Χρίστος Ηλιόπουλος: Nietzsche και Stirner

Ο χαρακτηρισμός του Μαξ Στίρνερ ως αναρχικού εντάσσεται σε μια διφορούμενη συζήτηση γύρω από την προσωπικότητα και την φιλοσοφία του, ανάλογη με αυτήν που έχει ξεκινήσει και για τον Νίτσε. Η πρώτη «ένταξή» του στον αναρχικό χώρο οφείλεται ουσιαστικά στον Φρειδερίκο Ένγκελς που στο έργο του «Ο Λουδοβίκος Φόυερμπαχ και το τέλος της κλασσικής γερμανικής φιλοσοφίας», τον τοποθετεί πλάι στο Προυντόν και τον Μπακούνιν. Στη συνέχεια, ο αναρχικός βιογράφος του Μακάυ ενστερνίζεται αυτή την άποψη και κάποιες ομάδες αναρχικών «τρομοκρατών» σε Ιταλία και Γαλλία στο τέλος του 19ου αιώνα φαίνεται να εμπνέονται από τις στιρνερικές διδαχές. Ωστόσο, υπάρχουν πάρα πολλά σημεία βάσει των οποίων κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί πως ο χαρακτηρισμός αυτός για τον Στίρνερ είναι επιπόλαιος, αν όχι καταχρηστικός. Κάτι κοινό, δηλαδή, ανάμεσα σε Στίρνερ - Νίτσε και στην σχέση τους με την Αναρχία.

Nicholas Powers: Η Λεηλασία της Μαύρης Ζωής. Σκοτώνοντας το Μέλλον

Κείμενο που περιλαμβάνεται στο βιβλίο Who Do You Serve, Who Do You Protect?: Police Violence and Resistance in the United States (Haymarket Books, 2016). Ο Nicholas Powers είναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, αρθρογράφος και συγγραφέας. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας «Πες μου για τη νύχτα που ο γιος σου σκοτώθηκε από την αστυνομία», ρώτησα. Σηκώθηκε,…

Alexis Petridis: Παρεξηγημένο ή Απεχθές. Η Άνοδος και η Πτώση του Oi!

Η εμφάνιση των Cockney Rejects στο Cedar Club του Μπέρμινγχαμ το 1980 παραμένει απαρατήρητη στην ιστορία του ροκ. Δεν αναφέρεται όταν οι μουσικοί συντάκτες συνθέτουν τις λίστες με τις 100 Πιο Σοκαριστικές Στιγμές στο Ροκ, ούτε τις 100 Πιο Εξωφρενικές Συναυλίες Ποτέ, κάτι που μοιάζει με τρομερή παράληψη. Για να είμαστε δίκαιοι κανένας δεν πρόκειται να αναφέρει τη συναυλία από του κουαρτέτο του Ίστ Έντ – που τότε απολάμβανε μια επιτυχία με μια punk εκδοχή του ύμνου της εξέδρας της West Ham, I'm Forever Blowing Bubbles – δίπλα στον Jimi Hendrix στο Μοντερέι με όρους μουσικής ιδιοφυίας. Ωστόσο, έχει τη δική της αξίωση στην ιστορική αναφορά: ήταν, από κάθε άποψη, η πιο βίαιη συναυλία στη βρετανική ιστορία.

