Γιατί Όλοι Μισούν Την Αστυνομία. Μια Ιστορία σε 9+1 Τραγούδια

Τι είναι η αστυνομία; Ένας απλός ορισμός θα ήταν πως είναι η πολιτική, ένοπλη ή μη, εκείνη δύναμη που είναι επιφορτισμένη με την πρόληψη και την καταστολή της εγκληματικότητας και με την διατήρηση της ευνομίας και τάξης. Δεν μοιάζει ιδιαίτερα κακοήθες αυτό σε πρώτη ματιά, μάλλον μπορεί να μοιάζει και θετικό, αν πιστεύεις στο αστικό ή εργατικό δημοκρατικό κράτος. Μια ματιά όμως σε μέσα και χώρους που επιτρέπουν την αφιλτράριστη έκφραση απόψεων, δημιουργεί ένα ερώτημα: Γιατί τελικά τόση απέχθεια, ανοιχτή και μη, για αυτή την υπηρεσία που υπάρχει για το καλό μας; Η απάντηση αν και με τον παραπάνω συνολικό ορισμό μοιάζει να είναι πολύ δύσκολο να απαντηθεί, ή ακόμη και να εκλογικευτεί, η απάντηση γίνεται πολύ πιο εύκολη αν εστιάσουμε στις λέξεις «εγκληματικότητα» και «ευνομία και τάξη». Χρησιμοποιώντας την μουσική ως όχημα θυμόμαστε το γιατί αυτές οι λέξεις δεν είναι ούτε τόσο απλές στην ερμηνεία τους αλλά ούτε και καλοήθεις πέρα από κάθε αμφιβολία.

Douglas M. Mcleod & James K. Hertog: Η Κατασκευή της «Κοινής Γνώμης» από τους Δημοσιογράφους

Έχει αποδειχτεί με επιτυχία πως η κάλυψη των μαζικών μέσων ομάδων κοινωνικής διαμαρτυρίας τείνει να «περιθωριοποιεί» ομάδες που αμφισβητούν την κυρίαρχη δομή εξουσίας. Οι απεικονίσεις της δημόσιας γνώμης γύρω από ομάδες διαμαρτυρίας μπορεί να είναι ιδιαίτερα ισχυρά σύμβολα περιθωριοποίησης. Η έρευνα έχει δείξει πως οι αντιλήψεις ενός ατόμου για την κοινή γνώμη επηρεάζει συμπεριφορές όπως: αποδοχή προκατειλημμένων συμπεριφορών· προθυμία να στηρίξουν δημόσια μια πολιτική στάση· και ακόμη και απλές αντιληπτικές αποφάσεις. Οι έρευνες αυτός υπογραμμίζουν την δυνητική δύναμη της κοινής γνώμης και κατά συνέπεια προκαλούν ερωτήματα για το πως αντιλήψεις κοινής γνώμης επικοινωνούνται στην κάλυψη ομάδων διαμαρτυρίας από τις ειδήσεις.

Jean Genet: Το Παιδί Εγκληματίας (απόσπασμα)

