούμε και να καταργήσουμε νέες και παλιές μορφές δουλείας, για να ανακτήσουμε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, και να δημιουργήσουμε νέες υποκειμενικότητες σε μια μετακαπιταλιστική εποχή.

Andreas Malm: Κορονοϊός και Κλιματική Αλλαγή

Η τρίτη δεκαετία της χιλιετίας ξεκίνησε με την υπογραφή ενός ακόμη πακέτου τόνωσης της δυστοπικής φαντασίας. Οι πυρκαγιές σάρωναν ακόμη την Αυστραλία αποτεφρώνοντας μια περιοχή μεγαλύτερη από την Αυστρία και την Ουγγαρία μαζί, φλόγες ύψους 70 μέτρων, απανθρακώνοντας 34 ανθρώπους και περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο ζώα, στέλνοντας καπνό σε ολόκληρο τον Ειρηνικό Ωκεανό ως την Αργεντινή και βάφοντας το χιόνι στα βουνά της Νέας Ζηλανδίας καφέ, όταν ένας ιός ξεπήδησε από μια αγορά τροφίμων στη Γουχάν της Κίνας. Η αγορά πρόσφερε ζώα που είχαν αιχμαλωτιστεί στην άγρια φύση. Υπήρχαν κουτάβια λύκων προς πώληση, όπως και ποντίκια των μπαμπού, χρυσά τζιτζίκια, σκαντζόχοιροι, σκίουροι, αλεπούδες, μοσχογάλες, χελώνες, σαλαμάνδρες, κροκόδειλοι και φίδια. Οι πρώτες έρευνες έδειξαν, ωστόσο, τις νυχτερίδες ως πηγή του ιού. Από το φυσικό αυτό ξενιστή, ο ιός πέρασε σε κάποιο άλλο είδος – οι παγκολίνοι ήταν βασικός ύποπτος – ταξίδεψε στην αγορά της Γουχάν και έκανε το άλμα σε κάποια από τα ανθρώπινα σώματα που κυκλοφορούσαν μεταξύ των καταστημάτων. Οι ασθενείς άρχισαν να συρρέουν στα νοσοκομεία. Ένας από τους πρώτους, ένας κατά τα άλλα υγιής άνδρας, 41 ετών, που εργάζονταν στην αγορά, πέρασε μια εβδομάδα με πυρετό, πόνο στο στήθος, ξηρό βήχα και διάφορους πόνους – στη διάρκεια αυτής της εβδομάδας συμπωματικά, οι θερμοκρασίες στις πληττώμενες περιοχές της Αυστραλίας πέρασαν τους 40 βαθμούς κελσίου – πριν τον εισάγουν σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Τότε ο ιός εξαπλώθηκε σε όλο το κόσμο σαν παλμός σε ένα δίκτυο. Στις αρχές του Φεβρουαρίου 2020, κάπου πενήντα άνθρωποι πέθαιναν καθημερινά, κυρίως από οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια, ή δεν μπορούσαν να αναπνεύσουν· μέχρι τις πρώτες μέρες του Μαρτίου, η καθημερινή παγκόσμια απώλεια βρίσκονταν στους 70, μέχρι την πρώτη Απριλίου είχε φτάσει του 5000, η γεωμετρική καμπύλη αύξησης τώρα ήταν σχεδόν κάθετη. Τουλάχιστον μια περίπτωση μόλυνσης από τον ιό αναφέρονταν σε 182 από 202 χώρες, ο παλμός του θανάτου είχε περάσει κάθε ωκεανό και κυκλοφορούσε στους δρόμους από το Βέλγιο ως το Εκουαδόρ. Και καθώς συνέβαινε αυτό, σμήνη από ακρίδες μεγαλύτερα και πυκνότερα από ότι υπήρξαν στη πρόσφατη μνήμη σάρωσαν την ανατολική Αφρική και την δυτική Ασία, καλύπτοντας τη γη, καταβροχθίζοντας φυτά και φρούτα αφήνοντας ελάχιστο πράσινο πίσω τους.