Joris Leverink: Πειρατές, Χωρικοί και Προλετάριοι

Η ιδέα της κομμούνας συγκινεί τη ριζοσπαστική φαντασία επαναστατών και εξεγερμένων για αιώνες. Παραδείγματα προκαπιταλιστικών κοινωνιών που χαρακτηρίζονται από κοινοτικούς τρόπους ζωής μελετήθηκαν από ριζοσπάστες θεωρητικούς όπως ο Marx και ο Kropotkin, που δεν θεωρούσαν απαραίτητα πως αυτές οι κοινωνίες ήταν επαναστατικές – στερούμενες την απαραίτητη χειραφετική ορμή – αλλά που προσέγγισαν αυτά τα ιστορικά παραδείγματα ως πηγή έμπνευσης. Τα χρόνια που πέρασαν από τότε που οι Κομμουνάροι του Παρισιού πήραν τον έλεγχο της πόλης τους το 1871, πολλές διεθνείς κοινότητες και κοινοτιστικά εγχειρήματα έχουν ξεπηδήσει σε ολόκληρη την υφήλιο: από τις τολστοϊκές κοινότητες Ζωής και Εργασίας μέχρι την ZAD στη βόρεια Γαλλία· από την Δημοκρατία της Βαυαρίας το 1919 στην Comunidad del Sur στην Ουρουγουάη του 1950, από τους πειρατές του 17ου αιώνα στους χωρικούς του 20ου. Αυτό που όλοι τους είχαν κοινό ήταν μια φιλοδοξία για την δημιουργία ενός νέου κόσμου μέσα στο κέλυφος του παλιού. Η φιλοδοξία των συμμετεχόντων αυτών των κοινοτικών πειραμάτων δεν ήταν να διαχωρίσουν τους εαυτούς τους από την κοινωνία, αλλά αντίθετα να πάρουν την ίδια τους τη μοίρα στα χέρια τους και να χτίσουν μια νέα ζωή από κοινού. Τα αμέτρητα παραδείγματα κοινοτιστικών κινημάτων μέσα στο χώρο και το χρόνο επιβεβαιώνουν πως η κοινοτική μορφή με κανένα τρόπο δεν είναι ένα περιθωριακό δημιούργημα της αντικουλτούρας. Το αντίθετο, οι επαναστατικές ιδέες που έσπρωξαν το κόσμο να επανδρώσει οδοφράγματα στο Παρίσι, τη Βαρκελώνη και το Κουρδιστάν εμφανίζονται με διάφορους τρόπους μεταξύ των εκατομμυρίων διαδηλωτών από τη πλατεία Ταχρίρ ως τη πλατεία Ταξίμ, από το Σύνταγμα ως το Πάρκο Ζουκότι.

Paul Jackson: Πολιτικές Θρησκείες και Φασισμός

Για τον Gentile, υπάρχουν πολλά βασικά χαρακτηριστικά που χαρακτηρίζουν μια πολιτική θρησκεία. Θεμελιώνεται γύρω από ένα ιεροποιημένο ιδεώδες μιας ουσιαστικά κοσμικής ταυτότητας. Ορισμένες πολιτικές θρησκείες, όπως οι φασιστικές, βασίζονται στην εθνική ταυτότητα και φυλή. Άλλες, όπως ο κομμουνισμός, βασίζονται στην τάξη. Αν και οι ιδέες για τη φυλή, το έθνος και την τάξη είναι ριζικά διαφορετικές μεταξύ τους, για τον Gentile μπορούσαν όλες να χρησιμοποιηθούν για να δημιουργήσουν μια αίσθηση συλλογικής ταυτότητας που θεωρείται ανώτερη από την ατομική, και έτσι οι άνθρωποι είναι ηθικά υποχρεωμένοι να κάνουν αυτό που είναι καλύτερο για τη συλλογικότητα, όχι για τους ίδιους. Οι πολιτικές θρησκείες είναι διαμετρικά αντίθετες, με άλλα λόγια, με τις φιλελεύθερες αντιλήψεις του ατομικισμού. Υπάρχει επίσης ένα ουτοπικό όραμα στον πυρήνα της πολιτικής θρησκείας, δίνοντάς τους μια αίσθηση μεσσιανικής αποστολής, δεσμεύοντας μαζί ηγέτες και οπαδούς σε ένα κοινό σκοπό. Τέλος, για να το εκφράσουν αυτό, αναπτύσσουν νέες τελετουργίες που καθιστούν το ηγετικό άτομο την εξατομίκευση της αποστολής της πολιτικής θρησκείας, και μια ευρύτερη μυθολογία που επιτρέπει στις κοινωνίες να ασκούν δραστηριότητες που εκφράζουν τη συλλογική πίστη τους στον ιερό σκοπό που ενστερνίζεται η νέα πίστη.