Η λογοτεχνίας σας, οι καλές σας τέχνες, οι βραδινές σας διασκεδάσεις εγκωμιάζουν το έγκλημα. Το ταλέντο των ποιητών σας έχει εξυμνήσει τον εγκληματία που εσείς μισείτε στη ζωή. Ανεχθείτε κι εμείς με τη σειρά μας να περιφρονούμε τους ποιητές σας και τους καλλιτέχνες σας. Μπορούμε να πούμε σήμερα πως χρειάζεται μια σπάνια υπεροψία στον ηθοποιό που τολμά να προσποιείται στη σκηνή κάποιο φόνο, όταν κάθε μέρα υπάρχουν παιδιά και άντρες που το έγκλημά τους, αν δεν τους οδηγεί πάντα στο θάνατο, επιβαρύνεται από την περιφρόνησή σας είτε τη γλυκιά σας συγχώρεση. Καθένας απ’ αυτούς τους εγκληματίες πρέπει να τα βγάλει πέρα με την πράξη του. Πρέπει μέσα σ’ αυτήν να βρει ό,τι ακριβώς θα στυλώσει την ηθική του ζωή, για να την οργανώσει γύρω από τον εαυτό του και να της αποσπάσει ό,τι του αρνιέται η δική σας. Για τον εαυτό του -και μόνο για τον εαυτό του και για πολύ λίγο καιρό, γιατί στο χέρι σας είναι να του πάρετε το κεφάλι- γίνεται ένας ήρωας, ουραίος όσο κι εκείνοι που σας συγκινούν στα βιβλία σας. Αν ζήσει, για να συνεχίσει να ζει με τον εαυτό του, του χρειάζεται περισσότερο ταλέντο απ’ ό,τι στον πιο σπάνιο ποιητή.

Katerina Stefatos: Σεξουαλικά Βασανιστήρια και Έμφυλο Τραύμα στην Διάρκεια της Στρατιωτικής Δικτατορίας (1967-1974)

Το σώμα της πολιτικά επαναστατημένης γυναίκας, όπως υποστηρίζει η Begona Aretxaga, δεν είναι ουδέτερο, αλλά «ένα σώμα που ήδη έχει ποτιστεί με τα νοήματα της σεξουαλικής διαφοροποίησης», και στην ελληνική περίπτωση, πολιτικής διαφοροποίησης. Κατά συνέπεια, η εμπειρία τοΰ εγκλεισμού, η σεξουαλική τρομοκρατία και ο βασανισμός των αντιφρονουσών γυναικών έφερε χαρακτηριστικές έμφυλες διαφοροποιήσεις που ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της θυματοποίησης τους και την ανάγκη να αναλυθούν μέσα σε ένα εθνικιστικό, μιλιταριστικό και υπερ-αρρενωπό πλαίσιο που έλεγχε και τιμωρούσε τα σώματα, τις πράξεις, τις απόψεις των γυναικών που ήταν σε θέση να αμφισβητήσουν τις κυρίαρχες έμφυλες και εξουσιαστικές ιεραρχίες. Οι άνδρες αντιφρονούντες την περίοδο της στρατιωτικής χούντας επίσης θυματοποιήθηκαν ιδιαίτερα καθώς εξευτελίζονταν ψυχολογικά, κακοποιούνταν σωματικά και σεξουαλικά και ταπεινώνονταν πολιτικά. Όπως με την κακοποίηση και τρομοκράτηση των γυναικών, ο στόχος ήταν να αποδυναμωθεί το ηθικό των αντιφρονούντων και να τους αναπροσδιορίζει ως εχθρούς ώστε να τους μεταμορφώσει σε κατώτερα όντα και να εκλογικεύσει το βασανισμό τους. Το αρσενικό σώμα μέσα από την σεξουαλική κακοποίηση και βασανισμό, πειθαρχούνταν μέσα από την μεταμόρφωση του σε θηλυκό, ευάλωτο σώμα. Θηλυκοποιώντας το αρσενικό σώμα, η πράξη του βασανιστηρίου κανονικοποιείται και φυσιολογικοποιείται, ενώ ο στόχος της επίθεσης δεν είναι μόνο το φυσικό σώμα του θύματος, είτε αρσενικό είτε θηλυκό αλλά και ο πολιτικός τόπος που αντιπροσωπεύει. Για αυτό, η σεξουαλική κακοποίηση των ανδρών πρέπει να εξεταστεί σε σχέση με την γυναικεία θυματοποίηση, καθώς είναι στενά συνδεδεμένη με ένα ιεραρχικό σύστημα σχέσεων εξουσίας και φύλου. Έτσι, ήταν μέσα από την κακοποίηση των γυναικών και των θηλυκών σωμάτων ή των θηλυκοποιημένων αρσενικών σωμάτων που αυτοί οι έμφυλοι δείκτες χρησιμοποιούνταν ως εθνικές φαντασιώσεις και προσδοκίες μέσα στην εξιδανικευμένη εθνικιστική αρσενική πολιτική.