Byung-Chul Han: Ο Ιός της Κόπωσης

Ο Covid-19 είναι ένας καθρέφτης που αντανακλά πίσω σε εμάς τις κρίσεις που υπάρχουν μέσα στην κοινωνία μας. Κάνει πιο ορατά τα παθολογικά συμπτώματα που ήδη υπήρχαν από πριν την πανδημία. Ένα από αυτά τα συμπτώματα είναι η κόπωση. Όλοι μας, με κάποιον τρόπο, αισθανόμαστε πολύ κουρασμένοι. Πρόκειται για μία θεμελιώδη κόπωση που μας συνοδεύει παντού και συνεχώς σαν την σκιά μας. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, έχουμε αισθανθεί ακόμα πιο κουρασμένοι. Η αδράνεια που μας επιβλήθηκε στην διάρκεια του lockdown, μάς έχει κουράσει. Μερικοί άνθρωποι ισχυρίζονται ότι μπορεί να ξαναβρούμε την ομορφιά της ραστώνης, ότι η ζωή μπορεί να επιβραδυνθεί. Στην πραγματικότητα, ο χρόνος στην διάρκεια της πανδημίας δεν διέπεται από την ραστώνη και την επιβράδυνση, αλλά από την κόπωση και την κατάθλιψη. Γιατί νιώθουμε τόσο κουρασμένοι; Σήμερα, η κόπωση φαίνεται να είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Δέκα χρόνια πριν, δημοσίευσα ένα βιβλίο, το Η Κοινωνία της Κόπωσης, στο οποίο περιέγραφα την κόπωση ως μία ασθένεια που πλήττει την νεοφιλελεύθερη κοινωνία της επίτευξης. Το βίωμα της κόπωσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας με ώθησε να ξανασκεφθώ αυτό το ζήτημα. Η δουλειά, ανεξάρτητα από το πόσο σκληρή μπορεί να είναι, δεν επιφέρει την θεμελιώδη κόπωση. Μπορεί να είμαστε εξαντλημένοι μετά την δουλειά, αλλά αυτή η εξάντληση δεν είναι το ίδιο με την θεμελιώδη κόπωση. Η δουλειά κάποια στιγμή τελειώνει. Ο καταναγκασμός της επίτευξης, στον οποίον υποβαλλόμαστε, εκτείνεται πέρα από αυτήν την στιγμή. Μας συνοδεύει στον ελεύθερο χρόνο, μάς βασανίζει ακόμα και στον ύπνο μας, και συχνά οδηγεί σε νύχτες αϋπνίας. Δεν είναι δυνατόν να αναρρώσουμε από τον καταναγκασμό της επίτευξης. Είναι ακριβώς αυτή η εσωτερική πίεση που μας κουράζει. Υπάρχει, επομένως, μία διαφορά ανάμεσα στην κόπωση και στην εξάντληση. Το σωστό είδος εξάντλησης μπορεί ακόμα και να μας απελευθερώσει από την κόπωση.

Jean-Sébastien Laberge: Σχιζοανάλυση του Καπιταλισμού και του Μικροφασισμού

Ήταν τον Δεκέμβριο του 1973 που ο Guattari παρουσίασε την ιδέα του για μια «Μικροπολιτική της Επιθυμίας» για να κατανοήσει τον καπιταλισμό και τον φασισμό. Έτσι έχει χρησιμοποιηθεί εξαρχής η μικροπολιτική για την κατανόηση του καπιταλισμού και του φασισμού. Αναφέρει στην παρέμβαση του το 1973 πως η μεταμόρφωση της της υλικής διαδικασίας της παραγωγής απελευθερώνει ροές επιθυμίας μοριοποιημένες, αλλά το Κεφάλαιο πρέπει να συρρικνώσει το μηχανισμό του για τα τις πιάσει. Η μεταμόρφωση των μεθόδων παραγωγής είναι επίσης μετάλλαξη της διαδικασίας υποκειμενοποίησης. Η εξέλιξη των επιστημών, τεχνικών και τεχνών έχει μεταμορφώσει αμετάκλητα τους τρόπους ζωής μας ανοίγοντας το δρόμο προς την ομογενοποίηση μέσω του κομφορμισμού παρά στην πειραματική ετερογένεια. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ωστόσο, πως ο καπιταλισμός διαπρέπει στην ικανότητα του να εκμεταλλεύεται την πρόοδο για να ενσωματώνει όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις λειτουργίες του.