Byung-Chul Han: Η Κρίση της Ελευθερίας

Σήμερα μπαίνουμε στην εποχή της ψηφιακής ψυχοπολιτικής. Σημαίνει το πέρασμα από την παθητική παρακολούθηση στην ενεργητική καθοδήγηση. Έτσι, επιταχύνει μια περεταίρω κρίση της ελευθερίας: πλέον η ελεύθερη θέληση είναι σε κίνδυνο. Τα Big Data είναι ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό ψυχοπολιτικό εργαλείο που κάνει δυνατή την απόκτηση αναλυτικής γνώσης των δυναμικών της κοινωνικής επικοινωνίας. Η γνώση αυτή είναι γνώση για χάρη της κυριαρχίας και του ελέγχου: διευκολύνει την παρέμβαση στη ψυχή και επιτρέπει στην επιρροή να δράσει σε ένα προ-αυτοπαθές επίπεδο. Η ψηφιακή ψυχοπολιτική μεταμορφώνει την αρνητικότητα των ελεύθερα λαμβανόμενων αποφάσεων στην θετικότητα των πραγματολογικών καταστάσεων. Πράγματι, τα προσωπα θετικοποιούνται σε πράγματα, τα οποία μπορούν να ποσοτικοποιηθούν, να μετρηθούν και να καθοδηγηθούν. Είναι περιττό το να ειπωθεί, κανένα πράγμα δεν είναι ελεύθερο. Την ίδια στιγμή όμως, τα πράγματα είναι περισσότερο διαφανή από τα πρόσωπα. Τα Big Data ανακοίνωσαν το τέλος του προσώπου που κατέχει ελεύθερη θέληση.

Walter Benjamin: Εμπειρία και Ανέχεια

Τα βιβλία των παιδιών μας περιείχαν το παραμύθι του γέρου, που στο νεκροκρέβατό του, έπεισε τους γιούς του πως ένας θησαυρός ήταν θαμμένος στο αμπέλι. Έπρεπε απλά να σκάψουν για να τον βρουν. Έσκαψαν και έσκαψαν αλλά δεν βρήκαν ούτε ίχνος του θησαυρού. Όταν όμως ήρθε το φθινόπωρο, τα κλίματα πρόσφεραν μια σοδιά που η χώρα δεν είχε ξαναδεί. Οι γιοι συνειδητοποίησαν πως ο πατέρας τους τους είχε δώσει το καρπό της εμπειρίας του. Όλοι ήξεραν τι ακριβώς ήταν η εμπειρία: παλιότερες γενιές πάντοτε μοιράζονταν τη δική τους με τους νέους. Το έκαναν με τόση σαφήνεια, με την αυθεντία της ηλικίας, σε παραβολές ή σε μάκρος και ποσότητα, σε ιστορίες, μερικές φορές σαν ιστορίες από μακρινές χώρες που τις αφηγούνταν σε παιδιά και εγγόνια γύρω από το τζάκι. Τι απέγινε σε αυτό το έθιμο; Είμαστε ακόμη ικανοί να πούμε μια σωστή ιστορία; Όχι, τουλάχιστον αυτό είναι ξεκάθαρο: η αξία της εμπειρίας έχει πέσει και το έκανε για μια γενιά που πέρασε, από το 1914 ως το 1918, μια από τις πιο φρικιαστικές εμπειρίες στη παγκόσμια ιστορία. Αυτή η καταστροφική εξέλιξη της τεχνολογίας είχε φέρει ένα εντελώς νέο είδος ανέχειας στην ανθρώπινη ζωή. Ωστόσο αυτό που είναι ξεκάθαρα εμφανές εδώ είναι πως η ανέχεια της εμπειρίας μας είναι απλά ένα κομμάτι της μεγαλύτερης ανέχειας που ξανά έχει μια πτυχή τόσο διακριτή και συγκεκριμένη όσο εκείνη του ζητιάνου του Μεσαίωνα. Ποια αξία έχει ολόκληρη η πολιτισμική μας κληρονομιά αν δεν έχουμε καμιά σύνδεση μαζί της μέσα από την εμπειρία;