Δημήτρης Χριστόπουλος: Νέοι Εχθροί και Παλιοί Σύμμαχοι

Η δεκαετία του 1990 κόμισε πολλά νέα στοιχεία στην ελληνική κοινωνία, και επομένως καινούριες προκλήσεις στην Ελληνική Αστυνομία, με πρώτη και καλύτερη τη διαχείριση του μεταναστευτικού. Η κατάρρευση των βαλκανικών κυρίως καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού» δρομολόγησε έντονες μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα, μια χώρα που έως τότε ζούσε ανέμελα τον μύθο της μονοπολιτισμικής κοινωνίας, τον οποίο και τροφοδοτούσε με κάθε λογής ιδεολογήματα. Η βία και καταστολή, στην οποία πρωταγωνίστησαν τα σώματα ασφαλείας, ιδίως στη Βόρεια Ελλάδα, αποτέλεσαν βασικά εργαλεία για την επίτευξη του στόχου – αλλά και του μύθου – μιας εθνοτικά ομογενούς κοινωνίας. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου αλλάζει εντελώς τα δεδομένα, καθώς η χώρα, που έχει μπει σε μια τροχιά καπιταλιστικής ανάπτυξης πρωτοφανούς τόσο για τα δεδομένα της όσο και για την περιοχή, γίνεται πρώτης τάξης μεταναστευτικός προορισμός για τους γείτονες. Σε αυτήν ακριβώς τη συγκυρία, για σχεδόν μία δεκαετία, το κράτος εναπόθεσε, σχεδόν πλήρως, τη διαχείριση του μεταναστευτικού στην Ελληνική Αστυνομία. O πρώτος νόμος με τον οποίο η πολιτεία αντέδρασε στην ένταση των μεταναστευτικών ροών (Νόμος 1975/1991) ουσιαστικά απαγορεύει τη μετανάστευση. Η διατύπωση φαίνεται αφοριστικά απλοϊκή, ωστόσο περί αυτού πρόκειται: στο νομοθέτημα, δεν προβλεπόταν κανένας ρεαλιστικός τρόπος νόμιμης εισόδου στην Ελλάδα.

Mikkel Bolt Rasmussen: Μεταφασισμός, ή Η Πολιτισμική Λογική του Ύστερου Καπιταλισμού