Mikkel Bolt Rasmussen: Μεταφασισμός, ή Η Πολιτισμική Λογική του Ύστερου Καπιταλισμού

Ο μεταφασισμός χαρακτηρίζεται από τη βασική φασιστική ιδέα μιας αρχικής εθνικής κοινότητας που απειλείται και έχει ανάγκη από προστασία. Εκεί όμως που τα φασιστικά κινήματα του μεσοπολέμου εμφάνιζαν την εθνική τους αναγέννηση ως αναστολή του κοινοβουλευτικού συστήματος, τα μεταφασιστικά κόμματα είναι κόμματα που συναγωνίζονται για ψήφους μέσα στο καθιερωμένο κοινοβουλευτικό σύστημα. Εκεί που ο φασισμός του μεσοπολέμου αποτελούνταν από εξωκοινοβουλευτικά κινήματα, ο μεταφασισμός αποτελείται από κόμματα που θέλουν να σώσουν το έθνος. Ο μεταφασισμός θα μπορούσε να περιγραφεί ως φασισμός δίχως το φασισμό, δίχως πολιτικό κίνημα και παραστρατιωτικά τάγματα εφόδου να κάνουν παρέλαση στους δρόμους. Αλλά το εγχείρημα ακόμα έχει ως πυρήνα την ιδέα του έθνο-εθνικού αποκλεισμού και αναζωογόνηση της οικονομικής ανάπτυξης μέσω δημόσιων επενδύσεων και στρατιωτικών δαπανών. Το ολοκαύτωμα και ο 2ος ΠΠ έχουν δυσκολέψει οι μεταφασίστες πολιτικοί να αυτοπαρουσιάζονται ως φασίστες, έτσι συνήθως απορρίπτουν τη σύγκριση ακόμα και όταν εκφράζουν την ίδια δαιμονοποίηση και ξενοφοβία όπως ο φασισμός του μεσοπολέμου. Τα μαζικά μέσα και πολιτική τάξη στις περισσότερες Δυτικές χώρες έχουν αποδειχθεί άκριτα αυτή την αποκήρυξη και αντίθετα προτιμούν να αναφέρονται στο νέο αντιδραστικό φαινόμενο ως «λαϊκισμό». Είναι έτσι συνεργοί στην απόδοση πολιτικής νομιμότητας τα μεταφασιστικά κόμματα. Τα μεταφασιστικά κόμματα είναι περισσότερο συνέχεια του φασισμού του μεσοπολέμου παρά μια αποστασιοποίηση από αυτόν. Ο φασισμός έχει μπει στον 21ο αιώνα. Μία διευρυμένη ψυχαγωγική κοινωνία και οι εθνικοί μύθοι της δεν στήνονται πλέον όπως τις μέρες εορτασμού στη Νυρεμβέργη, με χιλιάδες στρατιώτες να στέκονται στις σειρές, χαιρετώντας τον φύρερ. Ο μεταφασισμός έχει πετάξει την σοβαρότητα του «παλιού» φασισμού στην άκρη για χάρη της ελαφράς ψυχαγωγίας. Ο μεταφασισμός είναι έτσι πιο χαλαρός και πιο ανοιχτός. δεν ανατρέχει πίσω στην αρχαία Ρώμη και δεν ασχολείται με την δημιουργία ενός Χιλιετούς Ράιχ. Η σημερινή ουτοπία είναι απλά η μεταπολεμική φορντική μετα-ουτοπική μαζική κοινωνία.

