Δημοσθένης Κούρτοβικ: «Οργανώσατε Απαγχονισμούς Πιθηκοφίλων»

Δεν είναι η πρώτη φορά που το θέμα της ζωικής καταγωγής του ανθρώπου κάνει τους ρασοφόρους βρυκόλυκες του σκοταδισμού να βγουν απ' τα κιβούρια τους και ν’ αρχίσουν να ουρλιάζουν μαζί με τους δραγουμάνους τους. Εδώ έκαψαν έναν Τζορντάνο Μπρούνο επειδή τόλμησε να πει πως ίσως υπάρχει ζωή και σ' άλλα άστρα, εδώ εκμηδένισαν την ιταλική επιστήμη επειδή υποστήριξε, δια στόματος Γαλιλαίου, ότι η γη κινείται, εδώ εξόντωσαν έναν Θεόφιλο Καΐρη για το «ένυλό» του, και θ' άφηναν έναν «ανεκδιήγητο μαρξιστή» (βλ. «Βραδυνή» της 10.1.85) σαν τον καθηγητή Σταυριανό να μαθαίνει στα παιδιά μας πως καταγόμαστε απ' τους πιθήκους; Ε, όχι δα! Άσε που οι θεωρίες περί πιθηκοειδών προγόνων του ανθρώπου δεν είναι μόνον αθεϊστικές, αλλά και γελοίες («Βραδυνή» της 30.11.84, «Καθημερινή» της 14.2.85), διότι ποιος σοβαρός άνθρωπος θα πίστευε πως κάποτε ήμασταν πίθηκοι και δεν προήλθαμε από μια ροχάλα του Ιεχωβά που έπεσε στη λάσπη ή πως η γυναίκα δεν βγήκε από ένα παΐδι του άνδρα;

Άννα Μακαντάση: Σχολείο, εθνικισμός και ακροδεξιά

Ο εθνικός εαυτός συγκροτείται και διαρθρώνεται γύρω απ’ την αδιάσπαστη συνέχεια στο χώρο και στον χρόνο. Η πατρίδα ανάγεται σε υπέρτατη αξία και διαχρονικό ιδανικό. Τα χαρακτηριστικά εκείνα που διατηρούνται αναλλοίωτα στο χρόνο ξεκινώντας από τα αρχαία χρόνια και περνώντας από γενιά σε γενιά μέχρι σήμερα, είναι η φιλοπατρία, η γενναιότητα και η αγάπη για την ελευθερία. Η αξία του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού παρουσιάζεται ως σημείο αναφοράς τόσο για την σύνθεση της εθνικής ταυτότητας, όσο και για την εξέλιξη του δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού, ο οποίος είναι πρώτος στην ιεραρχική κλίμακα των πολιτισμών που υπονοείται και στον οποίο ανήκει η Ελλάδα σήμερα. Σημαντικό ρόλο στη σύσταση της εθνικής ταυτότητας παίζει η καλλιέργεια της θρησκευτικής πίστης. Τέλος, ο εθνικός άλλος παρουσιάζεται είτε αποκομμένα, αποσπασματικά και εξωτικά (όταν πρόκειται για μη ευρωπαϊκούς λαούς), υποτιμημένος (όταν πρόκειται για τους εθνικούς μας αντιπάλους), και να υπερέχει επιστημονικά και πολιτισμικά (όταν αφορά την σημερινή δυτική Ευρώπη). Μέσα σ’ αυτό το σχολείο, έχει καταφέρει να εισχωρήσει η Χρυσή Αυγή, μέσω διάφορων υποομάδων που έχει δημιουργήσει με αυτόν ακριβώς το σκοπό. Έτσι, όπως αναφέρει η κ. Καραμανώλη, στα σχολεία παρατηρούνται ολοένα και συχνότερα εκδηλώσεις βίας, επιθετικότητας, ξενοφοβίας και φασιστικής βίας. Αφορμή για την άσκηση λεκτικής και επιθετικής βίας, μπορεί να αποτελεί οποιαδήποτε μορφή διαφορετικότητας (στο χρώμα, στο φύλο, στη θρησκεία ή και αλλού.)