Ο μεταφασισμός χαρακτηρίζεται από τη βασική φασιστική ιδέα μιας αρχικής εθνικής κοινότητας που απειλείται και έχει ανάγκη από προστασία. Εκεί όμως που τα φασιστικά κινήματα του μεσοπολέμου εμφάνιζαν την εθνική τους αναγέννηση ως αναστολή του κοινοβουλευτικού συστήματος, τα μεταφασιστικά κόμματα είναι κόμματα που συναγωνίζονται για ψήφους μέσα στο καθιερωμένο κοινοβουλευτικό σύστημα. Εκεί που ο φασισμός του μεσοπολέμου αποτελούνταν από εξωκοινοβουλευτικά κινήματα, ο μεταφασισμός αποτελείται από κόμματα που θέλουν να σώσουν το έθνος. Ο μεταφασισμός θα μπορούσε να περιγραφεί ως φασισμός δίχως το φασισμό, δίχως πολιτικό κίνημα και παραστρατιωτικά τάγματα εφόδου να κάνουν παρέλαση στους δρόμους. Αλλά το εγχείρημα ακόμα έχει ως πυρήνα την ιδέα του έθνο-εθνικού αποκλεισμού και αναζωογόνηση της οικονομικής ανάπτυξης μέσω δημόσιων επενδύσεων και στρατιωτικών δαπανών. Το ολοκαύτωμα και ο 2ος ΠΠ έχουν δυσκολέψει οι μεταφασίστες πολιτικοί να αυτοπαρουσιάζονται ως φασίστες, έτσι συνήθως απορρίπτουν τη σύγκριση ακόμα και όταν εκφράζουν την ίδια δαιμονοποίηση και ξενοφοβία όπως ο φασισμός του μεσοπολέμου. Τα μαζικά μέσα και πολιτική τάξη στις περισσότερες Δυτικές χώρες έχουν αποδειχθεί άκριτα αυτή την αποκήρυξη και αντίθετα προτιμούν να αναφέρονται στο νέο αντιδραστικό φαινόμενο ως «λαϊκισμό». Είναι έτσι συνεργοί στην απόδοση πολιτικής νομιμότητας τα μεταφασιστικά κόμματα. Τα μεταφασιστικά κόμματα είναι περισσότερο συνέχεια του φασισμού του μεσοπολέμου παρά μια αποστασιοποίηση από αυτόν. Ο φασισμός έχει μπει στον 21ο αιώνα. Μία διευρυμένη ψυχαγωγική κοινωνία και οι εθνικοί μύθοι της δεν στήνονται πλέον όπως τις μέρες εορτασμού στη Νυρεμβέργη, με χιλιάδες στρατιώτες να στέκονται στις σειρές, χαιρετώντας τον φύρερ. Ο μεταφασισμός έχει πετάξει την σοβαρότητα του «παλιού» φασισμού στην άκρη για χάρη της ελαφράς ψυχαγωγίας. Ο μεταφασισμός είναι έτσι πιο χαλαρός και πιο ανοιχτός. δεν ανατρέχει πίσω στην αρχαία Ρώμη και δεν ασχολείται με την δημιουργία ενός Χιλιετούς Ράιχ. Η σημερινή ουτοπία είναι απλά η μεταπολεμική φορντική μετα-ουτοπική μαζική κοινωνία.

Nawal El Saadawi: Τα Τρία Οικουμενικά Ταμπού. Σεξ, Θρησκεία, Πολιτική

Ο οικουμενικός αγώνας είναι η λύση και η ελευθερία έχει υψηλό τίμημα, αλλά το τίμημα της σκλαβιάς είναι μεγαλύτερο έτσι είναι καλύτερα να πληρώσεις το τίμημα να είσαι ελεύθερος από το να πληρώσεις και να είσαι σκλάβος. Πρέπει να συνδυαστούν προσπάθειες για να κινητοποιηθούν άνδρες, γυναίκες, νέοι και παιδιά ώστε να οργανωθούν και να αποτελέσουν μια πολιτική και κοινωνική δύναμη, ικανή να αλλάξουν οι υπάρχουσες πατριαρχικές-ταξικές αξίες και νόμοι. Αυτό απαιτεί πραγματική δημοκρατία. Αυτό απαιτεί ελευθερία για οργάνωση και κριτική. Αυτό απαιτεί συλλογικό αγώνα ενάντια στην κρατική δικτατορία, ενάντια στην οικογενειακή δικτατορία, και ενάντια στη ψευδή συνείδηση που δημιουργήθηκε από τα κυβερνητικά μέσα και το εκπαιδευτικό σύστημα. Αν το ίδιο το κράτος βασίζεται στην πατριαρχία, τη τάξη και τη θρησκεία, πως μπορεί να αντιμετωπίσει την καταπίεση που είναι προϊόν της πατριαρχίας, της τάξης και της θρησκείας;