Félix Guattari: Αλλαγή Επιστημονικού Μοντέλου

Το ζήτημα της αλλαγής μοντέλου στις κοινωνικές πρακτικές προκύπτει, ιδιαίτερα στο «ψ» πεδίο, σε σχέση με το ιατρικό μοντέλο· αλλά επίσης αναφέρεται, με ένα γενικότερο τρόπο, στην εξέλιξη των διαδικασιών διαμόρφωσης της καπιταλιστικής υποκειμενικότητας. Ωστόσο, δεν είναι εύκολο να εκτιμήσουμε αυτή την εξέλιξη, επειδή μοιάζει να πηγαίνει προς αντίθετες κατευθύνσεις. οι καπιταλιστικές κοινωνίες – με αυτό τον όρο, αναφέρομαι εξίσου στις Δυτικές καπιταλιστικές χώρες και την Ιαπωνία, τις χώρες του κρατικού σοσιαλισμό και τις χώρες του Τρίτου Κόσμου, των οποίων οι οικονομίες είναι ιδιαίτερα ενσωματωμένες στην παγκόσμια αγορά – παράγουν μαζικά, κάποιος μπορεί να πει βιομηχανικά, μία ατομική και συλλογική υποκειμενικότητα που όλο και περισσότερο υπόκειται στα δικά του υποδείγματα εξουσίας. Ένα από τα χαρακτηριστικά της τελευταίας περιόδου είναι πως ο καπιταλισμός έχει καταφέρει να θέσει πλήρως στην υπηρεσία του τις νέες τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας, έτσι ώστε να ενισχύσει τα συστήματα του ρύθμισης και ελέγχου, και για να ενσωματώσει περισσότερο και πιο στενά στους μηχανισμούς του όχι μόνο τη συλλογική εργατική δύναμη, αλλά και την ευφυΐα, την ευαισθησία, και ακόμη και τα όνειρα και τις επιθυμίες κάθε ατόμου. Ένα δεύτερο θεμελιώδες χαρακτηριστικό της σημερινής παραγωγής της καπιταλιστικής υποκειμενικότητας βρίσκεται στο γεγονός πώς είναι αλληλένδετη με την επανενεργοποίηση, την έμφαση, τον πολλαπλασιασμό και την επέκταση σε ολόκληρο τον πλανήτη εσωτερικοποιημένων συστημάτων διαχωρισμού, ιεραρχίας και ενοχής. Από την άλλη, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί πως η ανάπτυξη των τεχνολογικών μέσων πάνω στους οποίους αυτός ο καπιταλισμός του νέου είδους στηρίζει την ηγεμονία του, την ίδια στιγμή βοηθά στην εμφάνιση αναρίθμητων προσδοκιών για γνώση, για δημιουργικότητα και, αντίστοιχα, για την κατάκτηση νέων χώρων ελευθερίας. Στην ουσία, η εντυπωσιακή άνοδος της επανάστασης των υπολογιστών, της ρομποτικής, της τηλεματικής, της γενετικής μηχανικής, κλπ, μεταμορφώνει αμετάκλητα, μπροστά στα μάτια μας, τις σχέσεις του ανθρώπου με τον συνάνθρωπό του καθώς και με το περιβάλλον, το σώμα του, τη δουλειά του, σε πολιτισμικά, αισθητικά αντικείμενα...

Richard U’ren: Ψυχιατρική και Καπιταλισμός

Η ψυχιατρική παρουσιάζει τον εαυτό της ως μια επιστήμη που τα επιτεύγματα της στη ταξινόμηση και αντιμετώπιση αποτελεί μια σειρά από ανακαλύψεις ανάλογες με ανακαλύψεις στις φυσικές επιστήμες. Έτσι ταυτισμένη με τις θεωρητικά αντικειμενικές παραδόσεις και νατουραλιστικές μεθόδους της επιστήμης και της ιατρικής, δεν είναι εύκολο να δούμε το βαθμό που είναι επηρεασμένη από ένα οικονομικό σύστημα η ιδεολογία του οποίου και οι αξίες την διαμορφώνουν. Η επίπτωση του καπιταλισμού πάνω στην ψυχιατρική γίνεται εμφανής όταν τα κυρίαρχα δόγματα του καπιταλισμού συγκρίνονται με τις εικασίες της ψυχιατρικής.

Kristian Williams: Ο Φυσικός Εχθρός της Εργατικής Τάξης

Αν και υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ φυλής και τάξης, τα μέσα για τον έλεγχο σε κάθε πεδίο πάντοτε βρίσκονταν σε πολύ στενή σύνδεση. Η σύνδεση αυτή δεν είναι πιο ξεκάθαρη από το όταν ρατσιστικά μέσα χρησιμοποιούνται για να καταστείλουν την αντίσταση που προβάλουν οι εργάτες απέναντι στο καπιταλισμό – όπως στο Γκρίνσμπορο, ή για να χρησιμοποιήσω ένα προηγούμενο παράδειγμα, όπως το 1885, όταν ο δήμαρχος Joseph Guillote στη Νέα Ορλεάνη απάντησης σε μια απεργία των εργατών στα φράγματα με το να διατάξει την αστυνομία να συλλάβει κάθε μαύρο που «δεν ήθελε να δουλέψει». Ο έλεγχος των κατώτερων τάξεων ήταν ρόλος της αστυνομίας από την πρώτη στιγμή της θεσμοθέτησης της, και έχει λειτουργήσει ως ένα από τους καθοριστικούς παράγοντες βασικά στοιχεία της εξέλιξης της. Στο Νότο, η αστυνομία πλησίασε για πρώτη φορά την σύγχρονη μορφή της μετά από μια μακρά διαδικασία προσαρμογής και πειραματισμού στα επίσημα μέσα ελέγχου του πληθυσμού των σκλάβων. Αυτή η αποστολή καθορίζονταν από δυο παράγοντες, απαιτούνταν και από τις ανάγκες του Λευκού σοβινισμού και από τις οικονομικές ανάγκες του συστήματος των φυτειών. Οι μηχανισμοί που αναπτύχθηκαν για τον έλεγχο των σκλάβων τελικά επεκτάθηκαν σε κάθε κατεύθυνση, καθώς οι περίπολοι για τον έλεγχο των σκλάβων, ανέλαβαν επιπλέον να ελέγχουν την συμπεριφορά των ελεύθερων Μαύρων ανθρώπων αλλά και εκείνη των φτωχών Λευκών, ιδιαίτερα των υπηρετών με κλειστό συμβόλαιο. Καθώς ο σύγχρονος καπιταλισμός άρχισε να παίρνει μορφή, η νέα βιομηχανική εργατική τάξη έθεσε νέες προκλήσεις στην κοινωνική τάξη, και ο αστυνομικός θεσμός εξελίχθηκε για να τις αντιμετωπίσει. Όπως και οι σκλάβοι, αυτές οι «επικίνδυνες τάξεις» χαρακτηρίζονταν ως μόνιμα αντικείμενα για αστυνομικό έλεγχο, και οι ζωές τους ρυθμίζονταν όλο και περισσότερο από ειδικά διαμορφωμένους νόμους, επιλεκτική εφαρμογή, και έντονο έλεγχο.