Ευαγγελία Καλεράντε: Τελειώσαμε;*

Η έρευνα μας πραγματοποιήθηκε το Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη πολιτική κινητικότητα στο χώρο της «Χρυσής Αυγής» με επικέντρωση στο μεταναστευτικό ζήτημα. Ως ακροδεξιάς χώρος ταυτίζεται με τις απόψεις των Ευρωπαϊκών Ακροδεξιών κομμάτων για την κατώτερη φύση των μεταναστών, ιδιαίτερα των «νέγρων», τους οποίους διακρίνει από τους Αλβανούς και τους Ρωσο-πόντιους. Σε συνοικίες των μεγάλων αστικών κέντρων που κατοικούν ή εργάζονται μετανάστες δημιουργούνται επεισόδια και η «Χρυσή Αυγή» σταδιακά αποκτά ένα ρόλο «προστάτη» των Ελλήνων, εις βάρος των μεταναστών, που αντιμετωπίζουν τις βίαιες αντιδράσεις των μελών της «Χρυσής Αυγής». Η συμπεριφορά των Χρυσαυγιτών έμμεσα νομιμοποιείται, καθώς γίνεται αποδεκτή από την τοπική κοινωνία, που αισθάνεται ότι προστατεύεται έχοντας δίπλα της άτομα, που ενδιαφέρονται γι αυτήν. Φαίνεται ότι η οικονομική κρίση επιτείνει το φαινόμενο της περιθωριοποίησης των ατόμων και με τη συρρίκνωση του κράτους- πρόνοιας, η «Χρυσή Αυγή» αναπληρώνει την «έλλειψη» με τη παροχή μιας προστατευτικής μέριμνας για τα άτομα. Μέσω της «τεχνητής δύναμης», απόρροια της επαφής τους με τα μέλη της «Χρυσής Αυγής», Έλληνες των κατώτερων κυρίως κοινωνικών στρωμάτων αισθάνονται ισχυρότεροι απέναντι στους μετανάστες, τους οποίους αντιμετωπίζουν ως υπαίτιους της οικονομικής κρίσης και της αξιακής διαφθοράς.

Mike Peters: Κοινωνία Δίχως Σχολεία, Γιατί ο Ivan Illich Είναι Επίκαιρος Σήμερα

Ο Ivan Illich, αυστριακός καθολικός ιερέας και αυθεντικός κοινωνικός στοχαστής, μπορεί να μην προσδιορίζονταν ως αναρχικός, αλλά η προθυμία του να αμφισβητήσει τις καθιερωμένες ιδέες και να σκεφτεί έξω από τα καθιερωμένα για διαφορετικές πτυχές της κοινωνίας, σημαίνει βέβαια πως μοιράζεται το είδος του ριζοσπαστικού πνεύματος αμφισβήτησης που είναι χαρακτηριστικό μεγάλου μέρους της αναρχικής σκέψης. Αν και σχεδόν πενήντα χρόνια πέρασαν από το βιβλίο του, Κοινωνία Δίχως Σχολεία, μοιάζει ακόμη επίκαιρο σε μια στιγμή που η παρούσα κρίση και οι επιπτώσεις της έχουν αναγκάσει ακόμη και καθιερωμένους πολιτικούς να αναζητήσουν νέες ιδέες και προσεγγίσεις. Με την οικονομία της ελεύθερης αγοράς να έχει εγκαταλειφθεί προσωρινά, τους άστεγους να στεγάζονται προσωρινά και σοβαρό διάλογο περί βασικού εισοδήματος, η σκέψη έξω από τα καθιερωμένα έχει γίνει η νέα κανονικότητα. Επιπλέον, η πανδημία έχει επιβεβαιώσει την προθυμία μεγάλου αριθμού ανθρώπων να συνεισφέρουν σημαντικά στην ευημερία άλλων, ακόμη και αν είναι προς δική τους απώλεια, είτε μένοντας στο σπίτι είτε με το να προσφέρουν εθελοντικά. Η ιδέα της κοινότητας έχει γίνει ακόμη πιο ισχυρή. Αυτή η τάση προς της αποθεσμικοποίηση συνδέεται με την εχθρικότητα του Illich προς το υποχρεωτικό σχολείο και την εναλλακτική που προτείνει. Υποστηρίζει πως οι επίσημοι εκπαιδευτικοί θεσμοί, μέσα από την εξάρτηση τους σε ένα προσχεδιασμένο πρόγραμμα, μέτρηση απόδοσης και πιστοποίηση, διδάσκει τους νέους ανθρώπους να αναγνωρίσουν τη θέση τους σε μια ιεραρχική κοινωνία, στην οποία ο μόνος δρόμος προς την επιτυχημένη ζωή, είναι η παθητική κατανάλωση του προσφερόμενου. Ένας σημαντικός αριθμός μαθητών μπορεί να αρνηθούν να συμμορφωθούν αλλά η απομόνωση τους αντιμετωπίζεται από εκείνους σε θέση εξουσίας ως παράπλευρο κόστος.

Herman Salton: Ο Μικρός Πρίγκηπας, Φυλή και οι Πέντε Πλανήτες του Ρατσισμού

Τα παιδιά είναι «τα χέρια με τα οποία κρατάμε τον ουρανό», λέει μια παλιά παροιμία. Διαμορφώνουν το παρόν μας και αντιπροσωπεύουν μια γέφυρα με το μέλλον μας. τα παιδιά όμως είναι αχρησιμοποίητοι υπολογιστές που οι ενήλικες προγραμματίζουν με όλες τις απόψεις και αξίες – κατά συνέπεια με όλα τα στερεότυπα και τη στενομυαλιά. Τα παιδιά βλέπουν τα ίδια πράγματα με τους ενήλικες, ωστόσο τα βλέπουν διαφορετικά. «Οι ενήλικες δεν κατανοούν ποτέ οτιδήποτε από μόνοι τους», έγραψε ο Saint-Exupéry, «και είναι κουραστικό για τα παιδιά να τους εξηγούν πράγματα συνεχώς και για πάντα». Αφήστε τα στα δικά τους σχέδια, τα παιδιά αποδέχονται τους άλλους δίχως την ανάγκη των στερεοτύπων. Οι ενήλικες ωστόσο σύντομα αρχίζουν να επηρεάζουν τα παιδιά με τις δικές τους απόψεις, μερικές από τις οποίες είναι καλές και άλλες – όπως ο φασισμός – όχι. Η εκπαίδευση παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό, επειδή, αντίθετα με την κοινή γνώμη, ο ρατσισμός δεν είναι εγγενής αλλά επίκτητος. Είναι μια νοοτροπία που πηγάζει από την φτωχοποίηση του πολιτισμού και από μια αποσπασματική εικόνα του κόσμου. Δυστυχώς, η ανθρωπότητα μοιάζει να είναι βυθισμένη στο πολύ πρώιμο στάδιο της ανάπτυξης της.