Kristian Williams: Ο Φυσικός Εχθρός της Εργατικής Τάξης

Αν και υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ φυλής και τάξης, τα μέσα για τον έλεγχο σε κάθε πεδίο πάντοτε βρίσκονταν σε πολύ στενή σύνδεση. Η σύνδεση αυτή δεν είναι πιο ξεκάθαρη από το όταν ρατσιστικά μέσα χρησιμοποιούνται για να καταστείλουν την αντίσταση που προβάλουν οι εργάτες απέναντι στο καπιταλισμό – όπως στο Γκρίνσμπορο, ή για να χρησιμοποιήσω ένα προηγούμενο παράδειγμα, όπως το 1885, όταν ο δήμαρχος Joseph Guillote στη Νέα Ορλεάνη απάντησης σε μια απεργία των εργατών στα φράγματα με το να διατάξει την αστυνομία να συλλάβει κάθε μαύρο που «δεν ήθελε να δουλέψει». Ο έλεγχος των κατώτερων τάξεων ήταν ρόλος της αστυνομίας από την πρώτη στιγμή της θεσμοθέτησης της, και έχει λειτουργήσει ως ένα από τους καθοριστικούς παράγοντες βασικά στοιχεία της εξέλιξης της. Στο Νότο, η αστυνομία πλησίασε για πρώτη φορά την σύγχρονη μορφή της μετά από μια μακρά διαδικασία προσαρμογής και πειραματισμού στα επίσημα μέσα ελέγχου του πληθυσμού των σκλάβων. Αυτή η αποστολή καθορίζονταν από δυο παράγοντες, απαιτούνταν και από τις ανάγκες του Λευκού σοβινισμού και από τις οικονομικές ανάγκες του συστήματος των φυτειών. Οι μηχανισμοί που αναπτύχθηκαν για τον έλεγχο των σκλάβων τελικά επεκτάθηκαν σε κάθε κατεύθυνση, καθώς οι περίπολοι για τον έλεγχο των σκλάβων, ανέλαβαν επιπλέον να ελέγχουν την συμπεριφορά των ελεύθερων Μαύρων ανθρώπων αλλά και εκείνη των φτωχών Λευκών, ιδιαίτερα των υπηρετών με κλειστό συμβόλαιο. Καθώς ο σύγχρονος καπιταλισμός άρχισε να παίρνει μορφή, η νέα βιομηχανική εργατική τάξη έθεσε νέες προκλήσεις στην κοινωνική τάξη, και ο αστυνομικός θεσμός εξελίχθηκε για να τις αντιμετωπίσει. Όπως και οι σκλάβοι, αυτές οι «επικίνδυνες τάξεις» χαρακτηρίζονταν ως μόνιμα αντικείμενα για αστυνομικό έλεγχο, και οι ζωές τους ρυθμίζονταν όλο και περισσότερο από ειδικά διαμορφωμένους νόμους, επιλεκτική εφαρμογή, και έντονο έλεγχο.

Michel Foucault: Η Τιμωρητική Κοινωνία. Μια Σύνοψη

Εν είδει υπόθεσης, μπορούμε άραγε να διακρίνουμε, ανάλογα με τους τύπους τιμωρίας τους οποίους προέκριναν, κοινωνίες αποκλεισμού (ελληνική κοινωνία), κοινωνίες εξαγοράς (γερμανικές κοινωνίες), κοινωνίες στιγματιμού (δυτικές κοινωνίες των τελών του Μεσαίωνα) και κοινωνίες εγκλεισμού, όπως η δική μας; Κι όταν λέμε η δική μας, εννοούμε την κοινωνία μας όπως διαμορφώθηκε από τα τέλη του 18ου αιώνα και μετά. Διότι ένα πράγμα είναι βέβαιο: η κράτηση, η φυλάκιση δεν αποτελούν μέρος του ποινικού συστήματος πριν την εφαρμογή των μεγάλων μεταρρυθμίσεων της περιόδου 1780-1820. Οι νομοθέτες του 18ου αιώνα εμφανίζονται ομόφωνοι ως προς τούτο: «Η φυλακή δεν θεωρείται ποινή στο αστικό μας δίκαιο [...] μολονότι οι Πρίγκιπες, επικαλούμενοι λόγους κρατικού συμφέροντος, έχουν ενίοτε την τάση να επιβάλουν την ποινή αυτή, το κάνουν καταχρώμενοι την εξουσία τους, ενώ η τακτική δικαιοσύνη δεν προβαίνει σε τέτοιου είδους καταδίκες» (Serpillon, Κώδικας ποινικής δικονομίας, 1767). Εντούτοις, μπορούμε ήδη να πούμε ότι μια τέτοια επίμονή να αρνούνται κάθε ποινικό χαρακτήρα στη φυλάκιση καταμαρτυρά μια διαρκώς εντεινόμενη αβεβαιότητα. Σε κάθε περίπτωση, οι φυλακίσεις που εφαρμόζονται τον 17ο και τον 18ο αιώνα παραμένουν στο περιθώριο του ποινικού συστήματος, αν και γειτνιάζουν και δεν παύουν να έρχονται σε ολοένα και μεγαλύτερη εγγύτητα μαζί του