Alan MacLeod: Προπαγάνδα στην Εποχή της Πληροφορίας

Τα μέσα δεν είναι φίλοι σου. Τα μέσα είναι ένα όπλο της ελίτ στη μάχη για το μυαλό σου. Δεν είναι θαρραλέοι εκφραστές της αλήθειας αλλά, κυρίως, είναι τρομερά πανίσχυροι οργανισμοί που κάνουν προπαγάνδα πάνω μας για τα δικά τους συμφέροντα και σκοπούς. Δεν αμφισβητούν την εξουσία· είναι η εξουσία, η φωνή των ισχυρών. Τα μαζικά μέσα δεν προσπαθούν να προσφέρουν στο κοινό αντικειμενική πληροφόρηση, αλλά αντίθετα να χειραγωγήσουν και να προπαγανδίσουν για να είναι σε κατάσταση υποταγής και στήριξης προς τις ελίτ θέσεις, οι περισσότερες από τις οποίες είναι ενάντια στα δικά μας συμφέροντα. Ο Αυστραλός ψυχολόγος Alex Carey είπε πως ο 20ος αιώνας είχε χαρακτηριστεί από τρεις εξελίξεις υπερβατικής σημασίας: την ανάπτυξη της δημοκρατίας, την ανάπτυξη της εταιρικής δύναμης, και την ανάπτυξη της προπαγάνδας ως μέσου προστασίας της εταιρικής εξουσίας έναντι της δημοκρατίας. Σήμερα, στον 21ο αιώνα, ζούμε μέσα στις συνέπειες αυτών των εξελίξεων. Όταν σκεφτόμαστε τον όρο «προπαγάνδα» συνήθως συνδέεται με καταπιεστικά, απολυταρχικά εχθρικά κράτη όπως η Βόρεια Κορέα. Όμως ο Carey αναφέρει πως η προπαγάνδα είναι, στην ουσία, πιο εξελιγμένη και τελειοποιημένη στις περισσότερες δημοκρατικές κοινωνίες όπου η χρήση βίας για τον έλεγχο του πληθυσμού είναι λιγότερο κοινή και αποδεκτή. Αν δεν μπορείς να ελέγξεις το λαό με την βία τότε πρέπει να τον ελέγξεις με άλλες μεθόδους. Πράγματι, το μεγαλύτερο επίτευγμα της σύγχρονης προπαγάνδας είναι η επιτυχία της στο να μας πείσει για την μη ύπαρξη της. Η προπαγάνδα είναι παντού γύρω μας, απλά χρησιμοποιούμε άλλες λέξεις για αυτή: διαφήμιση, μάρκετινγκ, εταιρική ταυτότητα, δημόσιες σχέσεις. Βλέπουμε περίπου 5000 διαφημίσεις καθημερινά. Η υπεράσπιση των εαυτών μας απέναντι σε αυτό τον ασταμάτητο καταιγισμό είναι μάλλον το πιο σημαντικό βήμα που μπορούμε να κάνουμε ώστε να εξελιχθούμε και να σκεφτόμαστε ανεξάρτητα και κριτικά.