Piotr Żuk: Τα σχολεία ως εργαστήρια εθνικισμού και προκατάληψης.

Κράτος, σχολείο, και εθνική κοινότητα μπορούν να προσφέρουν «σωτηρία», αλλά μόνο σε εκείνα τα άτομα που θα ζήσουν σε αρμονία με τη παράδοση, την αλήθεια και τον προκαθορισμένο κανόνα γνώσης. Στο πλαίσιο αυτό, σωτηρία σημαίνει ασφάλεια, αποδοχή, στήριξη, και άνοιγμα ευκαιριών καριέρας. Τα άτομα μπορούν να αποκτήσουν όλα αυτά αν αποδεχτούν τους τωρινούς κανόνες, αναγνωρίσουν τη σχετική ιστορική αφήγηση, τάσσονται με τα πατριωτικά πρότυπα, και είναι πιστά στην «αλήθεια». στη περίπτωση αυτή, η «υπεράσπιση της αλήθειας» δεν είναι παρά ένας αγώνας για εξουσία, που γίνεται ορίζοντας και αναπαράγοντας τη «πραγματική γνώση». Η εκπαιδευτική πολιτική της πολωνικής δεξιάς είναι μια τέλεια απεικόνιση της θέσης του Foucault πως γνώση και εξουσία είναι αχώριστες – καμιά εξουσία δεν μπορεί να υπάρξει δίχως τον κατάλληλο ορισμό και δημιουργία των κυρίαρχων μοντέλων γνώσης. Δεν μπορεί να υπάρξει γνώση που δεν εδραιώνει τις υπάρχουσες σχέσεις εξουσίες.

David Mountain: Η εκπαίδευση ως εθνικιστική προπαγάνδα

Κάτι παράξενο συμβαίνει στα πανεπιστήμια της Ινδίας. Πριν λίγες μέρες το Υπουργείο Ανθρώπινων Πόρων ζήτησε να παίζεται στα πανεπιστήμια της χώρας πατριωτική ροκ μουσική. Όπως είπε με δυσοίωνο τρόπο και ο επικεφαλής των Ινδών Βετεράνων φέτος τον Ιούλιο: «Θα δημιουργήσουμε ένα κλίμα στο οποίο οι άνθρωποι θα αγαπούν το έθνος. Και αν δεν το αγαπούν, θα τους αναγκάσουμε να το αγαπάνε». Η πατριωτική εκπαίδευση δεν αποτελεί αποκλειστικότητα της Ινδίας, ακόμη και σε σχετικά ελεύθερες και δημοκρατικές χώρες μπορούμε να βρούμε την φιλοσοφία της πατριωτικής εκπαίδευσης σε δράση. Η πατριωτική εκπαίδευση είναι ξεκάθαρα δημοφιλής μεταξύ των κυβερνήσεων. Γιατί όμως; Για να απαντήσουμε πρέπει να αναρωτηθούμε: ποιος έχει να κερδίσει τα περισσότερα από μια γενιά σκληροπυρηνικών πατριωτών – οι άνθρωποι που χαιρετάν τη σημαία ή οι εξουσία που την κουνάει;

Noam Chomsky: Πως οι νέοι κατηχούνται στην υπακοή

Ο Ralph Waldo Emerson παρατήρησε πως οι πολιτικοί ηγέτες απαιτούν λαϊκή εκπαίδευση γιατί φοβούνται πως «Η χώρα γεμίζει με χιλιάδες και εκατομμύρια ψηφοφόρους, και πρέπει να τους επιμορφώσεις για να τους κρατήσεις μακριά από τους λαιμούς μας». Να επιμορφωθούν με το σωστό τρόπο: Να περιορίζει τις απόψεις και την αντίληψη τους, να αποθαρρύνει την ελεύθερη και ανεξάρτητη σκέψη και να τους εκπαιδεύσει για υποταγή. Πριν σαράντα χρόνια υπήρξε μια βαθιά ανησυχία πως ο πληθυσμός απελευθερωνόταν από την απάθεια και την υπακοή. Από τότε πολλά μέτρα έχουν ληφθεί για την αποκατάσταση της πειθαρχίας. Ένα από αυτά είναι η σταυροφορία  ιδιωτικοποίησης – της τοποθέτησης του ελέγχου σε αξιόπιστα χέρια.