Alan MacLeod: Προπαγάνδα στην Εποχή της Πληροφορίας

Τα μέσα δεν είναι φίλοι σου. Τα μέσα είναι ένα όπλο της ελίτ στη μάχη για το μυαλό σου. Δεν είναι θαρραλέοι εκφραστές της αλήθειας αλλά, κυρίως, είναι τρομερά πανίσχυροι οργανισμοί που κάνουν προπαγάνδα πάνω μας για τα δικά τους συμφέροντα και σκοπούς. Δεν αμφισβητούν την εξουσία· είναι η εξουσία, η φωνή των ισχυρών. Τα μαζικά μέσα δεν προσπαθούν να προσφέρουν στο κοινό αντικειμενική πληροφόρηση, αλλά αντίθετα να χειραγωγήσουν και να προπαγανδίσουν για να είναι σε κατάσταση υποταγής και στήριξης προς τις ελίτ θέσεις, οι περισσότερες από τις οποίες είναι ενάντια στα δικά μας συμφέροντα. Ο Αυστραλός ψυχολόγος Alex Carey είπε πως ο 20ος αιώνας είχε χαρακτηριστεί από τρεις εξελίξεις υπερβατικής σημασίας: την ανάπτυξη της δημοκρατίας, την ανάπτυξη της εταιρικής δύναμης, και την ανάπτυξη της προπαγάνδας ως μέσου προστασίας της εταιρικής εξουσίας έναντι της δημοκρατίας. Σήμερα, στον 21ο αιώνα, ζούμε μέσα στις συνέπειες αυτών των εξελίξεων. Όταν σκεφτόμαστε τον όρο «προπαγάνδα» συνήθως συνδέεται με καταπιεστικά, απολυταρχικά εχθρικά κράτη όπως η Βόρεια Κορέα. Όμως ο Carey αναφέρει πως η προπαγάνδα είναι, στην ουσία, πιο εξελιγμένη και τελειοποιημένη στις περισσότερες δημοκρατικές κοινωνίες όπου η χρήση βίας για τον έλεγχο του πληθυσμού είναι λιγότερο κοινή και αποδεκτή. Αν δεν μπορείς να ελέγξεις το λαό με την βία τότε πρέπει να τον ελέγξεις με άλλες μεθόδους. Πράγματι, το μεγαλύτερο επίτευγμα της σύγχρονης προπαγάνδας είναι η επιτυχία της στο να μας πείσει για την μη ύπαρξη της. Η προπαγάνδα είναι παντού γύρω μας, απλά χρησιμοποιούμε άλλες λέξεις για αυτή: διαφήμιση, μάρκετινγκ, εταιρική ταυτότητα, δημόσιες σχέσεις. Βλέπουμε περίπου 5000 διαφημίσεις καθημερινά. Η υπεράσπιση των εαυτών μας απέναντι σε αυτό τον ασταμάτητο καταιγισμό είναι μάλλον το πιο σημαντικό βήμα που μπορούμε να κάνουμε ώστε να εξελιχθούμε και να σκεφτόμαστε ανεξάρτητα και κριτικά.