Erin Blakemore: Ειδική Μονάδα

Ο Lesław Dyrcz έσκυψε πάνω από ένα σωρό από πέτρες και χώμα, εντελώς απροετοίμαστος για το ότι θα έκανε μια ανακάλυψη που θα έριχνε φως σε μια από τις σκοτεινότερες στιγμές της ιστορίας. Ήταν 1980, και ο φοιτητής δασολογίας δούλευε για να βοηθήσει στην αποκατάσταση του αρχικού δάσους γύρω από αυτό που ήταν κάποτε το Άουσβιτς-Μπίρκεναου, ένα από τα πιο διαβόητα στρατόπεδα θανάτου των Ναζί. Ο Dyrcz ήταν εκεί για να συμβάλει στην ελαχιστοποίηση των συνεπειών που είχαν στο δάσος δεκαετίες μόλυνσης, προσπαθώντας να κάνουν τα αρχικά πεύκα να αναπτυχθούν ξανά. Ο φοιτητής όμως σε λίγο θα άλλαζε την ιστορία. Καθώς έσκαβε, ο Dyrcz ανακάλυψε θαμμένη στο έδαφος μια δερμάτινη βαλίτσα. Την άνοιξε και βρήκε ένα θερμός. Μέσα στο δοχείο υπήρχαν χειρόγραφες σελίδες. Αν και ο Dyrcz δεν μπορούσε να διαβάσει το κείμενο – ήταν γραμμένο στα ελληνικά – είχε μόλις ανακαλύψει μια από τις σημαντικότερες μαρτυρίες για το Ολοκαύτωμα: την μαρτυρία από πρώτο χέρι των εγκλημάτων των Ναζί, γραμμένη από τον Μαρσέλ Νατζαρή, έναν Εβραίο από την Ελλάδα που είχε πιαστεί και αναγκαστεί, μαζί με περίπου ακόμη 2000 άλλους, να βοηθήσει τους Ναζί καθώς λειτουργούσαν τις αδυσώπητα αποτελεσματικές δολοφονικές τους μηχανές. Ο Νατζαρή ήταν ένα από τα μέλη των Sonderkommando – μιας ομάδας ανδρών, οι περισσότεροι Εβραίοι, που ήταν επιφορτισμένοι με το να παίρνουν τα θύματα των Ναζί από τους θαλάμους αερίων και να ξεφορτώνονται τα σώματα. Στο αποκορύφωμα της λειτουργίας του Άουσβιτς, σχεδόν 6000 Εβραίοι θανατώνονταν με αέριο κάθε μέρα από τους Ναζί. Μετά, άρχιζε το απερίγραπτο έργο των Sonderkommando.

Antonio Negri: Spinoza και Deleuze

Ο Deleuze κατάλαβε με μεγάλη σαφήνεια αυτή τη θετική σύνθεση της μοναδικότητας, αυτή τη νατουραλιστική και ανταγωνιστική σύλληψη της προσπάθειας (conatus). Καθορίζει μια θετική διεργασία (μια κοινή αύξηση στη δύναμη στη πράξη και στη κοινή ανάπτυξη χαρούμενων παθών) ως μια τάση του πραγματικού – και αυτό σημαίνει επιμονή στο υπάρχον και δράση υπό την καθοδήγηση του λόγου στη κοινή σύσταση της πόλης. Κάποτε, καθώς έπαιρνα συνέντευξη από τον Deleuze, μου είπε: «Νομίζω πως ο Félix Guattari και εγώ παραμείναμε μαρξιστές», πάντοτε αμφέβαλα για την αλήθεια αυτής της δήλωσης και υποψιάζομαι πως το υποτιθέμενο τελευταίο του έργο La Grandeur de Marx, ήταν μύθος. Πιστεύω πως αυτό που εννοούσε ο Deleuze ήταν, παραμείναμε πάντοτε κομμουνιστές. Είναι ξεκάθαρο όμως πως ο κομμουνισμός τους ήταν ακριβώς το κατασκεύασμα ενός κοινού που προχώρησε πέρα την κατηγορηματική απεικόνιση ή το φετιχισμό των φυσικών κοινών αγαθών· μάλλον ερμήνευε την αυτό-διατίμηση της μοναδικότητας μέσα στο πλήθος και τη σύσταση του κοινού ως ένα «αιώνιο» εγχείρημα της παραγωγής και της ζωής. Ένα τελευταίο σημείο. Μίλησα αρκετά για μια «σωστή στιγμή» και για τον Spinoza και για τον Deleuze, και έχω ερμηνεύσει αυτό το γεγονός ως τη δημιουργία ενός κοινού ονόματος για το ίδιο: την επιβεβαίωση μιας επιθυμίας που δεν μπορεί να έχει πλεόνασμα και τη σύσταση του κοινού – μια συνάντηση με οντολογικές επιπτώσεις. Ας ρωτήσουμε έτσι τους εαυτούς μας, αν δεν μπορεί να υπάρξει, στη συνάντηση μεγάλων φιλοσοφικών συγγραφέων, μια στιγμή στην οποία τα κοινά ονόματα, δημιουργημένα και επαληθευμένα στο θεωρητικό εγχείρημα, αντιπροσωπεύουν μια έκφραση του καιρού (kairos, η σωστή στιγμή). Εδώ ένα βέλος, το οποίο έριξε ο Spinoza, φτάνει στον Deleuze. Αυτός ο καιρός, όταν αυτή η συνάντηση ορίζεται και όταν ένα όνομα γίνεται κοινό (μεταξύ των δυο), αποκαλύπτει μια μεγέθυνση στο ον. Το κοινό όνομα συγκεντρώνει και προωθεί νέες μοναδικότητες, νέες δυνάμεις· και σε αυτή την ερμηνευτική διασταύρωση η κοινή αντίληψη βρίσκει νέα πυκνότητα.

Alex Comfort: Η Κοινωνιολογία της Εξουσίας

Η εμφάνιση της οργανωμένης κυβέρνησης στις πρωτόγονες κοινωνίες έχει συσχετιστεί με την εμφάνιση του κυνηγιού ως ομαδικής δραστηριότητας, και με την εμφάνιση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Είναι σχεδόν βέβαιο πως σχετίζεται με την ανάπτυξη του οργανωμένου πολέμου. Μια πιο ενδιαφέρουσα παρατήρηση είναι η παράλληλη εμφάνιση της οργανωμένης κυβέρνησης και των αντικοινωνικών συμπεριφορικών μοτίβων. Αυτό μπορεί αν ερμηνευτεί με δυο τρόπους – αν το κράτος είναι η προσπάθεια της κοινωνίας να προστατέψει τον εαυτό της απέναντί στην κοινωνική αναταραχή, η εμφάνιση του μπορεί να θεωρηθεί ως η απάντηση σε νέες πιέσεις, και στην καταστροφή παλιότερων και απλούστερων μορφών ατομικής προσαρμογής. Είναι ακόμη πιθανό, ωστόσο, πως οι παράγοντες πίεσης που δημιούργησαν τους παραβατικούς, να δημιούργησαν τους κυνηγούς της εξουσίας. Δεν μπορεί να δημιουργηθεί ιδιαίτερος παραλληλισμός ανάμεσα στην αντίληψη γύρω εμφάνιση της κυβέρνησης την οποία παίρνουμε από την κοινωνική ανθρωπολογία, και εκείνης γύρω από την επιθυμία για εξουσία που παίρνουμε από την ψυχανάλυση. Φαίνεται πως τη στιγμή που οποιαδήποτε κουλτούρα παύει είναι ικανή να απορροφά τα δικά της μη κανονικά μέλη, η απαίτηση για εξαναγκασμό εμφανίζεται ταυτόχρονα με την εμφάνιση ατόμων που επιθυμούν να εξαναγκάσουν.